DagkoersenUw politieke nieuwsbrief

Herrie in de tent deert de echte fans niet: FvD is officieel de grootste ledenpartij

FvD-leider Thierry Baudet in de Tweede Kamer. Beeld ANP - Bart Maat

Goedemiddag,
De stormachtige ledengroei van Forum voor Democratie is alleen te vergelijken met die van de VVD onder Hans Wiegel. Intussen legde Mark Rutte opnieuw voortschrijdend inzicht aan de dag, nu in het maken van excuses. 

Hier zijn uw Dagkoersen. Deze politieke nieuwsbrief elke werkdag per e-mail ontvangen? Vink dan hier ‘Volkskrant politiek’ aan.

GESPREK VAN DE DAG
Fvd vertoont ‘unieke’ groei

In zijn lange carrière heeft de Groningse professor Gerrit Voerman al veel gezien, maar vandaag kan hij toch spreken van een ‘unieke ontwikkeling’: in 2019 is Forum voor Democratie officieel de grootste ledenpartij van Nederland geworden, zo blijkt uit de jongste inventarisatie van Voermans Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen. 

Op 1 januari had Forum 42.794 leden, ruim 12 duizend meer dan vorig jaar. Omdat tegelijkertijd de oude ledenpartijen CDA en PvdA gestaag leden blijven verliezen, staat de nieuwe partij van Thierry Baudet pardoes bovenaan. Zoiets is nog nooit eerder vertoond door een partij die nog geen drie jaar in de Tweede Kamer is vertegenwoordigd. Voerman kent één precedent dat in de buurt kwam: ‘De stormachtige ontwikkeling van de VVD in de jaren zeventig, toen die partij er onder aanvoering van Hans Wiegel in een paar jaar tienduizenden leden bij kreeg.’ 

Die VVD kampt inmiddels met dezelfde ledenmalaise als het CDA en de PvdA: Van de 100 duizend leden uit de jaren tachtig zijn er nu nog maar 23.907 over. Op de andere flank van het politieke spectrum springt de SP in het oog: de socialisten koesterden jarenlang hun imago van groeipartij, maar zijn nu relatief de grootste verliezer met een daling van 12 procent in één jaar tijd. 

Ook opvallend: In 2019 kampten vooral Fvd, De Partij voor de Dieren en GroenLinks met interne strubbelingen die breed werden uitgemeten in de pers. Alledrie de partijen boekten intussen ledenwinst. Herrie in de tent schrikt misschien wel (tijdelijk) kiezers af, maar voor leden lijkt dat dus niet op te gaan. 

De stijgers slagen er wel in het totale aantal leden van de politieke partijen licht te laten groeien. (0,4 procent), al blijft de representativiteit een probleem: van alle kiesgerechtigden is nu 2,4 procent lid van een politieke partij. 

LANG GEWIKT
Toch excuses

Weinig zaken liggen politiek zo ingewikkeld als het aanbieden van excuses, en in het geval van de holocaust lag het lange tijd extra ingewikkeld. Toen andere Europese landen zoals België, Luxemburg en Noorwegen jaren geleden excuses aanboden voor hun rol in de Holocaust, bleef Nederland stil. Al in de jaren '90 waren er bewindslieden, zoals Gerrit Zalm (VVD) en Els Borst (D66), die het wel wilden, maar toch zette premier Wim Kok de stap destijds nog niet. Zijn argument: hij had er bezwaar tegen om namens anderen excuses aan te bieden. 

Zijn latere opvolger Mark Rutte stond ook lange tijd op dat standpunt. Toen de PVV in de afgelopen jaren enkele keren om excuses vroeg, liet de premier nog weten dat hij geen signalen had dat de Joodse gemeenschap daarop zat te wachten. En, zoals onze verslaggever Sander van Walsum analyseert: ‘Daarvoor droeg de Holocaust toch te veel een nazisignatuur.’

Dat het er nu toch van is gekomen, heeft met de actualiteit te maken, zo legde Rutte zelf uit. De laatste overlevenden komen op leeftijd, de dag nadert dat niemand de excuses nog kan horen. En ook speelt mee dat het antisemitisme door veel Joden weer als een snel groeiend gevaar wordt ervaren. De premier wil een signaal afgeven. En dat daar wel degelijk behoefte aan was, heeft hij inmiddels kunnen opmaken uit de stortvloed aan dankbare reacties

OP DE ZWARTE LIJST
Sjoerd Sjoerdsma

Tweede Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma van D66 is niet welkom in Rusland als een delegatie van Kamerleden daar eind volgende maand op bezoek gaat, meldt de NOS. Sjoerdsma staat op een zwarte lijst en mag daarom het land niet in. Zelf gaat hij ervan uit dat dit het gevolg is van zijn kritische houding tegenover Moskou. Pogingen van minister Blok om Sjoerdsma van de lijst te krijgen, waren tot nu toe vergeefs

Sjoerd Sjoerdsma. Beeld ANP - Lex van Lieshout

WAT WE LAZEN

De ambtelijke furie
In de Tweede Kamer en in het kabinet wordt de laatste tijd opvallend gretig met de beschuldigende vinger naar ambtenaren gewezen als er dingen mis gaan. Politiek commentator Martin Sommer raadt de politiek aan daarmee uit te kijken: ‘De zwartgalligheid over de politiek, toch al ruim voorradig onder ambtenaren, grijpt om zich heen. Bureaucratisch gedrag neemt toe, stiekeme tegenwerking ook. Men zal meer voorleggen aan de minister, zeker als aansprakelijkheid dreigt. Er komt meer controle, met als gevolg meer incidenten.’

De waarde van werk
Econoom en Volkskrant-columnist Frank Kalshoven is het niet ontgaan, de regen van kritiek die vorige week neerdaalde op de commissie-Borstlap, waarvan hij deel uitmaakte. Maar hij ziet ook een groot lichtpunt: de snel groeiende consensus dat de arbeidsmarkt toe is aan groot onderhoud: ‘We gaan al een tijdje veel te achteloos om met werk en met werkenden. We hebben het dan wel over een arbeidsmarkt, maar het is een andere markt dan die voor pindakaas en aandelen: het gaat om mensen. Met een leven. En de impact van werk op dat leven is zeer groot. Daarom is het vergroten van de waarde van werk een zinvol startpunt bij het nadenken over de herinrichting van de arbeidsmarkt.’

Dagkoersen is de politieke nieuwsbrief van de Volkskrant. Vragen of opmerkingen? Mail naar haag@volkskrant.nl. Deze nieuwsbrief elke werkdag per e-mail ontvangen? Vink dan hier ‘Volkskrant politiek’ aan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden