Het autistische zoontje van Harriet Duurvoort is briljant in de eindeloze zon van zijn glimlach

Onlangs stond er een inspirerend artikel in de Volkskrant over een gespecialiseerde vakschool voor mensen met autisme. Ik snelde slechts de kop: 'De mensen met autisme noemen we hier normaal' en de streamer: 'een eindexamenlijst met een hand vol tienen en dan toch niet aan de slag komen'. En twitterde het door voor het verder gelezen te hebben met een korzelig: 'Prima. Maar 70 tot 80 procent van de autisten is zwakbegaafd.' Dat had natuurlijk alles te maken met mijn persoonlijke frustratie.

Ik kreeg terecht terug dat ik de problemen van hoog functionerende autisten zou bagatelliseren. Alsof je als je asperger hebt niet ook gewoon met de forse uitdagingen en beperkingen van je autisme te maken hebt. Zoals de jongen in het stuk die tijdens zijn derde studie een psychose kreeg.

Toch vergeet ik die sombere novemberdag in dat tl-verlichte zaaltje van het medisch kinderdagverblijf waar mijn zoontje maanden geobserveerd was nooit. Het voelde als de dag des oordeels. Dat hij autisme had, was geen verrassing meer, maar de mededeling 'zwakbegaafd' kwam als een mokerslag. Levenslang zorgafhankelijk. Als ik er niet meer ben, moet de samenleving die liefde opbrengen.

Intussen ben ik zo klaar met opmerkingen als: 'Maar waar blinkt hij in uit?' Rain Man, de eeuwenoude film met Dustin Hoffman als in zichzelf gekeerd rekenwonder, is voor velen nog altijd de eerste associatie met autisme.

Nu heb ik een zoontje dat op allerlei manieren briljant is, behalve op het maatschappelijk zo ongelofelijk gewaardeerde gebied van intelligentie. Hoewel het allemaal moeilijk te bepalen is bij autisten, zeker als ze weinig kunnen praten. Ze zijn vaak disharmonisch: begaafd in het een, zwakbegaafd in het ander.

Hij is in elk geval briljant in zijn hypnotiserende blik, de eindeloze zon in zijn glimlach. Hij troost huilende kindjes in kinderwagens door ze lief en strak aan te kijken. Soms legt hij zijn hand op hun handje. Hij is mooi, je ziet in eerste aanleg niets aan hem, het is zo'n kindje uit een reclamefolder. Schoonheid is net als intelligentie en gezondheid vooral een gunstige speling van het lot. Ik tel onze zegening daarin, maar vraag me af hoe het later zal zijn. Hoe overleef je de wereld als je zoveel zorg nodig bent, maar niet meer vertedert?

AD-misdaadjournalist Chris Klomp sneed op Twitter een ander punt aan. Dat autisten zo crimineel zijn, zie je nou nooit in zo'n serie als Het is hier autistisch!. Hij postte een link naar een lijst met afschuwelijke delicten waarbij bij de dader ook een autismespectrumstoornis speelde. Als ik hem twitter dat zo'n opmerking voor mensen met autisme en hun dierbaren pijnlijk is, repliceert hij dat hij het vooral zielig voor de slachtoffers vindt. Het is erg kort door de bocht: bij misdaad is vooral sprake van comorbiditeit: een vorm van autisme in combinatie met andere stoornissen.

Dat neemt natuurlijk niet weg dat iemand die door autisme in een crisis belandt een gevaar kan zijn voor zichzelf of zijn omgeving. Miek Smilde, die een aantal weken geleden de cynische balans opmaakte van de bezuinigingen op de ggz, kwam met het huiveringwekkende verhaal van een autistische man die na een incident uit zijn beschermde woonvorm was gezet en drie weken nadien nog steeds op straat zwierf. Toen dat stuk in de krant verscheen was het 's nachts - 14. Dat je iemand, angstig, verward en in paniek, met mogelijk beperkte communicatieve en cognitieve vermogens, de straat op gooit. Absurd en beschamend.

Maar er zijn ook zoveel mooie dingen. Niets is zo onvoorspelbaar als autisme. Als mijn zoontje thuiskomt van school en ik vraag 'hoe was 't?', blijft het altijd stil. Maar gisteren zei hij ineens opgetogen: 'Boijmans museum.' Ik keek op het klasbord. Prachtige foto's van een genietend speciaal-onderwijsklasje als zwakbegaafd gediagnosticeerde autistjes van 7 in het museum.

Zelf geloof ik dat onvolmaaktheid, beperking en afhankelijkheid een functie hebben: het doet een beroep op het menselijke hart. Bereid zijn te zorgen voor de hulpbehoevende ander zet iets anders in gang dan het streven naar geld, economisch nut en succes. Liefde, compassie en solidariteit geven uiteindelijk meer voldoening.

Gandhi zei ooit: 'The true measure of a society can be found in how it treats its most vulnerable members.' Zorg voor de kwetsbaarsten, dat is waar je beschaving aan afmeet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden