Het aangepaste staatsieportret

Officiële afbeeldingen van hooggeplaatsten vormen een dorado voor de aanpassers der geschiedenis. Het woord geschiedvervalsing gaat misschien wat ver, maar het komt in de buurt....

Van koningin Juliana zijn jarenlang postzegels en muntportretten in omloop geweest waarop ze stond afgebeeld met een zonderling haarnetje dat weinig gecoiffeerd overkwam. Maar iemand had ooit besloten dat dit het officiële portret moest zijn. En dat bleef het jarenlang.

Veel belangrijke personen in politiek en zakenleven hebben officiële fotografen in dienst om de wereld vooral hun beste zijde te kunnen tonen. De White House photographer is een bekend fenomeen. Hij moet de Amerikaanse president op zijn allergunstigst portretteren, wat vooral van belang is wanneer er nog een herverkiezing te winnen valt. Van Gerald Ford was bekend dat hij nogal onhandig en een tikje motorisch ontregeld was. Het verhaal deed de ronde dat hij al twee keer zijn hoofd had gestoten aan de deurstijl van de presidentiële helikopter, toen hij daadwerkelijk van de helikoptertrap struikelde en daar waren enkele niet-officiële fotografen bij. Het Witte Huis had dagwerk om telefonisch bij allerlei nieuwsagentschappen te proberen publicatie van de ongewenste foto te voorkomen. Dat lukte niet in alle gevallen.

In het (voormalige) oostblok was de portretcultuur nog veel strakker geregeld. Erich Honecker zag er, wanneer men op zijn staatsieportret afging, aan het eind van zijn DDR-heerschappij zeker twintig jaar jonger uit dan hij in werkelijkheid was. En de Russen hebben heel lang officieel niet mogen weten dat Michael Gorbatsjov een wijnvlek-als-een-landkaart op zijn voorhoofd had. Op de officiële portretten was de vlek weggeretoucheerd.

Zo werden ook de portretten van Leonid Brezjnev nooit aangepast. Als een jonge god hing deze communistische leider aan de muren van overheidsgebouwen, terwijl de man zelf, dat was in ieder geval in het Westen genoegzaam bekend, nauwelijks meer op zijn benen kon staan en een van de cortisone opgezwollen hoofd vertoonde.

Mao Zedong is voor de meeste Chinezen ook nooit ouder geworden dan de jeugdige Grote Roerganger die zijn Lange Mars ondernam. De foto's van de kwijlende, al bijna overleden oude baas die president Nixon ontving in het kader van de pingpongpolitiek werden uitsluitend in het vrije Westen gepubliceerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden