Reportage Misbruik Jehova’s Getuigen

‘Het begon allemaal kalmpjes. Tijdens het bidden een handje vasthouden. Dicht tegen me aan staan’

Minister Sander Dekker heeft al eerder Jehova’s getuigen gemaand tot een onderzoek naar misbruik in de geloofsgemeenschap. De kerk weigert dit, en nu onderzoekt het OM negen gevallen en voert Reclaimed Voices, zoals zaterdag in Emmen, campagne.

Slachtoffers van seksueel misbruik binnen de Jehovaha’s Getuigen tijdens een vreedzaam protest van Stichting Reclaimed Voices, in de buurt van het hoofdkantoor van Jehovaha’s Getuigen in Emmen. Beeld Freek van den Bergh

‘Ik ben misbruikt door een hoog in het aanzien staande ouderling in de gemeente van Jehova’s Getuigen in Meppel, iemand die al eerder als pedofiel actief was geweest in de gemeente Hoek van Holland.’

Marianne de Voogd (54) staat in een rood shirt op een parkeerplaats in Emmen, waar een stuk of vijftig mensen naar haar verhaal luisteren. Het is zaterdagmiddag en Reclaimed Voices organiseert hier voor de deur van het Nederlandse hoofdkantoor van de Jehova’s Getuigen een vreedzaam protest. De stichting vindt dat het maar eens afgelopen moet zijn met het kindermisbruik binnen de gemeenschap.

Beeld Freek van den Bergh

‘Het begon allemaal kalmpjes’, vertelt De Voogd met trillende stem. ‘Dat je nog niet eens doorhebt dat er iets ergs aan de hand is. Tijdens het bidden een handje vasthouden. Dicht tegen me aan staan.’

Veel van haar toehoorders op de parkeerplaats herkennen haar verhaal. Ooit zaten ze bij de Jehova’s Getuigen, ooit zijn zij zelf of hun naasten als kind betast, aangerand of verkracht door volwassenen uit de geloofsgemeenschap. 

Bij Reclaimed Voices, dat is opgericht om mensen met misbruikervaringen een stem te geven, kwamen het afgelopen jaar ongeveer 300 meldingen binnen van mensen die iets dergelijks meegemaakt hadden. Vandaag presenteert de stichting een manifest, waarin alle geloofsgemeenschappen worden opgeroepen een veilige omgeving voor kinderen te bieden.

‘Nadat hij voor de eerste keer van achterlangs mijn ontluikende borsten had gemasseerd, zei hij: dit is ons geheim’, vertelt De Voogd. ‘Ik droeg die dag een mooie roze bloemetjesjurk met vleermuismouwen, ik zal het nooit vergeten. Hij kon er makkelijk met zijn handen in.’

Beeld Freek van den Bergh

Het verontrustende, het gekmakende, het onbegrijpelijke is – aldus de aanwezigen bij het protest – dat de Jehova’s Getuigen die verhalen niet serieus lijken te nemen. Misbruikzaken verdwijnen vrijwel allemaal in de doofpot, zegt bijvoorbeeld Raymond Hintjes, voorzitter van Reclaimed Voices. Dat gebeurt onder meer uit angst dat de geloofsgemeenschap een slechte naam krijgt. 

De leiding handelt zaken binnenskamers af, bij een interne rechtbank. De zwaarste straf is excommunicatie. Daders die berouw tonen, zijn weer welkom bij bijeenkomsten. Een melding bij justitie doen de Jehova's Getuigen nooit. Slachtoffers krijgen zwijgplicht of iets wat ze als zodanig ervaren. Een aangifte bij de politie wordt sterk afgeraden. En mocht er een keer een strafrechtelijk onderzoek zijn? Dan beroepen de ouderlingen zich op het verschoningsrecht voor geestelijken, om geen antwoord te hoeven geven op vragen.

‘Het ging van kwaad tot erger. Ik was de klos als we met jongeren bij hem thuis waren, als we in een meertje gingen zwemmen, tijdens de velddienst langs de deur en bij de vergaderingen in de koninkrijkszaal.’

Eerder dit jaar riep minister Sander Dekker (Justitie en Veiligheid) de Jehova’s Getuigen op een onafhankelijk onderzoek in te stellen naar het kindermisbruik, zoals dat onder leiding van oud-minister Wim Deetman ook in de katholieke kerk gebeurde. De kerk weigerde dat. Na individuele aangiftes bij de politie onderzoekt het Openbaar Ministerie inmiddels wel negen gevallen van mogelijk seksueel misbruik bij de Jehova’s Getuigen.

De Voogd: ‘Toen we met een aantal jongeren in zijn huis tv zaten te kijken, keek ik de open keuken in, waar hij met mijn vriendinnetje vlierbessensap en vlierbessenjam aan het maken was. Ik zag hoe hij achter haar stond en in haar oor praatte. Zoals hij altijd bij mij deed. En ik zag dat hij haar beet wilde pakken. Ik zat er met grote ogen en in stomme verbazing naar te kijken. Hij zag me kijken en hij keek me recht in mijn ogen terug. Toen wist ik dat ik niet de enige was.’

De roep om onderzoek verstomt niet. Bij het protest krijgt Reclaimed Voices morele steun van de burgemeester van Emmen, Eric van Oosterhout. Hij zegt te hopen dat er snel gerechtigheid komt, omdat hij ervan overtuigd is dat er nog steeds slachtoffers gemaakt worden. 

Ook Tweede Kamerleden van GroenLinks, de PvdA en de SP omarmen het manifest. Attje Kuiken, vandaag aanwezig, belooft te ‘blijven knokken’ voor een onafhankelijk onderzoek, want ‘ze gaan het uit zichzelf niet doen’. Ze wijst naar het hek van het hoofdkantoor – verbaasd dat het de hele middag dicht blijft. Het kantoor was ook niet telefonisch bereikbaar voor vragen van de Volkskrant.

‘Ik ben nu 54 en draag het nog altijd met me mee’, zegt De Voogd. ‘Ik hou er bijvoorbeeld niet van als iemand achter me staat en in mijn oor praat. Ik zal nooit meer een kledingstuk dragen met vleermuismouwen. Ik heb nooit meer vlierbessen of bramen geplukt. En ik zal nooit meer jam en sap maken. Ik haat tuinieren. Ik ben altijd bang als ik in de vrije natuur moet plassen. Ik heb nooit meer in ondoorzichtig open water gezwommen. En dat zal ik ook nooit doen.’

Voet tussen de deur

De leden van de Christelijke Gemeente van Jehovah’s Getuigen - in Nederland circa 30 duizend - zijn ervan overtuigd dat de mensheid zich bevindt in de eindtijd: de laatste fase voordat God ingrijpt op aarde. Als het zo ver is, zullen alle niet-Jehova’s sterven. Daarom gaan ze van deur tot deur om mensen van hun geloof te overtuigen. De Jehova’s komen twee keer per week bijeen met hun lokale gemeente. Tijdens deze vergaderingen in de zogeheten koninkrijkszaal worden publicaties besproken, onder meer uit De Wachttoren, het belangrijkste tijdschrift van het kerkgenootschap. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden