Nieuws

Het blijft rommelen in de Oostenrijkse politiek: alweer een nieuwe bondskanselier

De Oostenrijkse minister van Binnenlandse Zaken Karl Nehammer wordt de nieuwe bondskanselier. Hij vervangt Alexander Schallenberg, die donderdagavond opstapte. En dat gebeurde een paar uur nadat ÖVP-partijleider Sebastian Kurz, verdacht van corruptie, de Oostenrijkse politiek vaarwelzegde.

Remco Andersen
Karl Nehammer. Beeld Joe Klamar  / AFP
Karl Nehammer.Beeld Joe Klamar / AFP

De Oostenrijkse Volkspartij (ÖVP), de grootste partij van het land, is in rep en roer nu kopstukken in rap tempo hun functie neerleggen. Allen zijn vertrouwelingen van de voormalige bondskanselier Sebastian Kurz (35), die donderdag aankondigde dat hij de politiek voorgoed verlaat. Tegen Kurz, ÖVP-leider die als politiek wonderkind de jongste bondskanselier in de Oostenrijkse geschiedenis werd, loopt een gerechtelijk onderzoek wegens corruptie. Hij trad daarom in oktober al af als kanselier.

Deze week stopte ook de huidige kanselier, Alexander Schallenberg. Hij had in oktober het stokje van Kurz overgenomen. Schallenberg verklaarde dat de kanselier en de leider van de ÖVP – als grootste partij van het land – een en dezelfde persoon moeten zijn. ‘En het was nooit mijn doel het partijleiderschap over te nemen.’ Hij keert terug naar Buitenlandse Zaken, het ministerie dat hij tot oktober leidde.

Donderdagavond kondigde minister van Financiën en Kurz-vertrouweling, Gernot Blümel, zijn politieke pensioen aan. De dag erna stapte de minister van Onderwijs op.

De Weense stoelendans eindigde (vooralsnog) vrijdag, met een toespraak van Karl Nehammer, tot op heden minister van Justitie. Hij neemt per direct het kanselierschap op zich alsmede de leiding over de rechts-conservatieve ÖVP. Nehammer betuigde zijn respect aan Kurz, en beloofde een regering te gaan leiden met als kernwaarden verantwoording, solidariteit en vrijheid. ‘Wat betreft migratiepolitiek en veiligheid moeten we de lijn voortzetten.’

Politieke aardverschuiving

De corruptieschandalen rondom de ÖVP zorgen zo alsnog voor een politieke aardverschuiving in Oostenrijk, zij het met enige vertraging. Begin oktober vielen rechercheurs de kanseliersresidentie en het hoofdkantoor van Kurz’ ÖVP binnen, op zoek naar bewijzen van omkoping en misbruik van belastinggeld. De misstanden zouden hebben plaatsgevonden van 2016 tot 2018, de periode waarin Kurz opklom tot kanselier.

Justitie vermoedt dat naaste medewerkers van Kurz een opiniepeiler en de populaire gratis tabloid Österreich met belastinggeld hebben betaald voor positieve peilingen en gunstige berichtgeving over Kurz. De verdenkingen zijn gebaseerd op onderschepte chatberichten tussen mensen die in zijn directe omgeving verkeerden.

Omkoping, manipulatie en politieke intriges waren volgens Justitie deel van een doelbewuste campagne om Kurz eerst naar de top van de ÖVP en vervolgens naar het ambt van kanselier te brengen. Binnen de ÖVP woedde destijds een felle richtingenstrijd tussen een anti-immigratievleugel onder leiding van Kurz en de meer klassiek-rechtse conservatieven.

Vertrouwelingen

De ÖVP-ministers die nu vertrekken behoren tot de entourage van Kurz. Aantredend kanselier Nehammer staat bekend als een ideologisch flexibel lid van de middenmoot.

Vicekanselier Werner Kogler van De Groenen, de regeringspartner van de ÖVP, gaf vrijdag zijn goedkeuring aan de herschikking van de ministersposten. Het bestaande coalitieverdrag heeft ‘een grote groene vingerafdruk’ en vanzelfsprekend gaat het nieuwe kabinet langs dezelfde lijnen verder, zei Kogler. Hij riep op snel over te gaan tot de orde van de dag en hoopt dat de regering onder Nehammer volgende week van start gaat.

De rechts-radicale oppositiepartij FPÖ protesteerde tegen de regeringswissel en zei dat nieuwe verkiezingen ‘onontkoombaar’ zijn. Het ‘ÖVP-corruptiesysteem’ is daarvoor reden genoeg, zei FPÖ-leider Herbert Kickl. Hij riep de Oostenrijkse Groenen op hun steun aan de nieuwe ÖVP-ministersploeg in te trekken.

Kurz zelf heeft nog niet gereageerd op de commotie die zijn aftreden heeft veroorzaakt. De voormalige bondskanselier zei eerder dat hij aftrad omdat hij zijn enthousiasme voor de politiek goeddeels heeft verloren als gevolg van alle beschuldigingen. Bovendien deed de geboorte van zijn eerste kind onlangs hem inzien dat er ‘een leven buiten de politiek’ bestaat. Kurz is van plan het bedrijfsleven in te gaan. Hij zei uit te zien naar de dag waarop hij ten overstaan van de rechter zal aantonen dat alle beschuldigingen jegens zijn persoon onterecht zijn.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden