Het bloedige stempel van Boko Haram

Bij de aanval van terreurgroep Boko Haram op het stadje Baga vorige week vielen misschien wel tweeduizend doden. Gevreesd wordt dat dit een voorbode is van meer bloedvergieten.

Afgebrand huis in Baga, Nigeria. Beeld afp

Zo'n drie dagen hield hij zich schuil. Yanaya Grema, een man die de kost verdient als visser op het Tsjaad Meer, zag de strijders van Boko Haram op niet meer dan een paar honderd meter bij zich vandaan in zijn woonplaats Baga. De terroristen gingen moordend, plunderend en brandstichtend door de straten. Yanaya Grema vonden zij niet.


Nadat de duisternis was ingevallen, besloot de 38-jarige Grema te vluchten. 'Vijf kilometer lang', verklaarde hij aan het Franse persbureau AFP, 'stapte ik voortdurend op lijken. Totdat ik aankwam bij het dorp Malam Karanti, dat ook verlaten en in brand gestoken was.'

Boko Haram

De aanval van Boko Haram op de plaats Baga, waarbij mogelijk tweeduizend doden vielen, is de bloedigste die tot nu toe in Nigeria heeft plaatsgevonden. Maar de islamistische terreurgroep heeft de afgelopen vijf jaar talrijke andere aanslagen gepleegd. Meer dan 10 duizend mensen, overwegend moslims, werden daarbij vermoord.

Met een overval, april vorig jaar, op een kostschool in Chibok, waarbij circa driehonderd meisjes werden ontvoerd, kreeg Boko Haram wereldwijd bekendheid. Daarna pleegde de groep nog bijna dertig aanslagen. De laatste, een zelfmoordaanslag door een tienermeisje, deed zich dit weekeinde voor in Maiduguri, de hoofdstad van de noordoostelijke deelstaat Borno.

Eind augustus riep de leider van Boko Haram, Abubakar Shekau, een deel van het noordoosten van Nigeria uit tot het kalifaat van zijn groep. Boko Haram, zo is geschat, beheerst inmiddels een gebied dat ongeveer zo groot is als België en waar, voordat de slachtpartijen begonnen, ongeveer 1,7 miljoen mensen woonden.

Mogelijk tweeduizend doden

Niemand die het zeker weet, maar bij de aanval van de islamitische terreurbeweging Boko Haram op Baga - een aanval die zich vorige week in diverse stadia voltrok - zijn mogelijk tweeduizend mensen gedood. Het stadje, dat ooit 20 duizend inwoners kende, zou vrijwel geheel met de grond gelijk zijn gemaakt.

Daarmee heeft Boko Haram, de groep die zegt de sharia te willen invoeren in heel Nigeria, een dubbele slag gemaakt. Baga ligt tegen het Tsjaad Meer aan, en daarmee ook tegen de grens van Nigeria met zowel Niger als Tsjaad en Kameroen, een land waar de terreurbeweging al langer actief is. Nieuwe en fellere acties in de buurlanden liggen voor de hand. Zeker in Kameroen, zo waarschuwde onlangs Paul Biya, president van dat land. Sterker nog, hij sprak van een 'wereldwijde bedreiging'.

Met het zo goed als wegvagen van Baga heeft Boko Haram feitelijk een einde gemaakt aan de zogeheten Multinational Joint Task Force van bovengenoemde landen, een internationale militaire eenheid die was bedoeld om Boko Haram de pas af te snijden. Het hoofdkwartier van de militaire eenheid was in Baga, maar werd eigenlijk alleen nog bemand door Nigeriaanse militairen die, zoals de afgelopen tijd zo vaak is gebeurd, vluchtten zodra Boko Haram aan de horizon verscheen.

'We voelen ons aan ons lot overgelaten', zei Maina Maaji Lawan, de senator voor het noorden van de deelstaat Borno, waarin de plaats Baga ligt. 'Er is werkelijk iets grondig mis als onze militairen hun posten verlaten, telkens als er een aanval van Boko Haram is.'

Verkiezingen

Het wordt mogelijk nog erger. Op 14 februari vinden in Nigeria verkiezingen plaats. President Goodluck Jonathan, de christen uit het zuiden die herkozen hoopt te worden, zal waarschijnlijk opdracht geven om militairen uit het noordoosten van Nigeria tijdelijk terug te trekken, zodat zij ingezet kunnen worden voor het beschermen van kieslokalen in andere delen van het land.

Het zou wel eens de nekslag kunnen betekenen voor de Zevende Divisie van de Nigeriaanse krijgsmacht, die is gelegerd in Maiduguri, de hoofdstad van de deelstaat Borno. Boko Haram heeft Maiduguri al voor een flink deel omsingeld en is eropuit de plaats de hoofdstad te maken van zijn 'kalifaat'.

Volgens de gouverneur van Borno, Kashim Shettina, is zo'n aanval van de islamistische groep allesbehalve denkbeeldig. 'Het is de strategie van Boko Haram om de stad Maiduguri te wurgen', vertelde hij aan The New York Times. 'Boko Haram is beter bewapend dan ooit.'

Noodtoestand

Terwijl dat laatste juist voor de Nigeriaanse strijdkrachten zou moeten gelden. President Jonathan heeft in het noordoosten van Nigeria, en dan vooral voor de deelstaten Borno, Yobe en Adamawa, de noodtoestand uitgeroepen. Hij heeft ook circa 5 miljard euro, ongeveer eenvijfde van zijn begroting, uitgetrokken voor de krijgsmacht. Maar door allerhande corrupte praktijken wordt slechts een klein deel van dit geld besteed aan de bewapening en training van regeringsmilitairen in het noordoosten.

Voor Baga komt het allemaal sowieso te laat. 'De stad bestaat zo goed als niet meer', aldus Musa Bukar, een lokale regeringsfunctionaris in Borno. De meesten van de mogelijk vele honderden slachtoffers zijn kinderen, vrouwen en ouderen: zij die niet op tijd op de vlucht wisten te slaan.

Yanaya Grema, de visser, wist dus wel te ontkomen aan de terreurgroep. Een paar dagen na het begin van de aanval trokken sommige strijders zich terug, 'waardoor het moeilijk voor hen werd om in de hele plaats te patrouilleren. Dat werkte in mijn voordeel.' Grema is inmiddels in Maiduguri. En wellicht dus van de regen in de drup.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden