Het Binnenhof: 25 mei

Uw politieke nieuwsbrief

Beeld ANP/de Volkskrant

Goedemiddag. Gaan we ooit nog horen wie de zoektocht blokkeerde naar het beroemdste bonnetje uit de parlementaire geschiedenis? De kans is er vandaag niet groter op geworden.

Gelukkig hebben we Geert Wilders nog, die gul trakteert.

Hier zijn uw Dagkoersen, die u ook dagelijks per e-mail kunt ontvangen.

GESPREK VAN DE DAG
De anticlimax

En toen liep het spoor dood. Het tweede rapport van de commissie-Oosting over de vermeende doofpotcultuur op het Ministerie van Veiligheid en Justitie onthult vanalles, maar niet het antwoord op de vraag waarom alles draaide: waarom liep de zoektocht naar het veelbesproken 'bonnetje' zo abrupt dood?

Het onderzoek kwam er immers omdat Oosting er in zijn eerste rapport achteraf bezien niet in was geslaagd afdoende bloot te leggen waarom minister Opstelten er meer dan een jaar lang niet in slaagde om de Tweede Kamer goed te informeren over de omstreden Teevendeal.

Slechts één min of meer geruststellende boodschap had de commissie destijds: het was allemaal heel stom, ongelukkig en naïef geweest, maar ze had geen aanwijzingen dat er sprake was van een vooropgezette doofpot.

Totdat bleek dat het bonnetje dat gezocht werd er wel degelijk al die tijd was geweest. Vandaar de hoop in de Tweede Kamer dat Oosting het dit keer echt tot op de bodem zou uitzoeken.

Dat is weer niet gelukt. Wel diept hij het al eerder geschetste beeld van de bedorven sfeer in de ambtelijke top nog wat verder uit. Te weinig gevoel voor urgentie om de waarheid te achterhalen. Te weinig 'politieke sensiviteit' in de top. Ambtenaren die volgens een strikt hiërarchische lijn rapporteren en verder met niemand praten, ook niet als belangrijke informatie verloren dreigt te gaan.

Onderzoeksleider Marten Oosting. Beeld anp

Maar de hoofdvragen blijven onbeantwoord: waarom deed secretaris-generaal Pieter Cloo niets toen hem door ondergeschikten verteld werd dat het bonnetje nog wel bestond? En deelde hij die informatie wel of niet met Opstelten? Waarom legden andere geïnformeerde ambtenaren zich kennelijk zo makkelijk bij de patstelling in de top neer? Waar kwam die desinteresse vandaan?

Cloo zegt zich niet te kunnen herinneren dat hij ooit op de hoogte is gesteld. Oosting heeft moeite dat te geloven, maar zegt er verder ook niets aan te kunnen doen. Opstelten - die ook zegt dat hij van niets wist - gelooft hij op zijn woord. Om vervolgens werderom de conclusie te trekken dat van een doofpot geen sprake is: er wisten te veel mensen van de waarheid en het departement heeft volgens Oosting niet eens het 'organisatorische vermogen' om een goede doofpot te organiseren.

Op de mogelijkheid dat het simpelweg een mislukte doofpot is gaat Oosting niet in. Hij raadt de Kamer ook niet aan om dat nog verder te onderzoeken, bijvoorbeeld in een korte parlementaire enquête. 'Wie niet wil praten, kun je niet dwingen.'

Voormalig topambtenaar Pieter Cloo. Beeld ANP

CONSENSUS VAN DE DAG
Weg met het superministerie

In hun eerste reacties lijken de meeste Kamerleden zich neer te leggen bij de kennelijke onmogelijkheid om de onderste steen boven te krijgen. De Kamer kijkt nu liever vooruit, om te beginnen naar de nabije toekomst van het ministerie van Veiligheid en Justitie. Sinds 2010 zit de politie niet langer bij Binnenlandse Zaken maar bij Justitie. Met ook nog Asielzaken erbij is het eilandenrijk van het departement nu groter dan ooit, volgens velen een belangrijke oorzaak van de miscommunicatie in de ambtelijke top. De roep om de boel weer te splitsen wordt met de dag luider.

En verder benadrukt de oppositie nog een keer met liefde dat het allemaal is gebeurd onder de leiding van louter VVD-bewindslieden.

CAMPAGNESTUNT VAN DE DAG
Wilders trakteert

Voor wie nog niet wist dat de verkiezingscampagne voor maart 2017 allang is begonnen: Geert Wilders belooft de AOW met 300 euro per jaar te verhogen. Dat compenseert ouderen voor de bevriezing van hun pensioen.

Die pensioenen worden bevroren en volgend jaar mogelijk verlaagd omdat de pensioenfondsen in zwaar weer zitten door de lage rente. Die lage rente bezorgt de overheid meevallers omdat lenen goedkoop is. Met die meevaller kan dus mooi de AOW-verhoging betaald worden, aldus Wilders.

Zoals altijd doemt hier de vraag op: een reëel plan of de lokroep van gratis bier? Verslaggever Gijs Herderscheê zet zijn kaarten op de tweede optie. Tot nu toe heeft elk kabinet immers principieel geweigerd om tegenvallers bij pensioenfondsen bij te spijkeren. Niet zonder reden. Want de AOW is staatspensioen en de honderden pensioenregelingen zijn private afspraken tussen werkgevers en vakbonden. Lang niet alle AOW'ers hebben ook een privaat pensioen.

Daar zit de praktische keerzijde van Wilders' plan. Herderscheê: 'Gaat de AOW straks weer omlaag als de rente stijgt ? Dan kunnen de pensioenen immers weer omhoog en betaalt de overheid ook weer meer rente op staatsleningen. Maar verlaging van de AOW ligt dan niet voor de hand omdat dus lang niet alle ouderen een pensioen hebben. Een verlaging zou dan de ouderen het hardst treffen die alleen maar AOW hebben.'

Wie zou dat voor z'n rekening willen nemen? Koopkrachtbeleid voeren via de AOW is simpelweg te ingewikkeld. Dat verklaart ook waarom Wilders nog weinig politieke bijval krijgt.

Geert Wilders. Beeld anp

OOK DAT NOG
Fatma begrijpt Sylvana wel

Sylvana Simons is door velen verketterd om haar keuze voor Denk, de provocerende immigrantenbeweging van de ex-PvdA'ers Kuzu en Öztürk. Uit onverwachte politieke hoek krijgt ze vandaag steun. Het D66-Kamerlid Fatma Koser Kaya neemt het voor haar op.

Ze schrijft op Facebook: 'Ik begrijp waarom Sylvana zich bij Denk heeft aangesloten. De bagger die ze over zich heen krijgt, krijgen veel allochtonen al jaren over zich heen. Mensen verwarren het open debat met de vrijheid om nieuwe Nederlanders te mogen beledigen.'

De club van Kuzu en Öztürk zou niet haar keuze zijn. 'Een partij alleen voor gelijkgestemde nieuwe Nederlanders blijft hangen in wij en zij.' Maar Sylvana's keuze voor Denk snapt Koser Kaya wel.

Een uitgesproken steunbetuiging is het niet, toch is het meer begrip voor Denk dan enig ander Kamerlid tot nu toe heeft getoond.

Dagkoersen is de politieke nieuwsbrief van de Volkskrant. Onze politieke redactie neemt u elke middag rond 17.00 uur mee naar het Binnenhof. De Haagse vierkante kilometer is een snelkookpan waarin een tweet in de ochtend kan uitgroeien tot een Kamerdebat in de middag en een crisis in de avond. U leest het in Dagkoersen. Meld u hier aan om deze nieuwsbrief dagelijks in uw mailbox te ontvangen.

Sylvana Simons. Beeld Edwin Janssen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden