Herstelwerk troef op EU-top

Alle EU-landen willen wel water bij de wijn doen om meer als een eenheid op te trekken. Twee Nederlanders zien er nu op toe dat het terreurbeleid en het economisch herstel ook echt worden aangepakt....

Het was vooral repareren geblazen op de Europese top in Brussel. Gaten in het anti-terreurbeleid dichten en proberen de economische ambities te redden. Maar de top leverde ook resultaat op: plotseling lijkt er schot te zitten in de onderhandelingen over de Europese grondwet.

Na de aanslagen in Madrid lijken de EU-landen ervan overtuigd dat zij hun geschillen opzij moeten zetten en op een akkoord over de grondwet moeten aansturen. 'Alle landen willen water bij de wijn doen', constateerde de Ierse premier Ahern, momenteel EUvoorzitter.

De onderhandelingen liepen in december uit op een mislukking, vooral omdat Polen en Spanje weigerden de nieuwe stemverdeling te accepteren. Zij verklaren zich nu bereid tot een compromis, al is de vraag hoeveel de Poolse toezegging waard is nu premier Miller zijn ontslag heeft aangekondigd.

Toch zijn er nog tal van andere strijdpunten. Zo weigert Groot-Brittannië het vetorecht op te geven op het gebied van belastingen en sociale zekerheid. Ook is er onenigheid over de 'alarmbel-procedure' die lidstaten de mogelijkheid geeft meerderheidsbesluiten met een beroep op 'essentiële belangen' te blokkeren.

Nederland heeft nog twee punten waaraan het beslist vast wil houden. Den Haag weigert het vetorecht over de EU-begroting op te geven en wil de rol van het Hof van Justitie versterken bij het handhaven van de afspraken uit het Stabiliteitspact.

Dwarsliggers zullen onder zware druk komen te staan om spijkers met koppen te slaan, voorspelde de Ierse minister van Europese Zaken, Dick Roche, gisteren. Voorzitter Pat Cox van het Europees Parlement riep de EU-landen zelfs op het nog vóór de Europese verkiezingen van 10-13 juni eens te worden over de grondwet.

Maar al te snel willen sommige landen ook weer niet zijn. Zij zijn bang dat de verkiezingen dan uitdraaien op een referendum over de grondwet. Volgens Ben Crum van het Centre for European Policy Studies in Brussel proberen die landen de burger eigenlijk te ontlopen. Maar dat zal niet eeuwig kunnen, zegt hij. 'Diverse lidstaten, waaronder Nederland, zullen de grondwet per referendum aan de burgers voorleggen. In sommige landen zal het nog heel moeilijk worden de wet erdoor te krijgen.'

De EU-leiders worstelden op de top ook met het lastige probleem het Europese antiterreurbeleid handen en voeten te geven. De aanslagen in Madrid maakten hen duidelijk dat er nog enorme gaten zitten in de antiterreur-maatregelen die zij na 11 september 2001 hadden afgekondigd. Zo hebben verscheidene landen nog steeds het Europese arrestatiemandaat, dat uitlevering van verdachten moet vereenvoudigen, niet geratificeerd.

Een nieuwe coördinator voor het antiterreurbeleid, de Nederlander Gijs de Vries, moet erop toezien dat de EU-landen voortaan in de maat lopen. Het ziet er echter naar uit dat De Vries een lastige taak krijgt. In de praktijk blijkt het grootste obstakel het gebrek aan vertrouwen tussen de naingestemd,tionale inlichtingendiensten. Vaak zijn zij huiverig informatie uit te wisselen. En over dat terrein gaat De Vries niet.

In hun slotverklaring roepen de leiders alle lidstaten op zoveel mogelijk informatie door te geven aan Europol, het samenwerkingsorgaan voor de politiediensten. Maar de vijf grootste landen hebben al laten weten meer gebruik te zullen maken van de oude, vertrouwde onderlinge kanalen.

De Europese leiders hadden nóg wat herstelwerk te verrichten. Vier jaar geleden namen zijn zich op een top in Lissabon plechtig voor de EU per 2010 's werelds meest concurrerende kenniseconomie te maken. Maar in plaats van in te lopen op de VS, blijkt de EU alleen maar verder achterop te zijn geraakt.

Oud-premier Kok heeft nu de opdracht gekregen binnen een half jaar aanbevelingen te doen hoe landen concreet werk kunnen maken van hun ambtities. Maar het succes daarvan hangt vooral af van de bereidheid van de lidstaten – Duitsland en Frankrijk voorop – hun arbeidsmarkt te hervormen.

Premier Ahern twijfelde niet aan de politieke wil, maar die wil neemt vaak af in het zicht van de stembus – de regering-Schröder hervormt immers wel, zij lijkt daarvoor de prijs te moeten betalen in de plaatselijke verkiezingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.