Het Binnenhof: 10 maart

Uw politieke nieuwsbrief

PvdA-leider Lodewijk Asscher op weg naar zijn laatste ministerraad. Beeld ANP/de Volkskrant

Goedemiddag,
Alweer een brief van een lijsttrekker aan de kiezer. PvdA-leider Asscher wil het over de inhoud hebben. Heel veel inhoud. Asschers grootste concurrent? De thuisblijver. Daar heeft hij gelijk in, blijkt uit het derde en laatste deel van kiezersonderzoek van de Volkskrant. Om tal van redenen draait het 15 maart louter om de motivatie van de kiezer.

Hier zijn uw Dagkoersen. Een kosteloos abonnement regelt u hier.

Beeld de Volkskrant

MAN VAN DE DAG
Kost een paar centen

Hebt u hem al uit? Of even opzij gelegd om ergens in het weekend te lezen? Twee pagina's in de Volkskrant, bijna 1.500 woorden, heeft PvdA-leider Lodewijk Asscher nodig om het vijf dagen voor de verkiezingen dan toch maar eens over de inhoud te hebben. En niet over de campagne. Niet: 'Schreeuwen om het schreeuwen.'

Wat is deze massief ogende tekst: een ragfijn getimede meesterzet of een geldverslindende wanhoopsdaad? Wat Raoul du Pré, chef van de politieke redactie van de Volkskrant, betreft illustreert de advertentie vooral het grote probleem van de PvdA deze campagne: 'Gebrek aan focus.'

Zonder onderbroken te worden door hinderlijke vragen of een debatklok snijdt Asscher in een noodgang thema na thema aan. En reflecteert op zijn eigen, positieve, rol daarbij. 'Reken maar dat zijn campagneteam heeft geprobeerd de tekst korter te krijgen', taxeert Du Pré.

Tevergeefs, want Asscher moet zijn kiezer begrip vragen voor de samenwerking met de VVD. En uitleggen hoe Nederland eruit had gezien als de PvdA dat niet had gedaan. En tegelijk CDA en D66 waarschuwen dat ze niet met de VVD een rechts kabinet moeten gaan formeren. Du Pré: 'Dat is natuurlijk sterker als je niet zelf net vier jaar met de VVD hebt geregeerd.'

De advertentie stond alleen in de Volkskrant en morgen heeft Asscher daarin wéér twee pagina's. Hij is aan de beurt voor de serie lijsttrekkersinterviews. Wie zijn grootste electorale concurrent is? 'De thuisblijver. Veel linkse kiezers zitten te twijfelen en komen uiteindelijk niet van de bank. Dan kun je na de verkiezingen van een koude kermis thuiskomen met een rechts kabinet.' En van de andere lijsttrekkers? 'De thuisblijver, serieus. Ik hou het bij dit antwoord.'

Beeld PvdA

ONDERZOEK VAN DE DAG
Opkomst, opkomst, opkomst

Asscher heeft gelijk, blijkt uit onderzoek in opdracht van de Volkskrant en de Universiteit van Amsterdam, uitgevoerd door Kantar Public. Niet de partijen of de onderwerpen gaan het verschil maken, maar de opkomst. Of beter gezegd: de mate waarin partijen hun kiezers weten te motiveren om desnoods door weer en wind de gang naar de stembus te maken.

Dat komt, zeggen onderzoeksleider Philip van Praag en de Groningse 'opkomsthoogleraar' Kees Aarts, omdat de kiezer dit keer niet weet wat er te kiezen valt. Het helpt de opkomst niet dat de verkiezingsonderwerpen allemaal ongeveer even belangrijk worden gevonden, dat partijen er niet in zijn geslaagd één onderwerp voor zichzelf te claimen en dat er geen tweestrijd is zoals in 2012.

Nu lijken zeven partijen elkaar in grootte niet te gaan ontlopen. Conclusie: de opkomst zal 15 maart zeker lager zijn dan vier en een half jaar geleden. Toen was die 75 procent, als de verkiezingen vandaag zouden zijn is die 67 procent.

Asscher heeft dan wel gelijk dat de thuisblijver het verschil gaat maken, maar zijn advertentie maakt de kans daarop alleen maar groter. Want hij geeft met zijn brede, themarijke tekst de ongemotiveerde kiezer niet wat die vraagt: focus, één hoofdboodschap, iets te kiezen, kortom. Misschien is het illustratief dat de StemWijzer, een paar dagen voordat de drukte echt gaat toenemen, vandaag met 4,9 miljoen al het gebruikersrecord uit 2012 heeft gebroken. Toen vulden 4,85 miljoen mensen het partijkeuzehulpmiddel in, waarvan 1,2 miljoen in de laatste drie dagen.

Morgen in de Volkskrant het laatste deel van het driedelige kiezersonderzoek dat in oktober vorig jaar begon. Hier de twee eerdere afleveringen:
U denkt links en stemt rechts
Zelfs GroenLinksers overwegen op Rutte te stemmen om Wilders te dwarsbomen

Beeld ANP

VOORUITBLIK VAN DE DAG
En na 15 maart?

Hou de koning beter op de hoogte van het verloop van de kabinetsformatie, adviseerde de Nijmeegse hoogleraar staatsrecht Paul Bovend'Eert eind 2014. Hij had op verzoek van de Tweede Kamer de formatie van 2012 geëvalueerd. Die formatie werd voor het eerst door de Kamer zelf gedaan - niet meer door het staatshoofd. Maar voorlopig wordt de aanbeveling van de professor niet uitgevoerd, schrijft politiek verslaggever Remco Meijer.

Meijer: 'Piet Hein Donner (CDA), vicepresident van de Raad van State, en Ankie Broekers-Knol (VVD), voorzitter van de Eerste Kamer, wilden het 'informatierecht' van de koning alvast vorm geven. Zij zijn vaste adviseurs van het staatshoofd, dat krachtens de Grondwet deel uitmaakt van de regering. Maar Tweede Kamervoorzitter Khadija Arib (PvdA), de derde belangrijke adviseur, stak er een stokje voor. Zij wil zich niet nu al vastleggen op vaste momenten waarop de koning geïnformeerd zou moeten worden.'

Bovend'Eert kan zich daar wel iets bij voorstellen. 'Al meteen nadat ik mijn advies uitbracht, bleek dat de meningen hierover in de Kamer verdeeld zijn. Het is verstandig dat Arib nu eerst de verkiezingsuitslag afwacht en dit punt dan voorlegt aan de fractievoorzitters. Die moeten een standpunt formuleren.' Niets nieuws, deze kwestie, stelt vertrekkend VVD-Kamerlid Ton Elias. Bij zijn sollicitatie naar Kamervoorzitter kaartte hij dit punt al aan.

Het is de eerste formatie onder koning Willem-Alexander. Aan het eind daarvan beëdigt hij de nieuwe bewindslieden. Voordat hij dat doet, ligt het voor de hand dat de koning is bijgepraat door de formateur, tevens beoogd premier, zegt Bovend'Eert. Let wel: pas nadat eerst verslag is uitgebracht aan de Tweede Kamer. Want zo liggen nu de nieuwe verhoudingen.

Koning Willem-Alexander, Tweede Kamervoorzitter Arib en Eerste Kamervoorzitter Broekers-Knol. Beeld ANP

WIST U DAT?

Het klimaat afwezig is

'Het klimaat moet onderwerp worden van het NOS-debat op de avond voor de verkiezingen.' Een petitie met dit pleidooi is sinds gisteravond meer dan 2600 keer ondertekend.
De initiatiefnemers vinden het maar niks dat er in de verkiezingsdebatten nauwelijks aandacht is voor het milieu. En dat terwijl er zoveel te kiezen valt als het om het milieu gaat. Bij het RTL-Carrédebat afgelopen zondag ging geen van de stellingen over het klimaat, dus begon Marianne Thieme zelf maar over klimaatverandering bij een stelling over de bedreiging van onze cultuur. Bij het eerste tv-debat van RTL, het Rode Hoeddebat, stipte één van de zes stellingen het klimaat zijdelings aan: 'Om files te bestrijden moet autorijden in de spits veel duurder worden.'

De belegger blij is met Rutte II
Rutte II is goed voor aandeelhouders geweest, weet economieverslaggever Peter de Waard. Tussen het aantreden van het kabinet in november 2012 en maart 2017 stegen de koersen met 48 procent. Als ook rekening wordt gehouden met de uitgekeerde dividenden is het rendement zelfs 67 procent. Wie in november 2012 6.000 euro in een mandje met in de AEX genoteerde fondsen had gestoken, had sindsdien elk jaar de door Rutte in 2012 beloofde 1.000 euro netto kunnen cashen.

Presentatie van een Noordpool Expeditie. Beeld ANP

Dagkoersen is de politieke nieuwsbrief van de Volkskrant. Onze politieke redactie neemt u elke middag rond 17.00 uur mee naar het Binnenhof. De Haagse vierkante kilometer is een snelkookpan waarin een tweet in de ochtend kan uitgroeien tot een Kamerdebat in de middag en een crisis in de avond. U leest het in Dagkoersen.

Wilt u deze nieuwsbrief per mail ontvangen? Meld u hier aan: volkskrant.nl/dagkoersen. Tips of opmerkingen? Mail naar haag@volkskrant.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.