Hess werd in de val gelokt

De vlucht van Rudolf Hess op 10 mei 1941 naar Engeland blijft tot de verbeelding spreken. Was Hitlers plaatsvervanger gek, of handelde hij in opdracht?...

Allen meent het 'best bewaarde geheim' van de Tweede Wereldoorlog te hebben onthuld. Uitvoerig doet hij uit de doeken hoe de opmaat tot Hess' verrassende initiatief tot stand kwam. Allen plaatst de gebeurtenis in een reeks van serieuze en minder serieuze vredespogingen, die van Duitse zijde sinds het begin van de oorlog tot aan de inval in Rusland werden ondernomen. Dat is op zich niets nieuws. Hitler wenste geen oorlog op twee fronten tegelijk en probeerde het op een akkoordje te gooien met de Britten. Maar die hadden inmiddels geleerd wat de beloften van de rijkskanselier waard waren. Stond de Britse regering tot de Anschluss met Oostenrijk in 1938 nog sympathiek tegenover de nationaal-socialistische regering in Duitsland, omdat die een stabiliserende factor in Midden-Europa vormde tegen een communistische dreiging, na de bezetting van Tsjecho-Slowakije was het vertrouwen in de Führer verdwenen.

Achter de schermen werd niettemin een stille diplomatie voortgezet. De Engelsen wilden de Duitsers laten geloven dat zij een oorlog tegen Rusland zouden steunen. Hoogtepunt van de operatie achter de schermen zou een gearrangeerde ontmoeting op Schotse bodem worden tussen de hertog van Hamilton en Ernst Bohle, hoofd van de Ausland-Organisation. Dat in plaats van Bohle uiteindelijk Rudolf Hess aan een parachute naar beneden zweefde, was iets wat vriend en vijand verbaasde. Dit mysterie weet ook Allen niet overtuigend op te lossen. Voor de reconstructie van het drama worstelde hij zich ijverig door karrenvrachten archiefstukken, maar de bewijsvoering bij cruciale vragen - wist Hitler van de vlucht van Hess en verwachtte de Führer werkelijk een vredesakkoord met de Engelsen? - blijft uiterst mager.

Zo wijkt de beschrijving van Hitlers kalme reactie op het nieuws nogal af van de bevindingen van diens laatste biograaf, Ian Kershaw. Die beschreef juist een uiterst geagiteerde Hitler, die vrijwel onmiddellijk actie ondernam om de blamage te herstellen. Ook de arrestatiegolf van personen rond Hess vrij snel na zijn vlucht, was volgens Allen niet meer dan een façade. Veel onduidelijkheden had Hess natuurlijk zelf kunnen ophelderen. Hij overleefde vrijwel alle getuigen, maar hij wilde niet praten, of kreeg daartoe geen kans. Toen hij op 17 augustus 1987 in de Spandau-gevangenis in Berlijn stierf, gingen zijn geheimen mee het graf in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden