Nieuws Koloniaal verleden

Het Amsterdamse VOC Café verandert naam na bedreigingen, volgen meer koloniale namen?

Na forse dreigementen verandert het Amsterdamse VOC Café zijn naam. De bedreigingen zijn een uitwas van de toegenomen kritiek op koloniale namen, al vindt een deskundige de gevoeligheid hierover terecht. Een café vernoemen naar de VOC ‘is wat naïef’, maar het echte historische verleden van gebouwen ‘moet je niet uitwissen’. 

Het VOC Café in de Schreierstoren, links van het midden, verandert van naam vanwege bedreigingen. De Schreierstoren was een verdedigingstoren die deel uitmaakte van de stadsmuur van Amsterdam. Beeld ANP

Toen de woorden ‘burn the place’ in zijn mailbox verschenen, besloot Sebastiaan Povsé, uitbater van het Amsterdamse VOC Café, dat het tijd was voor een naamsverandering. Nadat de linkse actiegroep Doorbraak eerder via sociale media had opgeroepen het café daartoe aan te zetten, stroomden de berichten binnen. ‘Ik wilde voorkomen dat ik ’s avonds gebeld zou worden dat mijn café in de fik stond’, zegt Povsé. ‘Dan kies ik liever voor mijn bedrijf en werknemers.’

De naamswijziging staat niet op zichzelf. Vorig jaar besloot de J.P. Coenschool in Amsterdam tot naamswijziging vanwege het beruchte verleden van de naamgever. De afgelopen jaren is de kritiek op koloniale namen toegenomen. Moeten meer namen voor hun bestaan vrezen?

West-Indisch Huis

In het West-Indisch Huis in Amsterdam zijn ze inmiddels gewend aan kritiek. ‘Elk jaar leeft het protest wel weer even op’, zegt Miranda van Dinther, die met haar horeca-onderneming is gevestigd in het voormalig hoofdkwartier van de West-Indische Compagnie (WIC).

Het monumentale pand was in de 17de eeuw de plek waar orders voor de West-Atlantische slavenhandel werden gegeven. Nu zijn de zalen van het gebouw af te huren voor evenementen. Actievoerders zijn het niet eens met die bestemming. Van Dinther begrijpt het gevoel, maar vindt het geen reden voor naamswijziging. ‘Ik kan de geschiedenis niet herschrijven.’

Geschiedenis niet uitwissen

Daar is Remco Raben, hoogleraar koloniale en postkoloniale geschiedenis, het gedeeltelijk mee eens. ‘Het West-Indisch Huis ís natuurlijk gewoon het West-Indisch Huis. Plekken uit de geschiedenis moet je niet uitwissen. Maar de gevoeligheid van de plek kun je niet negeren.’

Raben, die zelf in het Oost-Indisch Huis – het voormalig hoofdkwartier van de VOC – werkt, probeerde zijn werkplek van historische context te voorzien. In het huidige universiteitsgebouw voorzag hij ruimtes van een bordje met uitleg over de geschiedenis ervan. ‘Dan leer je mensen ook dat de handel in specerijen een keerzijde had.’

Stuyvesant

Het wijnlokaal van het West-Indisch Huis heet Stuyvesant. Ook die naam is niet onomstreden. Op Curaçao werd eerder een beeld van Peter Stuyvesant, gouverneur van Nieuw-Amsterdam en later betrokken bij de slavenhandel, van zijn sokkel gehaald. Raben vindt de naam dan ook niet slim gekozen. ‘Als je deze namen met iets positiefs verbindt zoals een horecagelegenheid is dat gek. Het is toch raar als je in Italië het Mussolinicafé binnenloopt?’

Uitbater Sebastiaan Povsé had nooit een negatieve connotatie bij zijn VOC Café, dat is gevestigd in een oude verdedigingstoren van de voormalige Amsterdamse stadsmuur. ‘Henry Hudson vertrok hier onder VOC-vlag naar Nieuw-Amsterdam. Dat vonden we een mooie geschiedenis’, zegt de uitbater. Ook horecaondernemer Van Dinther ervaart de naam Stuyvesant niet als negatief. ‘Amerikanen reageren er met trots op.’  

Romantiseren

De ondernemer zegt weinig steun te hebben gehad van de gemeente Amsterdam na de dreigementen. ‘Dat vond ik jammer. Het verbaast me dat ze niet met een reactie zijn gekomen.’ De gemeente Amsterdam zegt de ondernemer te hebben aangemoedigd aangifte te doen van bedreiging. Povsé heeft dat inmiddels gedaan.

Ook Raben vindt de dreigementen veel te ver gaan. ‘Maar VOC als naam voor een café is in de huidige tijd ook wat naïef’, zegt Raben. Volgens de hoogleraar wordt de VOC ten onterechte geromantiseerd. ‘We associëren het met handelsgeest, maar daarnaast was het ook een enorme oorlogsmachine.’ Hij verwacht daarom dat meer koloniale namen op den duur sneuvelen. ‘We kunnen het niet langer romantiseren.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden