'Het Beest' uit Srebrenica legde Serviërs met genoegen om

In Srebrenica pleegden ook Moslims misdaden. Naser Oric, de Moslimcommandant die het opnam tegen de Bosnische Serviërs, is bij het Joegoslavië-Tribunaal aangeklaagd wegens moorden en plunderingen in Servische dorpen in Bosnië....

Wie Srebrenica zegt, roept al snel het beeld op van vermoeide Dutchbatters, vermoorde Moslimmannen en de verweerde koppen van de Bosnisch-Servische 'daders' Ratko Mladic en Radovan Karadzic. Dat beeld klopt bijna, maar niet helemaal. 'Srebrenica' is immers ook nauw verbonden met de persoon van Naser Oric, de oud-commandant van het Bosnische Moslimleger die donderdag door NAVO-troepen in Bosnië werd gearresteerd op verdenking van oorlogsmisdaden tegen Servische dorpelingen.

Wat Mladic en Karadzic zijn voor de Bosnische Moslims uit Srebrenica, is Naser Oric voor de Bosnische Serviërs uit de omliggende dorpen: een gewetenloze boef die tijdens de oorlog burgers martelde en vermoordde en daarover opschepte tegenover de eigen bevolking.

De aanklagers bij het Joegoslavië-Tribunaal blijken zich aardig in die beschuldiging te kunnen vinden. Oric (36) is aangeklaagd wegens moord, mishandeling, onnodige vernietiging van steden en dorpen en plundering van publieke en private eigendommen. Hij is gisteren overgebracht naar het gevangeniscomplex van de Verenigde Naties in Scheveningen. Volgende week zal Oric voor het eerst worden voorgeleid.

'Het Beest', noemen veel Bosnische Serviërs de gespierde Oric begin jaren negentig, aan het begin van de oorlog in Joegoslavië. Oric, een oud-lijfwacht van Milosevic, is dan net uit Servië teruggekeerd naar zijn geboorteplaats Potocari bij Srebrenica - officieel om zijn 'vaderland' te verdedigen, maar mogelijk ook omdat de politie in Servië hem zocht in verband met de moord op een politieman.

Getraind bij de militaire politie weet Oric met zijn eenheden Srebrenica in 1992 uit handen van het oprukkende Bosnisch-Servische leger te houden. Maar doordat het omringende gebied vrijwel geheel is veroverd door de Bosnische Serviërs, raakt Srebrenica totaal van de buitenwereld afgesloten. Met een ernstig gebrek aan voedsel en kleding tot gevolg.

Aanvallen op nabijgelegen Servische dorpen als Zalazje, Glogova en Fakovici moeten dit tekort wegwerken. Oric en zijn mannen worden daarbij letterlijk op de voet gevolgd door wanhopige vrouwen en kinderen, die ter plekke hun rugzakken volproppen met wat ze maar kunnen vinden.

Erg veel onderscheid tussen diefstal en moord maakt commandant Oric niet. Sterker, het lenigen van de humanitaire nood lijkt soms ondergeschikt aan de wens om de vijand diep te vernederen. Zo schept Oric er genoegen in om Servische dorpen aan te vallen op orthodoxe feestdagen. De actie in Kravica, tijdens het orthodoxe kerstfeest op 7 januari 1993, noemt hij wat dat betreft een hoogtepunt.

Onder dekking van tankvuur bestormen Oric' mannen het dorp en struinen de huizen af op zoek naar voedsel en bruikbare spullen. Daarbij wordt ook gemoord. Na afloop laat de trotse commandant tientallen verminkte lijken op het pleintje bij de school vastleggen op film, schrijven de journalisten Bart Rijs en Frank Westerman in hun reconstructie Srebrenica, het zwartste scenario.

'Deze jongens hebben we met explosieven naar de maan geholpen', citeren zij Oric bij de vertoning van de beelden. 'In totaal hebben we er in Kravica 114 gedood.' Oric laat de gebeurtenis tevens verwoorden in een episch gedicht, met strofes als: Kravica brandt, het cetniknest bestaat niet meer/ het is gebeurd op kerstmiddag/ verdwenen is de pope die het water wijdt/ Naser is er in zijn plaats/ hij is het, die trots door Kravica paradeert.

Gevraagd naar de oorsprong van hun haat jegens Moslims, wijzen veel Bosnische Serviërs rechtstreeks naar de plunderingen en moorden onder leiding van Oric. Servische bronnen houden hem verantwoordelijk voor de moord op tweeduizend Servische burgers. Jan Willem Honig en Norbert Both melden in hun boek Srebrenica, record of a war crime dat bij deze operaties tussen mei 1992 en januari 1993 meer dan 1300 mensen zijn gedood.

De Moslimbevolking ziet Naser Oric echter nog steeds als een grote held. Nabestaanden van de massamoord in Srebrenica hebben de vredestroepen in Bosnië scherp veroordeeld wegens de arrestatie. 'Naser is onze overlevende zoon en met deze arrestatie hebben jullie eindelijk jullie ware gezicht getoond en de haat geuit die jullie voelen jegens moslims in de hele wereld en in Bosnië', verklaarde de organisatie Vrouwen van Srebrenica vrijdag.

Ironisch genoeg verzetten de aanhangers van Mladic en Karadzic zich met soortgelijke argumenten tegen de uitlevering van hún helden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden