NIEUWS CYBERCRIMINALITEIT

Het begon als kick, maar liep volstrekt uit de hand: broers voor de rechter voor afpersen met gijzelingssoftware

De broers Melvin en Dennis van de B. zeiden spijt te hebben. Maar daar leek het niet erg op in de rechtszaak over hun praktijken met gijzelingssoftware. Zij hoorden donderdag een eis van 1 jaar, waarvan 9 maanden voorwaardelijk en een taakstraf van 240 uur.

Foto Alexandra España

Amateurarcheoloog Frank Pennekamp (54) heeft deze ochtend met zijn vrouw een flinke rit vanuit West-Friesland gemaakt naar Rotterdam en zit nu in de rechtszaal op een metertje of tien schuin achter de twee broers die hem in 2014 vanaf hun zolderkamertje hebben afgeperst.

Als Pennekamp terugdenkt aan die dag, wordt hij weer kwaad. Het was ’s ochtends vroeg en voor hij de deur uit ging, zette hij zijn computer aan het werk om bestanden van zijn overleden schoonzus over te zetten naar verschillende mapjes. Toen hij ’s middags terugkwam en wilde kijken of het allemaal gelukt was, zag hij ineens een scherm dat zijn computer vergrendeld was en zijn bestanden versleuteld waren. De spullen van zijn overleden schoonzus, maar ook zijn eigen mappen met archeologische gegevens. Hij kon alles terugkrijgen als hij 1 bitcoin zou betalen.

Van de zolderkamer naar de rechtszaal

Kevin schrijft de software, Bart doet de verspreidingLees hier hoe twee jongens uit Amersfoort met hun zelfgemaakte software meer dan duizend slachtoffers afpersten.

Foute boel, wist Pennekamp meteen. Ransomware, gijzelingssoftware; daar had hij weleens over gelezen. Dus ging hij als leek eerst informatie verzamelen over hoe hij een bitcoin – digitale munt – kon aanschaffen. 

Opgepakt en geboeid afgevoerd

Een dag later riep hij de hulp van de buurman in, die er wat meer ‘sjoege’ van had. Al die tijd zag hij dat klokje lopen in zijn scherm: dat als hij niet op tijd betaalde het ‘losgeld’ verdubbeld zou worden. Gek werd-ie daarvan. Hij had dat tikkende klokje het liefst kapot geschoten. Maar uiteindelijk lukte het: hij betaalde 1 bitcoin en kon zijn bestanden ontsleutelen. En nu hoort hij Dennis (21) en Melvin van de B. (25) zeggen dat ze veel spijt hebben en denkt Pennekamp: ja, ja, omdat jullie gepakt zijn, natuurlijk.

Drie jaar geleden, op een septemberdag, werden de broers in hun ouderlijk huis in een dorpje net onder Amersfoort opgepakt door een arrestatieteam en geboeid afgevoerd. Hun ouders schrokken zich rot en waren woedend toen ze erachter kwamen waarom hun zoons in cel waren beland. Dat ze technisch onderlegd waren en computers voor hen geen geheimen hadden, dat wisten ze wel. Daarom was hun moeder zo blij dat Dennis een vriendinnetje had, waardoor het in huis niet alleen meer over computers ging.

Maar dat de jongens samen de malware Coinvault hadden gemaakt en die wereldwijd naar duizenden computers hadden verspreid, dat ze er slachtoffers mee hadden afgeperst, dat wisten ze niet. En nu zitten ze naar de ruggen van hun zoons te turen, die door de rechtbank ondervraagd worden.

Het is volstrekt uit de hand gelopen, zeggen de broers tegen de rechtbank. Het was begonnen met de uitdaging of het kon. Dat was de kick, legt Dennis uit. We hadden het niet zo door, zegt Dennis. ‘Je ziet geen mensen als je binnenkomt in een computer.’ Zijn broer vult aan dat ze er onvoldoende ‘bij stil stonden’.

Dat begrijpen de rechters niet goed. Want de broers hadden ook een helpdesk ingebouwd, voor als slachtoffers er niet uitkwamen. Daar kwamen ook wanhopige mailtjes binnen, van oude mensen bijvoorbeeld die de foto’s van hun kleinkinderen kwijt waren en geen geld hadden om Dennis en Melvin te betalen. ‘Je hebt gewoon keihard teruggeschreven: eerst betalen!’

Daar heeft Dennis geen goed antwoord op.

Waarom vroegen ze maar 1 bitcoin – destijds zo’n 240 euro – en niet meer, wil de rechtbank weten. ‘Dan had je op een gegeven moment een Porsche kunnen kopen’, zegt een van de rechters. Ze waren begonnen met een laag bedrag om te kijken of het werkte, zegt Dennis. ‘We wilden het ook betaalbaar houden.’ De broers maakten in totaal 20 duizend euro buit.

Niet  helemaal overtuigd

De officier van justitie lijkt niet helemaal overtuigd van hun spijtbetuiging. Ja, natuurlijk is er nu spijt. Maar als ze vraagt waarom de broers niet eerder stopten, krijgt ze ‘smoesjes’. En dan de ‘kille’ mails dat er betaald moest worden. ‘Gelukkig wilden ze het wel betaalbaar houden’, zegt ze enigszins smalend.

Ze snapt dat een lange straf hun leven weer overhoop kan gooien, maar vindt een werkstraf onvoldoende. De officier eist daarom een celstraf van 1 jaar tegen Melvin en Dennis, waarvan 9 maanden voorwaardelijk en een taakstraf van 240 uur.

Dennis en Melvin hopen dat ze niet terug hoeven naar de gevangenis. In 2015 zaten ze twee weken vast. Een hel, zeggen ze. Dennis doet nu twee studies tegelijk aan de Technische Universiteit in Eindhoven. Melvin heeft een baan waar hij ‘onmisbaar’ is. Hij draait zich nog een keer om naar de slachtoffers in de zaal. ‘Ik heb er echt heel erg veel spijt van.’

Pennekamp hoopt dat zijn afpersers nog een tijdje moeten zitten ‘Zo’n misdaad moet je niet met een taakstrafje afdoen.’ Hij kijkt nog even naar de twee broers. ‘Er zit nog zat wrok.’

De rechtbank doet over twee weken uitspraak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.