Het alziende oog mist de Man van IJs

Hoewel het alziende oog van de Champions League weinig ruimte laat voor fantasie, hangt rond Dinamo Kiev nog iets van ouderwetse Oost-Europese geheimzinnigheid....

Lobanovski noch zijn assistenten Michailitsjenko of Demjanenko staan op de dag voor Dinamo Kiev - PSV de pers te woord. Dat doet ene Anatoli Poesatsj, de vierde trainer. Eerst is verteld dat Lobanovski ziek is, omdat hij weer hartklachten heeft. Volgens Poesatsj is hij echter gewoon bij de ploeg om deze voor te bereiden op het duel met PSV.

Feit is dat Lobanovski, de Man van IJs genoemd om zijn onverstoorbaarheid en verstilde gelaatstrekken, geregeld wedstrijden laat schieten omwille van zijn gezondheid. 'Ik ben geen dokter', antwoordt Poesatsj als iemand wil weten hoe het werkelijk gaat met de baas. Maar zelfs een 'halve' Lobanovski heeft waarde voor Dinamo, al is het maar om zijn psychologische inbreng. Op de vraag of hij onderhand een standbeeld verdient, zegt Poesatsj zonder een moment van twijfel: 'ja'.

Ook rond het stadion van Dinamo heerst de nieuwlichterij die het hedendaagse voetbal typeert. Het front is nieuw, met glas waardoor je alleen van binnen naar buiten kunt kijken. In de wél oude gang naar de perszaal hangen zwartwitfoto's van de sportieve grootheden die omni-vereniging Dinamo heeft voortgebracht, met naast elkaar de aanvallers Blochin en Belanov, de 'Europees voetballers van het jaar' in de seizoenen dat Dinamo de Europa Cup II won, 1975 en 1986.

Oekraïne is sinds 1991 onafhankelijk en probeert economisch aan te sluiten bij welvarender landen. De relatieve armoede van het volk staat lijnrecht tegenover de poenerigheid van de nieuwe rijken, waartoe een deel van het kader en de spelers van Dinamo zich mogen rekenen. PSV-voorzitter Van Raaij laat zich, vanwege de aversie tegen die contrasten, met tegenzin in een geblindeerde limousine door de stad toeren. Tv aan boord, whisky in de koelkast.

Het volk probeert afstand te nemen van het communistische verleden, met zijn hang naar grootsheid bij de leiders. Met cynisme vertellen Oekraïners nu over de brede autoweg tussen vliegveld Borispol en de stad, die alleen werd aangelegd om Richard Nixon te imponeren toen de toenmalige Amerikaanse president begin jaren zeventig een bezoek bracht aan Kiev. En op de verhoging waar tot 1991 een standbeeld van Lenin stond, is nu een levensgroot videoscherm geplaatst waarop reclame is te zien. Economie heeft ideologie verdrongen.

Toch zijn flarden van de vroegere geheimzinnigheid gehandhaafd, ook rond het voetbal. Het aangrijpendste verhaal over Dinamo stamt uit de Tweede Wereldoorlog, toen de Duitsers de stad gedurende twee jaar bezetten. Ze deden een ridicuul voorstel: de Duitse soldaten gingen voetballen tegen de verzwakte ploeg van Dinamo. Als de Oekraïners verloren, mochten ze blijven leven. Wonnen ze, dan zouden ze sterven.

De uitslag was 5-3 voor Dinamo, waarvan de spelers sportieve trots en vaderlandsliefde lieten prevaleren boven het leven zelf, dat ze moesten laten in een concentratiekamp. Van het verhaal bestaan mede door de invloed van propaganda verschillende versies, hetgeen bijdraagt aan de mythevorming. Een monument voor het stadion herinnert aan de lotgevallen van de voetballers.

Ook over Lobanovski is al zoveel geschreven, en eigenlijk ook weer weinig omdat hij vrijwel nooit praat over zijn filosofie. Voetbal voor robots is het vaakst gezegd over zijn speelwijze, waarin snelheid gepaard gaat met positiewisselingen, wiskundige indeling van ruimtes op het veld, waar nodig hardheid, tactisch inzicht, een perfecte basistechniek en, vooral, collectief denken.

Lobanovski was trainer van Dinamo in drie perioden: van 1974 tot 1982, van '84 tot '90 en vanaf december 1996. In 1975, toen hij dus een jaar werkte bij Dinamo, ontmoette hij PSV al eens in de halve finale van de Europa Cup II. Hij zei toen: 'Bij ons bepaalt de kracht van het collectief de vorderingen.' Zo is het gebleven.

Alleen in zijn derde periode won Lobanovski geen Europa Cup en vermoedelijk blijft dat zo, gezien zijn gezondheid en het gegeven dat ook Dinamo Kiev in de nieuwe verhoudingen zijn beste spelers verliest aan West- en Zuid-Europa. 'Alleen een wonder kan Dinamo redden', zei een commentator op tv over de kansen van Dinamo, dat laatste staat in de groep. 'Dat wonder verblijft in Milaan.'

Hij doelde op Sjevtsjenko, de spits die anderhalf jaar geleden voor miljoenen is verkocht aan AC Milan. Zo bezien is van geheimzinnigheid niets over.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden