Het Binnenhof: 15 december

Uw politieke nieuwsbrief

Beeld ANP/de Volkskrant

Goedemiddag. Tussen hoop en vrees is de blik vanuit het Torentje vanaf nu obsessief gericht op de Eerste Kamer, waar Elco Brinkman en zijn fractiegenoten het lot van het Oekraïnereferendum in handen hebben. Intussen blijft uw vrijheid van meningsuiting ongewijzigd.

Hier zijn uw Dagkoersen, die u ook dagelijks per e-mail kunt ontvangen. Regel het eenvoudig hier.

Beeld de Volkskrant

ONDERTUSSEN OP....
Ruttes geitenpaadje

De dagen dat Elco Brinkman een doorslaggevende politieke stem had op het Binnenhof liggen ruim 22 jaar achter ons, maar nu herleeft plots die tijd: Brinkman en zijn mede-senatoren van het CDA hebben het lot van premier Rutte en het Oekraïnereferendum in hun handen.

Er staat voor de premier veel op het spel. Sinds hij eerder dit najaar aankondigde dat hij hooguit nog 'een geitenpaadje' zag om zichzelf te redden uit de referendumval, is hij verder gekomen dan menigeen vermoedde: hij krijgt vandaag de handtekening van 28 Europese regeringsleiders onder een juridisch bindende verklaring bij het verdrag: geen militaire bijstandsverplichting aan Kiev, geen extra geldstroom die kant op, geen plicht tot vrije vestiging van Oekraïeners in de EU en - de belangrijkste - de uitdrukkelijke verklaring dat het verdrag Oekraïne niet de status van kandidaat-EU-lid verleent.

Juist dat hij in Brussel zover is gekomen, vergroot nu de druk op Ruttes schouders. Zijn internationale afgang is niet te overzien als hij straks met de staart tussen de benen terug moet om zijn Europese collega's te vertellen dat hij bot heeft gevangen in Den Haag.

Alles hangt nu af van de steun van D66 en CDA in de Eerste Kamer. Op D66 wordt in de coalitie al min of meer gerekend. Het CDA is lastiger. Als D66 overstag gaat, heeft Rutte nog zes CDA-senatoren nodig voor een meerderheid. Coalitiebronnen wijzen er al weken op dat de CDA-fractie vol zit met Europagezinde rasbestuurders zoals Niek Jan van Kesteren, Ben Knapen en Brinkman zelf - mannen die niet uit zijn op nog meer onrust binnen de EU.

Die senatoren moeten kiezen. Volgen zij de consequente lijn van hun partijleider Sybrand Buma in de Tweede Kamer ('nee is nee') of volgen zij hun hart? Rutte lonkt al enige tijd opzichtig. De liberale spot over de oppositielijn van het CDA ('Buma is met verantwoordelijkheidsvakantie') heeft plaatsgemaakt voor vleierij. In Ruttes woorden: 'Ik heb nog nooit tevergeefs een beroep gedaan op het CDA.'

Verslaggeefster Natalie Righton: 'Diverse CDA'ers suggereren achter de schermen inmiddels dat het goed komt voor Rutte.' Een teken aan de wand: Buma lijkt in elk geval niet van plan zijn partijgenoten aan de CDA-discipline te houden. Zoals het CDA-Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt woensdag al zei: 'Kamerleden stemmen zonder last of ruggespraak. Ook in de Eerste Kamer.'

Spannend blijft het wel, want nog niet één CDA-senator heeft zich openlijk uitgesproken.

Elco Brinkman. Beeld anp

DEBAT VAN DE DAG
Meningsuiting aan banden

De veroordeling van Geert Wilders mag dan 'ongemakkelijk' hebben gevoeld (zoals SGP'er Van der Staaij nadien zei), vandaag bleek in de Kamer dat een grote meerderheid van de partijen juist pal staat voor de grenzen aan de vrijheid van meningsuiting.

Ex-PVV'er Joram van Klaveren (nu VNL) verdedigde zijn initiatiefwet ter verruiming van de vrijheid om alles te kunnen zeggen. Hij trekt de streep bij aanzetten tot geweld. Volgens de bestaande wet is ook groepsbelediging en aanzetten tot discriminatie en haat strafbaar. Die bepalingen kunnen geschrapt, vindt Van Klaveren.

Hij vond alleen zijn voormalige partij PVV geheel aan zijn zijde. De VVD ging deels mee in zijn plan en wil wel het artikel over groepsbelediging schrappen, maar niet aanzetten tot haat en discriminatie. Alle andere partijen gingen juist vol op het orgel tégen de verdedigers van de wetswijziging.

Eerst moest VVD-Kamerlid Joost Taverne het ontgelden. Wilde hij echt het ontkennen van de holocaust mogelijk maken door groepsbelediging uit het wetboek te halen? Nee, stelde Taverne, doorgaans is de holocaust ontkennen een oproep tot geweld. Daar biedt de wet nog steeds bescherming. Pechtold van D66 typeerde het optreden van Taverne als 'de pijnlijke afgang van de VVD'. Hij verweet de VVD uit electorale overwegingen op te schuiven naar PVV en VNL.

Daarna was PVV'er Martin Bosma aan de beurt, die namens zijn veroordeelde baas een nog vrijere vrijheid bepleitte. De PVV verlangt het recht 'om op lange tenen te staan'.

Hij kreeg uit verschillende hoeken het verwijt van hypocrisie. CDA'er Buma: 'De PVV wil haatimams het land uit en pleit hier tegelijkertijd voor het mogelijk maken van haatzaaien.' D66'er Pechtold: 'Het is gewoon politieke oplichterij. Je eigen gelijk maximaliseren, maar als een ander er gebruik van maakt is het schreeuwen en huilen.'

Verslaggever Joost de Vries: 'En daar stonden ook Gert-Jan Segers van de ChristenUnie, Liesbeth van Tongeren van GroenLinks, Michiel van Nispen van de SP en Kees van der Staaij van de SGP in de rij om de artikelen 137c en d uit het wetboek van strafrecht hartstochtelijk te verdedigen. Elke partij kende wel een groep mensen die om uiteenlopende redenen bescherming van de wet verdiende.'

In hoger beroep treft Wilders straks rechters die zijn uitspraken aan dezelfde, ongewijzigde wet zullen toetsen als de Haagse rechtbank vorige week.

Martin Bosma. Beeld anp

NA DE HYPE
Medische missers

Media-aandacht, publieke en politieke belangstelling gaan hand in hand. Neem de zwijgcontracten in de zorg. Die waren dit voorjaar volop in het nieuws na uitzendingen van Zembla (tv) en Argos (radio) en publicaties in de Volkskrant over de tragische dood van hockeyer Rogier Mooij (+) in het Tergooiziekenhuis. Daar moest de politiek iets van vinden.

Op 7 april was hierover een overleg tussen Tweede Kamerleden en minister Schippers van Volksgezondheid. Stampvol zaaltje, Schippers, een voorzitter en vijf Kamerleden voor even zovele fracties - PVV, CDA, PvdA, SP en VVD.

Vandaag was het vervolg op dat overleg. Afgezien van een paar ambtenaren en een enkele lobbyist een lege publieke tribune, het PvdA-Kamerlid dat de vergadering ook maar even voorzat en nog maar drie woordvoerders - die van PVV, CDA en VVD.

Het is uit het nieuws en dus ook geen brisant politiek onderwerp meer. Toch is er nieuws. Er zijn vijftig zwijgcontracten uit de hele zorg aangemeld bij de inspectie, zes worden juridisch tegen het licht gehouden omdat er mogelijk verboden afspraken in staan. Verslaggever Gijs Herderscheê volgde het debat wel en doet verslag.

Minister Schippers. Beeld anp

COMEBACK VAN DE DAG
Liesbeth van Tongeren

Het is haar dan toch gelukt: Liesbeth van Tongeren, eerder dit najaar door haar partij bedankt voor haar diensten na zes jaar Tweede Kamerlidmaatschap, keert toch terug op de lijst voor maart 2017. De leden van GroenLinks hebben haar op plek zes gezet. Dat is volgens de meeste opiniepeilers ruimschoots verkiesbaar.

Dit maakte GroenLinks vanmiddag bekend. De leden konden tot woensdag stemmen op de kandidaten die door een selectiecommissie waren voorgedragen. Van Tongeren was door de commissie niet op de lijst gezet, maar kon er door 'voorkeurstemmen' toch op komen. Daar heeft zij de afgelopen weken druk campagne voor gevoerd.

Liesbeth van Tongeren. Beeld anp

Dagkoersen is de politieke nieuwsbrief van de Volkskrant. Onze politieke redactie neemt u elke middag rond 17.00 uur mee naar het Binnenhof. De Haagse vierkante kilometer is een snelkookpan waarin een tweet in de ochtend kan uitgroeien tot een Kamerdebat in de middag en een crisis in de avond. U leest het in Dagkoersen.

Wilt u deze nieuwsbrief per mail ontvangen? Meld u hier aan: volkskrant.nl/dagkoersen. Tips of opmerkingen? Mail naar haag@volkskrant.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden