Het Binnenhof: 5 september

Uw politieke nieuwsbrief

Algemene Politieke Beschouwingen 2016 Foto ANP/de Volkskrant

Goedemiddag, De Tweede Kamer is weer begonnen aan een nieuw politiek seizoen. Eerste daad: het uitstellen van het belangrijkste debat van het jaar.

Hier zijn uw Dagkoersen, die u ook gratis, kosteloos en voor niets in uw mailbox kunt krijgen.

Foto de Volkskrant

KAMERBESLUIT VAN DE DAG
Eerst een kabinet

De APB gaan niet door. De wat? De Algemene Politieke Beschouwingen, het debat waarbij het voltallige kabinet na Prinsjesdag in een volle Tweede Kamer zit. Op dag 1 zeggen alle fractievoorzitters wat ze van het kabinetsbeleid, de in de Miljoenennota gevatte begroting en elkaar vinden. Op dag 2 reageert de premier.

Maar, zo vinden vrijwel alle partijen, die marathon met het demissionaire kabinet heeft weinig zin als misschien een of twee maanden later alles nog een keer over moet met een nieuw kabinet van een heel andere samenstelling.

In 2012, bij de overgang van Rutte I (VVD, CDA en PVV als gedoger) naar Rutte II (VVD, PvdA), gebeurde hetzelfde. De APB werden zonder protest overgeslagen en maanden later, op 13 november 2012, vervangen door het Debat over de Regeringsverklaring. Met zo'n debat over het regeerakkoord begint elk nieuw kabinet.

Eigenlijk slaat elk demissionair kabinet de APB over. Het gebeurde ook al in 1977, 1981, 1989 en 2010. Dit jaar doet de Tweede Kamer hetzelfde, tenzij het beoogde nieuwe VVD, CDA, D66, CU-kabinet, Rutte III, héél lang op zich laat wachten. Nadat Kamervoorzitter Arib meedeelde dat de Algemene Politieke Beschouwingen niet doorgaan, sprong alleen SP-leider Emile Roemer op. 'We leggen ons neer bij de meerderheid', zei hij, 'maar er is een begroting, dus de APB kunnen gewoon doorgaan, wat de SP betreft.' Daar bleek vrijwel niemand zin in te hebben. De wat meer technische debatten over de begroting, lijken vooralsnog wel gewoon door te gaan.

In 2016 gingen de Algemene Politieke Beschouwingen wel door Foto ANP

INTUSSEN: DE FORMATIE
Polder komt in delen...

Hans de Boer en Han Busker hadden vandaag samen moeten aanschuiven bij de vier formerende partijen, VVD, CDA, D66 en ChristenUnie. Het was de bedoeling dat De Boer, van de werkgevers, en Busker, van de werknemers, een gezamenlijk plan voor de arbeidsmarkt zouden smeden, een sociaal akkoord. Het aanstaande kabinet zou daar als derde polderdeelnemer aan gebonden worden.

Maar na maanden overleg tussen werkgevers en werknemers bleken die twee het gisteren niet eens en vandaag zaten ze niet samen maar apart aan de formatietafel. De Boer, zo zei hij voordat hij naar binnen ging, gaf de vakbonden de schuld. Want die willen niets veranderen aan zaken 'die de arbeidsmarkt hebben doen verrotten'.

De formerende partijen spraken veel langer met De Boer dan gepland. FNV-voorzitter Busker - 'ik ben uitgenodigd en nu ben ik hier' - ging uiteindelijk naar binnen toen De Boer nog niet buiten was. Ze kruisten elkaar op de trap naar de Stadhouderskamer. De werkgeversvoorman vertelde dat de formerende partijen 'een dringend beroep op de sociale partners deden om tot een compromis te komen'. Aan De Boer zou het niet liggen, zei hij: 'Constructief zijn is onze middle name.'

Anders ligt dat voor de werknemers, zo bleek toen Han Busker zijn gesprek had afgerond. 'We gaan niet onderhandelen. Wat mij betreft stopt het proces hier. Ik zal nog een gesprek hebben met De Boer over hoe dit is gelopen, maar als je er op zondag niet uitkomt, lukt dat ook niet op dinsdag. Wij hebben op dit moment niet het vertrouwen dat het goed komt.'

De fractieleiders reageerden aan het eind van de middag gelaten op de patstelling tussen de sociale partners. Alexander Pechtold (D66): 'Wij zullen moeten respecteren dat het op dit moment moeilijk gaat. Maar het is beter als politieke en polder samen optrekken.' VVD-leider Mark Rutte: 'Het lukt nu niet. Met de nadruk op nu.' Voor Sybrand Buma (CDA) is vooral van belang dat de sociale partners 'op termijn' alsnog aan tafel komen, nadat nu eerst de vier partijen in een regeerakkoord hun ideeën over de arbeidsmarkt zullen vastleggen.

Werkgeversvoorzitter Hans de Boer Foto ANP

... maar Rutte III komt er

ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers is teleurgesteld dat De Boer en Busker niet tot een sociaal akkoord konden komen. SP-leider Emile Roemer was daar juist blij over. De twee openden het politieke jaar in perscentrum Nieuwspoort. Roemer denkt met een links blok makkelijker te ageren tegen een kabinet dat alleen zaken doet met de werkgevers. Segers had liever ook de werknemers aan boord van Rutte III gehad.

Maar dat kabinet, zei de CU-voorman, komt er hoe dan ook. Deze kabinetsformatie gaat slagen, weet Segers. Weliswaar met een flink dichtgetimmerd regeerakkoord waardoor VVD, CDA, D66 en ChristenUnie nauwelijks speelruimte hebben om samen te werken met de oppositie waarvan de SP deel uit maakt. Daar staat tegenover, zo bezwoer Segers, dat de meerderheid van één zetel in zowel Tweede als Eerste Kamer zo krap is dat Rutte III wel op zoek móet naar bondgenoten.

ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers Foto ANP

TOESPRAAK VAN DE DAG
Na Jesse De Film, Sybrand De Lezing

CDA-leider Sybrand Buma had lang geleden al toegezegd dat hij de prestigieuze HJ Schoo-lezing voor zijn rekening zou nemen. Wist hij veel dat hij nog volop aan het onderhandelen was over deelname aan een nieuw kabinet. Buma koos voor de veilige optie: het ten beste geven van een samenvatting van zijn laatste boek Tegen het cynisme.

Die samenvatting, de HJ Schoo -lezing, laat volgens politiek verslaggever Ariejan Korteweg goed zien waarom die formatie zo lang duurt. Buma onderhandelt met twee partijen die beide zijn aangetrokken tot het liberale gedachtegoed, met zoveel mogelijk ruimte voor het individu. Laat de CDA-leider daar nu mijlenver vanaf staan. Niet het individu maar de samenleving is de kern.

Buma voelt zich protagonist van de traditie van collectieve waarden en van leven in dienst van elkaar. Echter, nieuwkomers staan dat in de weg. 'Nieuwkomers bleken onze vrijheid niet als vanzelfsprekend te omarmen en hielden meer dan verwacht vast aan eigen geloof, taal en cultuur. De gewone Nederlanders bleven verweesd achter.'

CDA-voorman Sybrand Buma Foto ANP

WAT WIJ OOK LAZEN

'Referenda wankelen', kopte De Telegraaf vorige week. Op de formatietafel zou het voorstel liggen om de kersverse referendumwet weer af te schaffen. Geen van de vier partijen aan die tafel heeft een goed gevoel overgehouden aan het Oekraïnereferendum van vorig jaar. De wet weer intrekken is echter een slecht idee, vindt onderzoeker Frank Hendriks van de Tilburg University, zo meldt Trouw. Nederland moet nog wennen aan het nieuwe instrument, maar met enige finetuning kunnen referenda wel degelijk een nuttige rol spelen in de democratie, menen Hendriks en zijn collega's. Ze adviseren onder meer: verander de opkomstdrempel in een zogenoemde uitkomstdrempel, zodat ja- en nee-kamp allebei moeten strijden voor een zo hoog mogelijke opkomst. De opkomstdrempel in de huidige wet was voor ja-stemmers juist een stimulans om thuis te blijven, want bij een lage opkomst zou de uitslag ongeldig zijn.

Demonstrerende Papoea's in Jakarta willen een referendum over West-Papoea. Foto AFP

Dagkoersen is de politieke nieuwsbrief van de Volkskrant. Onze politieke redactie neemt u elke middag rond 17.00 uur mee naar het Binnenhof. De Haagse vierkante kilometer is een snelkookpan waarin een tweet in de ochtend kan uitgroeien tot een Kamerdebat in de middag en een crisis in de avond. U leest het in Dagkoersen.

Wilt u deze nieuwsbrief per mail ontvangen? Meld u hier aan: volkskrant.nl/dagkoersen.Tips of opmerkingen? Mail naar haag@volkskrant.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.