GASTCOLUMN

Het bedenkelijke experiment van de media-autochtonen van De Correspondent

Gastcolumn

De Correspondent bracht afgelopen week een 'scoop'. Het belangwekkende nieuws? Nelle Boer, een autochtone kunstenaar uit Zwolle, heeft zich een tijdje voorgedaan als Marokkaanse Nederlander. Met zijn nieuwe identiteit kreeg hij enkele verzonnen opiniestukken over jihadisme en dubbele paspoorten zonder veel moeite gepubliceerd in grote dagbladen.

Boer deed dit omdat hij naar eigen zeggen wilde ervaren 'hoe het voelt om Marokkaans te zijn'. De Marokkaanse beleving als kermisattractie. De Correspondent ging gretig in op zijn onthulling, en hopte mee voor een bloedstollend Marokkaansebelevingsritje door medialand.

Die rit bleek alleen niet zo spannend te zijn. De stukken van Nelle Boer waren nuancerend en verzoenend van toon, niet alle media bleken geïnteresseerd, en tot grote schrik van Boer viel het hem op dat reaguurders een negatieve fixatie hadden op zijn zogenaamde Marokkaanse afkomst. No shit, Sherlock.

Het bedenkelijke experiment is overigens al eerder gedaan. In 2003, door een groepje autochtone schrijvers, onder het pseudoniem 'Yusuf el Halal'. Het resultaat van dit experiment: hoge geldprijzen voor de autochtone auteurs en recensies doorspekt met stereotyperingen van Marokkanen. De winst voor Marokkaanse Nederlanders: geen moer.

Maar hoe breng je dan toch een scoop aan de man? En wat leert dat? Een analyse in drie stappen, in de stijl van De Correspondent:

1. Verzin maar wat
'Na een jaar is hij uitgegroeid tot officieus woordvoerder van de Marokkaanse gemeenschap in Nederland', staat er in de eerste alinea. Correspondent-journalist Karel Smouter brengt dit als een gegeven. Maar het pseudoniem van Nelle Boer is nooit ergens ingeleid als woordvoerder, zelfs niet suggestief. Wie een Marokkaans-Nederlandse opiniemaker de officieuze woordvoering van een hele gemeenschap toedicht, zegt dat vooral vanuit zijn eigen verwrongen perceptie van een Marokkaans-Nederlandse opiniemaker.

2. Houd relevante informatie over je werkwijze achterwege
In een aparte toelichting kunnen we lezen dat Smouter voor een check onder andere heeft gebeld met een collega. Het staat niet in het artikel, maar die collega waar hij over schrijft is journalist Hassan Bahara van de Groene Amsterdammer. Een Marokkaanse Nederlander. Smouter had dus een collega met een Marokkaanse achtergrond van een kwaliteitsblad nodig om hem te vertellen dat het pseudoniem van Nelle Boer naar alle waarschijnlijkheid uit zijn nek kletst.

3. Bedenk een sappige term
De Correspondent streeft ernaar om 'voorbij de waan van de dag' journalistiek te bedrijven, maar er moet wel op linkjes geklikt worden. Oplossing: gebruik een sappig woord in de titel. Noem een Marokkaans-Nederlandse opiniemaker bijvoorbeeld een 'mediamarokkaan'. Past ook mooi in het rijtje van termen als 'kutmarokkaan' en de 'knuffelmarokkaan' die een Marokkaanse Nederlander reduceren tot een gimmick. Creatieve media-autochtoon Karel Smouter heeft dat goed door.

Toch valt de hoofdconclusie niet te ontkennen: natuurlijk krijg je met een Marokkaanse achternaam sneller ruimte op een opiniepagina, bijna met dezelfde snelheid waarmee een sollicitatiebrief met diezelfde achternaam op aardig wat kantoortjes in Nederland door de papierversnipperaar gaat.

Maar in een land waar vorig jaar nog serieus een Marokkanendebat heeft plaatsgevonden in de Tweede Kamer, is dat ook niet opmerkelijk. Er is blijkbaar behoefte aan stemmen van Marokkaanse Nederlanders die zelf hun ervaringen verwoorden en delen. En dat doen ze ook, gelukkig maar. In mainstream media en op eigen platforms.

Wat wel veelzeggend is, is de paternalistische oproep van De Correspondent, gericht aan de (voornamelijk witte) lezers:

'Wat zegt het project van Nelle Boer, volgens jullie, over de positie van Marokkanen in het publieke debat?'

Het staat er echt. Een vaag project dat iets zou moeten zeggen over de positie van Marokkanen in het publieke debat. Dan begrijp je niks van Marokkanen in Nederland, noch van het publiek - hoe triomfantelijk je andere media ook de les leest.

Ik heb ook een vraag voor De Correspondent-redactie, die dit matige experiment heeft aangegrepen voor luie mediakritiek, volstrekt niet gehinderd door de mogelijke schadelijke gevolgen die de giftige term 'mediamarokkaan' heeft voor de geloofwaardigheid van Marokkaans-Nederlanderse opiniemakers:

Wat zegt deze 'scoop' nu eigenlijk over jullie opstelling ten aanzien van 'mediamarokkanen' in het publieke debat?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.