Hersenscan voorspelt succes elektroshock bij depressie

Een hersenscan lijkt met ruim 80 procent zekerheid te kunnen voorspellen of een zwaar depressieve patiënt zal herstellen door elektroshocktherapie. Dat blijkt uit een klein, maar opvallend onderzoek dat vandaag wordt gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Molecular Psychiatry.

Beeld anp

Elektroconvulsietherapie (ECT) wordt in Nederland veelal gezien als een laatste redmiddel bij zeer zware depressies. De helft van de patiënten heeft er baat bij, de andere helft ondergaat de ingrijpende behandeling met weinig of geen resultaat, terwijl de bijwerkingen - in de vorm van tijdelijk geheugenverlies - ingrijpend kunnen zijn.

Artsen en patiënten staan vaak voor een lastige afweging. 'Het is spectaculair als we straks met meer dan 80 procent zekerheid kunnen voorspellen of een individuele patiënt gaat genezen door ECT', aldus Jeroen van Waarde, een van de onderzoekers en psychiater bij het Rijnstate ziekenhuis in Arnhem.

Onderzoek
De studie is gebaseerd op de ervaringen met 45 depressieve patiënten die in het Rijnstate elektroconvulsietherapie kregen. In de periode voor de behandeling werden de hersenen in kaart gebracht door middel van een fMRI-scan. Het patroon van de verbindingen in de hersenen in rust - vooral in de prefrontale cortex - blijkt van voorspellende waarde als het gaat om het succes van ECT.

Beeld anp

Waarom dat zo is, weten de onderzoekers overigens niet. Het patroon in de hersenverbindingen is niet met het blote oog waarneembaar. Het gaat om miljoenen verbindingen waarin alleen complexe, statistische computerberekeningen orde kunnen ontdekken.

Veelbelovend
De Groningse psychiater Eric Ruhé, niet betrokken bij de studie, is enthousiast, 'hoewel we het over statistische technieken hebben die ons abstractieniveau te boven gaan'. Volgens Ruhé snakt de psychiatrie naar manieren om effectiever en efficiënter te kunnen werken.

'Veel pillen en therapieën werken slechts in de helft van de gevallen. Sommige patiënten zijn een half jaar of langer in behandeling voordat ze de juiste pil of therapie hebben. Het zou geweldig zijn als we kunnen voorspellen welke behandeling het beste is voor welke patiënt. Net zoals een cardioloog aan de hand van een ECG kan bepalen waar de patiënt het meest bij gebaat is. Dat is de toekomst. Daarom wordt ook onderzoek gedaan naar bloedtesten om te voorspellen wat werkt bij welke patiënt.'

De spectaculaire onderzoeksresultaten kunnen een toevalstreffer zijn. Om dat uit te sluiten, moet de studie herhaald worden door een ander ziekenhuis, met een andere groep patiënten en met andere scanapparatuur, vindt onderzoeker Van Waarde.

De psychiater/onderzoeker denkt niet dat een voorspellende hersenscan de drempel zal verlagen voor het gebruik van ECT. 'Het blijft een ingrijpende therapie waarvoor je twee keer per week onder narcose moet. Veel mensen vinden het een eng idee om stroom door je hoofd te sturen om je brein te beïnvloeden.' Waarom ECT-therapie een depressie kan verjagen, is niet bekend.

Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.