Het begint bij mooi, lang behang

Het Friese paard staat op een internationaal voetstuk. Dat is te merken tijdens de Leeuwarder keuringsdagen. Dan Brown is erbij.

LEEUWARDEN - 'Vaderdieruitstraling.' Daar selecteert de jury vandaag op tijdens de kampioenskeuring voor Friese paarden in Leeuwarden. De Friese kampioenshengst geldt niet alleen als vaderpaard in de fokkerij. It faderpaard, dat is niets minder dan nationale trots: het symbool van it Heitelân, van het vaderland Friesland.


Maar alles begint bij het behang. Het uiterlijk van een Fries paard staat of valt met mooi, lang behang. 'De manen, de sokken aan de voeten', doceert Martin Eikelenstam van stalhouderij De Zadelhoff.


De rol van het vaderpaard staat dit weekeinde centraal bij het 135-jarig jubileum van de hengstenkeuring van het Koninklijk Friesch Paarden Stamboek. Afgelopen zomer werd bekend dat Leeuwarden - en eigenlijk heel Friesland - in 2018 culturele hoofdstad van Europa wordt. Mascotte van deze culturele hoofdstad: it faderpaard.


Het Friese paard, dat ooit vooral furore maakte als boerenwerkpaard en in 1968 bijna was uitgestorven, staat tegenwoordig op een internationaal voetstuk. De Amerikaanse thrillerschrijver Dan Brown is erbij in Leeuwarden, met zijn vrouw. De auteur schrijft over Friese paarden in zijn roman Inferno. De Browns hebben bovendien zelf Friezen, in hun eigen stoeterij.


Tijdens de Leeuwarder keuringsdagen verdrongen zich de afgelopen jaren toch al steeds meer internationale gasten. Grofweg de helft van alle Friese stamboekhengsten is tegenwoordig in buitenlandse handen. Bij de inschrijfbalie klinkt vooral Duits en Engels.


Manen zijn belangrijk, beaamt ook voorbrenger Merijn Zwart. Aan zijn hand draafden vrijdag jonge hengsten in Leeuwarden langs de jury. Het paard blinkend zwart, hij rennend in het wit ernaast. 'De manen moeten goed zichtbaar zijn.' De benen ook. De stap moet kloppen, de belijning ook.


Een Fries paard moet er in één keer staan, vindt de jury. 'Ze gaan altijd voor je', verzucht amazone Judith Pietersen vrijdag in de stallen in Leeuwarden. Ze reed vrijdag op een Fries in de theatervoorstelling It Faderpaard, naar het gelijknamige, in Friesland beroemde werk van dichter Tjêbbe Hettinga.


Ondanks de internationale belangstelling zijn de plaatsnamen die worden omgeroepen nog steeds vooral Fries. Siegerswoude. Workum. Tijdens de hengstenkeuring, vertelt penningmeester Peter Bazuijnen, 'is de sfeer vergelijkbaar met schaatsen in Thialf'.


'Het is een redelijk Fries feestje', zegt Martin Eikelenstam van De Zadelhoff, gevestigd in Breukelen. 'Een beetje chauvinistisch. Het Friese paard, dat hoort bij Friesland.' Het valt hem op: zo'n internationaal gezelschap en daarbij onverdunde Friese trots.


Norbert 444 werd de afgelopen twee jaar de Friese kampioenhengst, het vaderpaard bij uitstek. 'Voor de dekdienst is hij nu vrijgegeven', vertelt zijn verzorger Hennie van Manen, van hengstenhouderij gebroeders Van Manen. Zijn eerste 180 nakomelingen zijn goed bevonden. Voortaan mag hij onbeperkt nageslacht maken.


Van Manen hoopt dat Norbert 444 vandaag voor de derde keer kampioen wordt. Hoe haalt hij het vaderdiergevoel naar boven? 'Honderd procent aandacht', zegt hij. 'Je werkt met hengsten die het spelletje al kennen. Dan zorg je ervoor dat ze strak in het pak op de jury verschijnen.'


Ondanks alle folklore draait het in Leeuwarden uiteindelijk vooral om geld. Een jonge hengst die wordt afgekeurd door de jury, brengt in de handel hooguit 8.000 euro op. Maar een stamboekhengst kan tonnen waard zijn. De keuring daarnaartoe is lang, met als hoogtepunt een zeventigdaags 'onderzoek' in Ermelo. Voor gewone particulieren is dat bijna niet op te brengen.


Het oordeel van de jury bepaalt de marktwaarde van het paard. Die jury bestaat traditioneel uit mannen, vaak van boven de zestig. Maar onlangs zijn twee jonge vrouwen benoemd tot aspirant-inspecteur. Het Friese paard is 'moderner' geworden: minder zwaar, sportiever, zegt één van hen, de 39-jarige Sabien Zwaga. Uiteraard zonder iets aan het ras af te doen. 'Veel behang, een edel hoofd en een fiere uitstraling.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden