Het beste gedicht

De redactie van Awater bestaat slechts uit vijf koppen, maar krijgt jaarlijks toch een van de grootste opdrachten van literatuurland. Op het bureau van dit poëzietijdschrift belanden alle inzendingen voor de Turing Nationale Gedichtenwedstrijd, waarvan de winnaar 6 februari bekend wordt gemaakt. Awater selecteert de honderd beste, zodat de officiële jury, onder leiding van afzwaaiend Dichter des Vaderlands Ramsey Nasr, het minder moeilijk heeft. Het is een belangrijke prijs voor rijmend Nederland: de hoofdprijs is 10.000 euro, de beste honderd worden gebundeld. Voor de laatste twintig ligt er een aanbod van uitgeverij Atlas Contact.


Voor deze vierde editie van de prijs, gefinancierd met geld uit de beursgang van TomTom, waren er welgeteld 9853 inzendingen uit Nederland en Vlaanderen. U stelt zich de logistieke chaos al voor, onder de alfabreinen van de redactie (allen zelf ook dichters).


Maar volgens redacteur Thomas Möhlmann gaat het elk jaar gestroomlijnder. Dit jaar kregen ze hulp van tien extra mensen, zodat de gemiddelde leeslast per persoon uitkwam op 650 meesterwerken. 'De eerste ronde zeggen we alleen ja of nee', legt Möhlmann uit. 'Ik had 57 ja's.'


Dit jaar schreven we het liefst over de beperkingen van de ouderdom. 'Ik kwam opvallend veel portretten van dementerende familieleden tegen. En natuurlijk is de liefde een populair onderwerp, zoals elk jaar.'


Het vrije vers was de meest gekozen vorm. 'Ik had dit jaar geen enkele haiku', lacht het jurylid. 'Er zaten ook wel sonnetten bij, maar geen sinterklaasgedichten.'


'De inzendingen waren toch wel heel divers', zegt hij. 'Dat klinkt logisch, maar ik bedoel dat er niet alleen maar erudiete inzendingen waren. Sommige waren juist heel streetwise. Andere amateurdichters zou ik willen adviseren om ook eens werk van anderen te lezen, dan zien ze dat wat zij maken al veel wordt gedaan.'


De kwaliteit was om te huilen en om te lachen, zegt Möhlmann. 'Niet alle inzendingen lijken serieus. Maar zo moet ik ze wel beoordelen.' Om die reden is er geen uitwisseling tussen de juryleden - de gedichten met rijmelarij van likmevestje gaan niet over tafel. Hoewel de redactie in eerdere jaren wel bij elkaar kwam om de laatste selectie te bespreken, ging de beoordeling dit keer individueel. Na de eerste ronde blijven er rond de duizend gedichten over, die nogmaals door de jury worden gelezen. Dan kiest iedereen zijn favoriete zes of zeven. Het jurycommentaar bij de laatste honderd wordt dan vakkundig uit de database gewist, zodat de officiële jury met Ramsey Nasr en vier andere dichters niet wordt beïnvloed.


De vorige drie jaar was Möhlmann het met de keuze van de officiële jury eens. 'Maar ik had in veel gevallen net een ander gedicht van de winnaar gekozen, als het aan mij lag.'


EXTRA - Hoe is het de vorige winnaars vergaan?


Maarten van Doremalen won twee jaar geleden de derde prijs. 'De prijs heeft mij zelfvertrouwen gegeven. Ik vind het lastig om te beoordelen of wat ik maak goed is. Kennelijk lukt het soms wel. Ik merk dat de gedichten die ik in één keer schrijf meer succes hebben bij wedstrijden dan gedichten waar ik maanden aan werk. Dit jaar zit ik voor de vierde keer op rij met een gedicht in de top honderd. Dat bereiken de meeste dichters nooit.'


De Utrechtse Peter Knipmeijer won de tweede prijs in 2010. 'Toen ik won had ik al een uitgever, mijn debuut was al uit. Maar het was een goede stimulans om door te gaan; de tweede bundel is altijd moeilijker. Ik kreeg meer opdrachten, werd vaker voor festivals gevraagd. Nu komen mijn derde en vierde bundel eraan, Elementen, heet de laatste.'


De Vlaamse Hilde van Cauteren was vorig jaar derde. Dit jaar staan opnieuw drie gedichten in de top honderd. 'Het stoort mij dat de Turing Gedichtenwestrijd zogenaamd voor amateurdichters is. Want waar ligt de grens tussen professioneel en amateur? Ik schreef al gedichten voor ik de prijs won, maar ik heb nog geen bundel uitgegeven. Poëzie is bij uitstek iets traags. Je kan maar één keer debuteren, en dat wil ik goed doen. Ik ben er nu klaar voor. Vorig jaar nog niet.'


Juliën Holtrigter won twee jaar geleden onder de naam Henk van Loenen de eerste prijs. 'Mijn winnende gedicht is sindsdien een bekend gedicht geworden, het is in meerdere tijdschriften gepubliceerd. Mijn bundel Snijderseiland die volgde op de prijs kreeg veel aandacht, meer dan de vorige bundels, en werd erg goed ontvangen. Bij het plaatselijke museum van Vianen kreeg ik twee zalen ter beschikking voor een expositie - ik ben ook beeldend kunstenaar. Dit was zonder de Turingprijs niet gebeurd, denk ik. Ik heb daarna niet meer meegedaan.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden