HET BESTE VOOR DE WERELD

KORTGELEDEN zag ik op CNN een interview met de zeer goed van de tongriem gesneden vrouwelijke ambassadeur van Pakistan bij de Verenigde Naties....

Zou het nieuw opgetuigde 'Bureau voor wereldwijde communicatie' van president Bush dit soort miscommunicatie uit de wereld kunnen helpen? Het nieuwe bureau moet het beeld dat de wereld heeft van de Amerikaanse buitenlandse politiek, in gunstige zin bijstellen. Want, zo zegt de invloedrijke Amerikaanse Raad voor Buitenlandse betrekkingen, Amerika wordt steeds meer gezien als 'arrogant, zelfingenomen, hypocriet, onachtzaam en niet bereid of in staat een interculturele dialoog te voeren'. Het nieuwe bureau is van mening dat deze onvrede over de Amerikaanse buitenlandse politiek bestreden moet worden, want die ondermijnt de strijd tegen het terrorisme en vormt een obstakel voor een succesvolle aanval op Irak.

De Raad maakt onbedoeld glashelder waarom het nieuwe bureau voor wereldwijde communicatie het probleem voor de Amerikaanse buitenlandse politiek niet de wereld uit kan helpen. Het neemt namelijk de buitenlandse politiek van de VS als uitgangspunt, en de perceptie daarvan door 'de wereld' als een te beïnvloeden variabele. Het enige waar de Amerikaanse regering voor moet zorgen is dat de rest van de wereld de Amerikaanse buitenlandse politiek ook als uitgangspunt neemt. Maar dat is nu juist wat de rest van de wereld 'arrogant, zelfingenomen, hypocriet, onachtzaam en niet bereid of in staat tot een interculturele dialoog' noemt.

Veel Amerikanen begrijpen eenvoudigweg niet dat er mensen in de wereld zijn die een ander soort samenleving, met andere normen en waarden, prefereren boven de Amerikaanse. Die mensen moeten wel verkeerd zijn geïnformeerd of misleid en dat moet worden rechtgezet.

De Amerikaanse ideologie kent twee hoofdpijlers: het individualisme en het filosofisch pragmatisme. In de Amerikaanse grondwet is als vanzelfsprekend vastgelegd de pursuit of happiness, het individuele streven naar geluk. De Amerikaanse interpretatie daarvan is uniek in de wereld. Overal, ook in Europa, wordt het streven naar geluk gezien als een opdracht voor de samenleving als geheel. Het individuele streven wordt daaraan ondergeschikt gemaakt. In de Verenigde Staten niet. Je maakt het als individu of je maakt het niet. Dat is je eigen verantwoordelijkheid. Maak je het niet dan is dat je eigen schuld of gewoon pech.

De andere pijler, het filosofisch pragmatisme, leert dat iets moreel gerechtvaardigd is als het succes heeft. De twee pijlers samen dragen de Amerikaanse overtuiging dat hun manier van leven voor de hele wereld de beste is. Het Amerikaanse kapitalisme, gebaseerd op de individuele pursuit of happiness, heeft immers van de VS de meest welvarende en machtigste natie van de wereld gemaakt. Dat succes is dan ook de morele rechtvaardiging om het aan de hele wereld op te leggen. Want de pursuit of happiness geldt toch voor alle wereldburgers?

De grondgedachte dat wat goed is voor de VS goed is voor de hele wereld, vind je bijna dagelijks terug in de Amerikaanse buitenlandse politiek. Met voor anderen soms desastreuze gevolgen.

Zoals in het Midden-Oosten. Israël wordt beschouwd als een soort protectoraat. Wie aan Israël komt, komt aan de Verenigde Staten. Wie Israël bedreigt, bedreigt de VS. Israël heeft nucleaire wapens. Dat is voor landen als Irak en Iran reden om te zeggen: als Israël nucleaire wapens mag hebben, mogen wij dat ook. Een redenering waar, vanuit hun gezichtspunt, geen speld tussen is te krijgen. Maar, redeneren de VS, met die nucleaire wapens zouden ze Israël weleens te lijf kunnen gaan. Hetgeen mij een gerechtvaardigde angst lijkt. De logica leert dat de eenvoudigste uitweg uit dit probleem zou zijn ervoor te zorgen dat Israël afziet van het bezit van nucleaire wapens. Maar dan kom je aan Israël, samen met de VS op weg naar de pursuit of happiness. Dus moeten volgens Bush Irak en Iran wel tot de As van het Kwaad behoren en moeten alle nucleaire aspiraties van die landen desnoods preventief met militair geweld de kop worden ingedrukt. Dat is voor de meeste Amerikanen geen machiavellisme maar een morele opdracht.

Hoeveel miljarden dollars zou het duren voordat het nieuwe 'Bureau voor wereldwijde communicatie' tot de conclusie komt dat het weggegooid geld is om de wereld ervan te willen overtuigen dat de VS alleen maar het Goede willen?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.