Hertelling drie staten VS dichterbij na miljoenenactie Groene Partij

Het hertellen van de stemmen in drie cruciale staten die Donald Trump aan het presidentschap hielpen, is een stap dichterbij gekomen. Presidentskandidaat Jill Stein van de Green Party heeft online in amper een dag genoeg geld opgehaald om een hertelling aan te vragen in Wisconsin, Michigan en Pennsylvania. Ze wil dat wordt onderzocht of er geknoeid is met de uitslag.

Hillary Clinton in de laatste dagen van de verkiezingscampagne. Beeld Reuters

Stein zal vrijdag in Wisconsin, als de deadline voor het aanvragen van een hertelling in deze staat afloopt, een verzoek indienen. Volgende week volgen de twee andere staten. De verzoeken kunnen veel onrust veroorzaken, nu Trump bezig is met het samenstellen van zijn regeringsploeg.

Zonder de dertig kiesmannen van Wisconsin en Pennsylvania, Democratische staten die Trump tot verrassing van iedereen won, zou hij geen president zijn geworden. In Wisconsin won Trump met slechts 22 duizend stemmen en in Pennsylvania met 70 duizend. In Michigan, waar de einduitslag nog moet worden vastgesteld, gaat hij nu aan kop met slechts 11 duizend stemmen. Trump won het presidentschap met 290 kiesmannen, Clinton bleef steken op 232.

De groene presidentskandidaat kwam woensdag direct in actie nadat bekend werd dat diverse computerwetenschappers en verkiezingsexperts twijfelen of de verkiezingen in de drie staten wel eerlijk zijn verlopen. Hoewel ze geen hard bewijs hebben, zeggen ze aanwijzingen te hebben gevonden dat het totale aantal stemmen in de staten mogelijk is gemanipuleerd. Clinton zou zo'n 7 procent minder stemmen hebben gekregen in counties waar elektronisch werd gestemd, vergeleken met counties waar papieren stembiljetten werden gebruikt.

Jill Stein kreeg bij de verkiezingen slechts één procent van de stemmen. Ze trok progressieve kiezers weg bij Clinton. Als deze kiezers in Wisconsin, Michigan en Pennsylvania op Clinton hadden gestemd, was Trump nu geen president. Beeld AFP

Crisis storten

Hoogleraar Alex Halderman van de Universiteit van Michigan en een collega adviseerden Clintons campagnevoorzitter John Podesta vorige week in een gesprek om een hertelling aan te vragen. Maar het Clinton-kamp weigert in actie te komen. Deels omdat het bewijs niet hard genoeg zou zijn, deels omdat een verzoek voor een hertelling het land in een enorme crisis zou storten. Clinton, die volgens de laatste telling 2,1 miljoen stemmen meer kreeg dan Trump, heeft vlak na de verkiezingsuitslag haar nederlaag al erkend. Bovendien heeft ze alle Amerikanen opgeroepen zich eensgezind achter de miljardair te scharen.

Het lijkt er nu op dat het Clinton-kamp, dat zich hult in stilzwijgen, het aan Stein overlaat om een hertelling van de grond te krijgen. Elke presidentskandidaat heeft het recht om een hertelling aan te vragen. De Groene Partij startte woensdag direct een online inzamelingsactie om de griffiekosten voor de aanvragen bij elkaar te krijgen. Binnen een dag was de benodigde 2,5 miljoen dollar voor de drie staten al opgehaald, tot grote verbazing van Stein en haar partij. Op de site van de partij kan worden gevolgd hoe met het uur het opgehaalde bedrag stijgt. Op donderdagavond stond de teller op bijna 4,5 miljoen dollar.

Democratische kiezers, activisten en prominente aanhangers steunen volop Steins actie. Dagelijks moeten ze toezien hoe Clintons voorsprong op Trump in de popular vote blijft toenemen. Verwacht wordt dat Clinton uiteindelijk zo'n 2,5 miljoen stemmen meer zal hebben gewonnen dan de miljardair die op 20 januari het Witte Huis betreeedt. 'Clinton moet vragen om een hertelling!', twittert acteur Mark Ruffalo.

In het zadel

Het hoogste bedrag dat nu via de Green Party-site kan worden gestort, is 2.700 dollar, het laagste vijf dollar. De partij denkt in totaal zo'n zes tot zeven miljoen dollar nodig te hebben voor de hele operatie, onder andere om advocaten en waarnemers bij de hertelling te betalen. Verwacht wordt dat het Trump-kamp en de Republikeinse Partij zich fel zullen verzetten, ook met advocaten, als een hertelling dreigt.

Stein, die landelijk slechts één procent van de stemmen kreeg, ontkent dat ze Clinton in het zadel wil helpen met de hertellingen. Haar partij dringt al lange tijd aan op het gebruik van elektronische stemmachines die betrouwbaar zijn. 'Onze poging om de stemmen in deze staten opnieuw te tellen, is niet bedoeld om Hillary Clinton te helpen', aldus Stein. 'Na een pijnlijke presidentsrace, zorgen berichten over hacks van kiezersdatabases en e-mailaccounts ervoor dat veel Amerikanen zich afvragen of onze verkiezingsuitslag betrouwbaar is. Deze zorgen moeten worden onderzocht. We hebben het recht op verkiezingen die we kunnen vertrouwen.'

Haast is geboden voor de hertellingen omdat het Electoral College op 19 december bijeenkomt om de einduitslag vast te stellen. Of er wel gegronde redenen zijn om tot een hertelling over te gaan, zal worden besloten door de kiescommissies en de autoriteiten in de drie staten.

Diverse verkiezingsexperts hebben al gezegd dat de aanwijzingen die Halderman en zijn collega's hebben, flinterdun zijn. Halderman zei woensdag dat de kans klein is dat er sprake was van een buitenlandse hack. 'De enige manier om erachter te komen of een cyberaanval de uitslag heeft veranderd, is door het fysieke bewijs - stembiljetten en stemcomputers - te onderzoeken.'

Donald Trump dinsdag op bezoek bij The New York Times. Hij heeft nog niet gereageerd op de actie woensdag van de Groene presidentskandidaat Jill Stein voor een hertelling in drie staten. Trump nam woensdag wel een Thanksgiving-toespraak op voor de Amerikanen. Beeld AFP

Donald Trump is ondertussen druk bezig met het samenstellen van zijn kabinet. Hier een overzicht van personen die al door Trump zijn voorgedragen, en mensen die vaak worden genoemd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden