Het Binnenhof: 11 mei

Uw politieke nieuwsbrief

Beeld ANP/de Volkskrant

Goedemiddag. Eindelijk reuring rond de formatie. Een voormalig CDA-prominent fakkelt CDA-leider Buma af en er komt in een paar uur meer los dan in de 56 formatiedagen hiervoor. Tegelijk stuurde informateur Schippers een brief naar de Kamer over de voortgang van de formatie. Een brief waar met de laagst denkbare spanning naar is uitgezien.

Hier: de nieuwe Dagkoersen. Abonneren? Dat kan hier.

Beeld de Volkskrant

DE FORMATIE - DAG 57
CDA-prominent laat zich gaan

Herman Wijffels en AD-verslaggever Jan Hoedeman verdienen eigenlijk de Machiavelliprijs voor politieke communicatie. Met een snoeiharde aanval op formatie-onderhandelaar en CDA-leider Buma, afkomstig van de wat uit het zicht geraakte CDA-prominent en daartoe uitgedaagd door Hoedeman, is de oester die Formatie 2017 heet opeens een stukje open gegaan. Wel valt iedereen nu over Wijffels heen.

De voormalige Rabobaas, SER-voorzitter en informateur van het vierde kabinet-Balkenende schildert Sybrand Buma in het AD af als een enorme Trumpiaanse onbenul waar het om het klimaat gaat. Daar heeft de CDA-leider helemaal niets mee, weet Wijffels. Zijn snoeiharde bewijs: Buma niet eens weet wat het antropoceen is. De kritiek is niet zonder betekenis, want de deelname van GroenLinks en D66 aan de formatiegesprekken garanderen dat het onderwerp met groot gewicht op tafel komt.

Wijffels tilt zo zwaar aan het ontbreken van duurzaamheidsgedachten in het brein van Buma, dat hij het voor Nederland beter vindt dat het CDA maar helemaal niet meer in een volgend kabinet gaat zitten. Althans, zolang Buma partijleider is. Misschien dat een andere CDA'er wel voldoet. Decennialang gold Wijffels als de beste CDA-premier die Nederland nooit heeft gehad.

Het effect van zijn aanval op een partijgenoot (al is niet duidelijk wanneer Wijffels voor het laatst CDA heeft gestemd) is wel dat er meer van de formatie loskomt dan de zoveelste formulering van de mededeling dat de vier partijen nog steeds met elkaar praten. Dat zegt overigens meer over de geslotenheid van de formatie dan over de statuur van Wijffels.

Volgens VVD-onderhandelaar Halbe Zijlstra mist het verwijt aan het adres van Buma elke grond. Sowieso klopt volgens hem erg weinig van 'verhalen in kranten' over de formatie. Ook D66-voorman Pechtold herkende de kritiek niet en Klaver van GroenLinks heeft 'vertrouwen in al mijn collega's aan tafel en dat we mooie dingen voor het klimaat kunnen doen'. Buma zelf laat 'wat Wijffels zegt voor zijn rekening'. 'Het resultaat is het belangrijkst in deze onderhandelingen.'

Herman WijffelsBeeld ANP

BRIEF VAN DE DAG
Schippers verklapt alles

O ja, dat resultaat: hoe staat het daar eigenlijk mee? Op aandringen van de oppositie in de Tweede Kamer stuurde informateur Edith Schippers de Tweede Kamer vandaag een 'voortgangsbrief'. Zelden is met zulke lage verwachtingen naar een politieke brief uitgekeken. Nog wel eentje uit de boezem van de bouwplaats waar het nieuwe kabinet in elkaar wordt getimmerd.

Dagkoersen kan Schippers' brief op twee manieren benaderen: een Kremliniaanse betekenis toekennen aan elk woord en leesteken in de brief of gewoon scannen op nieuws. Dat laatste heeft de voorkeur. Maar is er wel nieuws?

'Ieders streven moet er mijns inziens op gericht blijven om voor het komende zomerreces een nieuw kabinet tot stand te brengen. Dat is en blijft ook mijn streven als informateur', schrijft Schippers. Maar een dag nadat ze was begonnen, eind maart, zei ze: 'Het is natuurlijk voor ieder kabinet zeer aantrekkelijk om de eigen begroting op te stellen. Dus ik kan me heel goed voorstellen dat we voor de zomer een nieuw kabinet hebben dat de begroting voor 2018 kan maken.'

Dat er grote onderlinge verschillen zijn, dat niettemin de inzet groot is, dat de financiële speelruimte beperkt is en dat de koning Willem-Alexander af en toe wordt geïnformeerd; we wisten het al.

Dat 'de belangrijke thema's voor de komende kabinetsperiode inmiddels aan bod zijn gekomen', is misschien nog de meest veelzeggende passage. Het duidt erop dat de onderhandelaars misschien eens een keer in de nabije toekomst echt gaan beginnen met onderhandelen. Maar dat is net zo onzeker als 'uitsluitsel over de vraag of een akkoord wel of niet binnen bereik is'.

Informateur Edith Schippers in de Stadhouderskamer.Beeld ANP

ADVIES VAN DE DAG
Installeer een Veiligheidsraad

Je zou denken dat de stroom aan ongevraagde adviezen in de richting van informateur Schippers is opgedroogd. Maar dan is buiten de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) gerekend. Die schaart zich in het koor dat om meer geld voor defensie vraagt. De WRR heeft een slim haakje bedacht om ervoor te zorgen dat dit bepaald niet unieke advies niet ondersneeuwt.

De extra investeringen in de krijgsmacht moeten wat de WRR betreft gepaard gaan met de installatie van een Nationale Veiligheidsraad naar Amerikaans model. Die Raad onder leiding van de premier en bestaande uit legertop en ministers van Buitenlandse Zaken, Ontwikkelingssamenwerking en Veiligheid en Justitie, gaat het binnenlandse en buitenlandse veiligheidsbeleid van Nederland integreren.

Een WRR-advies wordt zelden tot nooit terzijde geschoven. Dit advies al helemaal niet omdat de invloedrijke Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) het kabinet ook al verwaarlozing van de krijgsmacht verwijt. WRR en AIV stellen dat de veiligheidssituatie voor Nederland de afgelopen jaren ernstig is verslechterd.

De regering Trump wijst NAVO-partner Nederland erop dat het flink achterloopt op de verplichting 2 procent van de omvang van de economie - circa 13 miljard euro - aan defensie te besteden. Als premier Rutte op 25 mei collega-wereldleiders tegenkomt op de NAVO-top in Brussel, voorspelt verslaggever Natalie Righton, zal hun eerste vraag zijn: 'En, hoeveel gaat Nederland extra reserveren voor Defensie?'

Rutte zal op zijn minst met een stappenplan moeten komen, wil Nederland nog serieus genomen worden door het NAVO-bondgenootschap. Een Veiligheidsraad naar Amerikaanse snit, zoals de WRR voorstelt, zal er bij de grootste NAVO-bondgenoot vermoedelijk soepel in gaan.

Minister Hennis van Defensie in Afghanistan.Beeld ANP

Dagkoersen is de politieke nieuwsbrief van de Volkskrant. Onze politieke redactie neemt u elke middag rond 17.00 uur mee naar het Binnenhof. De Haagse vierkante kilometer is een snelkookpan waarin een tweet in de ochtend kan uitgroeien tot een Kamerdebat in de middag en een crisis in de avond. U leest het in Dagkoersen.

Wilt u deze nieuwsbrief per mail ontvangen? Meld u hier aan: volkskrant.nl/dagkoersen. Tips of opmerkingen? Mail naar haag@volkskrant.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden