Herstel het Markermeer door de dijken door te steken en zo het getij terug te brengen

Steek dan liever de dijken door.

Opgejaagd door een donker front vaar ik naar de Marker Wadden. Die wil ik weleens zien. Ze zijn het nieuwste stukje Nederland en staan vaak in de krant. Ze zijn ook van een nieuw soort Hollands glorie: de mens bouwt dure eilanden in het water, alleen maar om de natuur te dienen. Welvarender en beschaafder wordt het niet - dit land is bijna af.

Ik wil bij de Marker Wadden overnachten. Ik wil er voet op zetten en sleep een rubberbootje mee. Daaronder sist het water.

Het Markermeer is mijn achtertuin. Ik vaar hier twintig jaar en ben nog steeds tevreden. Met de hoge en de lage luchten, de korte golfslag die zeilers 'paaltjes' noemen, met de kleur van het water dat modderbruin kan zijn, steengrijs, hemelwit, scharlaken. Er zijn momenten dat ik de kust niet zie, helemaal alleen ben midden in een dichtbevolkt gebied.

Het Markermeer moet gereanimeerd, dat is wat ze zeggen. Het is een ondiepe, troebele vijver geworden, vogels en vissen blijven weg. Daarom bouwen ze de Marker Wadden: het meer moet helder worden en interessant. Een paradijs met een perfect onderwaterlandschap, met purperreigers en met zwarte sterns.

Het is de menselijke natuur om naar een paradijs te streven en om te bepalen wat dat precies is. Ook komen er faciliteiten voor recreanten.

Het eerste wat ik van de Marker Wadden zie, is een baggerschip met felle lampen. Uit het water komen hijsarmen omhoog. Het bouwterrein is degelijk omheind met eenendertig gele boeien. Verboden gebied. De Marker Wadden, zegt aannemer Boskalis, beloven de waterbouwsector een boost te geven.

Lees verder onder de video

Koning Willem-Alexander (midden) op de Marker Wadden Beeld ANP

Het front haalt me in, de regen dringt mijn zeilpak binnen. Het wordt snel donker nu. Ik hou de gele boeien aan bakboord maar mis er één en loop vast. De kiel deint op een zandbult. Ik trek het grootzeil naar beneden en geef vol gas. De Marker Wadden laten me gaan - ik denk dat ze me niet moeten.

Ze krijgen goede pers genoeg, ze hebben een slimme afdeling marketing. Elk bericht wordt groots doorverteld. De eerste moerasandijvie gespot! De eerste pioniervogel! Er is een stembureau gemaakt voor de verkiezingen. De koning kwam. De mooiste krantenkop die ik kan vinden: 'Eerste broedvogels stichten gezin op Marker Wadden'.

Ooit moest het Markeermeer ingepolderd, om de mens te voorzien van ruimte en landbouwgrond. Nu is dat niet meer nodig en gunnen we de vogels hun nieuwbouwhuizen, zodat ze er gezinnen kunnen stichten. Zo wordt het alsnog drooggelegd door de boomende waterbouwsector van een rijk land.

31 gele boeien omheinen het bouwterrein

Wat verderop laat ik moe het anker vallen. Ik wil best naar de Marker Wadden roeien in de rubberboot, maar het is laat en ver en gevaarlijk en het zicht is slecht. Nu pas zie ik wat het is: een gigantisch industriegebied. Tienduizend hectare willen ze maken, een zevende van het Markermeer.

Halverwege de nacht slaat een golf de boot opzij. Ik beweeg mee in mijn kooi. De wind jammert door de stagen. Als het ankeralarm begint te gillen stuif ik in onderbroek naar buiten, het meer heeft witte koppen. De boot hangt gierend aan zijn lijn, maar houdt stand.

Ontheemd kijk ik naar de bouwplaats. De Marker Wadden zijn in vol bedrijf: baggerschepen, bunkerschepen, kraanschepen, heel de Hollandse 24/7-machinerie dieselend aan het werk. Ik vraag me af wat Jac P. Thijsse ervan zou vinden, de grondlegger van Natuurmonumenten die een beroemd plaatjesboek maakte over de Zuiderzee. De Marker Wadden zijn geen wadden, dat zou Thijsse zeggen. Hij was leraar. En hij heeft gelijk. Wadden zijn bij eb droogvallende gronden en hier is geen getij. Dit zijn opgespoten bulten in een zoetwatermeer.

Turen naar de Marker Wadden

Eerst bouwde de mens de Afsluitdijk en maakte van de zee een bak met stilstaand water. Nu probeert de mens de zee te repareren. De beste manier om het Markermeer te herstellen is het weer zout te maken. Steek de dijken door en breng het getij terug. Dan komen de wadden vanzelf, en de zeehonden, de allerbeste marketingtool. Maar wie dat doet krijgt de boeren op z'n dak, en een berg andere problemen. Daarom gebeurt het niet.

Natuur is prima, maar wel graag zoals de mens het wil.

Vroeg hieuw ik het anker en volg de werkbetonning. Het regent nu zo hard dat het nauwelijks ochtend wordt. De eilanden krijgen hoogte; ik zie pijpenleggers en vierwielwagens, zeecontainers en zware buizen. Een bunkerboot vaart rakelings langs, stoot zwarte wolken uit.

De wind draait naar het noorden en trekt aan. Er is een waarschuwing van kracht. Ik laat het grootzeil vieren en vaar urenlang naar huis over een machtig Markermeer, levendig en wild zoals ik het nooit eerder zag.

De columns van Toine Heijmans, Margriet Oostveen en Ariejan Korteweg verschijnen weer vanaf 28 augustus.

t.heijmans@volkskrant.nl

De columns van Toine Heijmans, Margriet Oostveen en Ariejan Korteweg verschijnen weer vanaf 28 augustus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden