Herverkiezing Megawati haalt partij niet uit de problemen

Megawati Soekarnoputri is gisteravond met overgrote meerderheid herbenoemd als leider van de PDI-P. Maar de onvrede over de vijf maanden geleden tot vice-president gekozen politica groeit....

De onder de armere lagen van de bevolking razend populaire oudste dochter van de eerste president van Indonesië, Soekarno, leidde de PDI-P (de strijdende Indonesische Democratische Partij) vorig jaar bijna in haar eentje naar de overwinning bij de verkiezingen.

Iedereen in de partij is het erover eens dat zij als stemmentrekker voorlopig onmisbaar blijft. Maar steeds vaker wordt de vraag gesteld of ze dat moet doen via de gecombineerde functie van vice-president en partijleidster.

Critici vinden dat Megawati onvoldoende begrijpt wat democratie inhoudt, zich te weinig gelegen laat liggen aan de problemen van de partij en haar achterban en zich te elitair gedraagt.

Het duidelijkste bewijs van die gevoelens is dat zich tijdens het congres twee tegenkandidaten voor het voorzitterschap aandienden vanuit de partijtop, Eros Djarot en Dimyati Hartono, hoewel beiden zich kansloos wisten.

Eros noemt het ironisch dat de partij het woord democratie in de naam draagt. Volgens hem is het maar een klein groepje mensen rond Megawati dat de dienst uitmaakt. Dat groepje cultiveert de naam van Megawati, wakkert de emoties van de arme en slecht opgeleide achterban aan en onthoudt deze van belangrijke informatie.

Dimyati meent dat de partij te traag reageert op interne problemen, zoals corruptie en gebrek aan bestuurlijke kwaliteit. En datzelfde geldt volgens hem voor de snelle strategische veranderingen buiten de partij.

PDI-P-parlementslid Mochtar Buchori, een veteraan, steekt al jaren niet onder stoelen of banken dat hij twijfelt aan de capaciteiten van Megawati. 'Als je met Megawati praat over de ontwikkeling van de PDI-P tot een moderne partij, zegt ze dat ze daar voorstander van is. Maar ze weet amper wat het inhoudt en hoe ze het wil bereiken.'

En ook in de regio groeit de weerstand. Vele delegaties verweten de PDI-P tijdens het congres gebrek aan aandacht voor hun problemen.

De reden dat de positie van Megawati onaantastbaar is, ligt in de cultusvorming rond haar persoon. Sinds haar gedwongen troonsafstand als voorzitter van de voorganger van de PDI-P, de PDI, tijdens het regime van dictator Soeharto, is zij het symbool van de verdrukten. Dat leverde haar partij ruim 34 procent van de stemmen op tijdens de verkiezingen van juni vorig jaar.

Critici binnen de partij lopen het risico als verraders te worden bestempeld. Dat weerhoudt velen ervan om hun mond open te doen. 'Wij zijn het met veel dingen niet eens. Maar het is nog te vroeg om daar nu mee te komen', zei een groepje congresgangers deze week.

Ondanks haar sterke positie kan Megawati niet om de realiteit heen. Na ruim vijf maanden regeringsverantwoordelijkheid op nationaal, provinciaal en regionaal niveau is duidelijk dat een deel van haar partijkader deze niet aankan. Ook bedenkelijke praktijken zoals het verlenen van vriendendiensten aan familieleden of andere relaties, zoals gebruikelijk was onder Soeharto, en het aannemen van steekpenningen steken de kop op.

Megawati's staat van dienst is ondertussen weinig indrukwekkend. Na haar verkiezingsoverwinning slaagde ze er in oktober vorig jaar niet om in het nationale congres voldoende steun te vergaren om het presidentschap veilig te stellen. En in de haar door president Abdurrahman Wahid toebedeelde taak om een oplossing te vinden voor politieke en religieuze problemen in de Molukken, Irian Jaya en Riau, zit weinig schot. Voor zover er sprake is van verbeteringen, komen deze voornamelijk op het conto van president Wahid zelf.

Veel politieke waarnemers adviseren Megawati om haar leiderschapsstijl, die vrijwel volledig afhangt van charisma, te veranderen in een die getuigt van politiek inzicht en modern partijmanagement. Maar het gevoel dat ze daar niet toe in staat en/of bereid is, groeit met de dag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden