Hermetischer dan ooit

Dient dit sektarische feestje het belang van de hedendaagse kunst?

beeldende kunst


*


Tentoonstelling Prix de Rome 2013, in kunstcentrum De Appel, Amsterdam


T/m 26/1 2014, deappel.nl. Bekendmaking winnaar in aanwezigheid van koningin Máxima: 5/11 16.00 uur, live te volgen via prixderome.nl


Zal koningin Máxima iets begrijpen van het werk waarmee vier kunstenaars onder de 40 een gooi doen naar de Prix de Rome, de oudste en belangrijkste kunstprijs van Nederland? Zal ze, als ze bij het bekendmaken van de winnaar de tentoonstelling bezoekt, geïnspireerd raken door de diagrammen en schema's van Falke Pisano? Zal ze de donkere kamer met het ruim een uur durende spartaanse hoorspel van Christian Friedrich huiverend of ontroerd verlaten?


Laten we het zo zeggen: als ze het niet begrijpt, verkeert ze in goed gezelschap. Want werd de vorige editie van de Prix de Rome nog 'kil en afstandelijk' genoemd, deze editie is hermetischer dan ooit. Naast Pisano en Friedrich zijn ook Ola Vasiljeva en Remco Torenbosch genomineerd.


Terwijl de verwachtingen dit jaar hoog waren gespannen. De Prix de Rome heeft een aantal veranderingen ondergaan. Ze wordt niet meer georganiseerd door de Rijksakademie, maar door het Mondriaan Fonds, uit oogpunt van openheid en objectiviteit. Die heeft voor het eerst 35 scouts aangesteld om de talentenmarkt te verkennen. Uit hun 49 voordrachten koos een internationale jury vier genomineerden, die nieuw werk mochten maken. De winnaar krijgt 40 duizend euro en een werkperiode in Rome.


Naast talent traceren, wil de prijs ook trends signaleren. De trend, die al een tijdje bezig is en waarop deze Prix-editie zwaar inzet, is kunst op de grens van politiek, sociaal, economisch of ander onderzoek. Kunst dus die zich gedraagt als wetenschap. Daar is op zich niks verkeerds aan. Het gaat pas mis als het werk vanwege een hoogdravende l'art pour l'art-instelling en een hermetische presentatie geen enkel aanknopingspunt of gevoel van herkenning geeft.


Die volkomen op zichzelf gerichtheid is het ergst bij Prison Work, uit de serie The Body in Crisis van Falke Pisano. Haar diagrammen en onnavolgbare theorieën gaan over een 'lichaam in de gevangenis', dat vanwege privatisering verandert in een 'lichaam dat arbeid verricht'. Uitbuiting, vindt ze. Het zal de kijker worst wezen. Ook het huiskamertheater van Vasiljeva, waarin een diatekst verhaalt van een 'subject dat achteruit loopt in de spiegel van het object' lijdt zwaar onder het onbegrijpelijkheidseuvel.


De winnaar zal van de andere twee moeten komen, van Torenbosch of Friedrich. Friedrich is onbetwist een groot talent, maar voor deze Prix is hij in de kramp geschoten. Na de spectaculaire entree is zijn moeilijk te volgen, karig opgediende sciencefictionhorrorhoorspel teleurstellend. Torenbosch heeft het voordeel dat zijn kamer vol verschillende blauwe stofstalen, waarmee elk EU-land de zogenaamd universele Europese vlag maakt, heel goed is te begrijpen. Alleen is zijn presentatie onbeholpen, alsof het toch vooral de weerslag van een onderzoek moest zijn en esthetiek vooral moest worden vermeden.


Enfin, de naar de conceptuele kant overhellende jury komt er ongetwijfeld wel uit. Maar de Prix-organisatie moet zich eens flink achter de oren krabben. Dient dit sektarische feestje echt het belang van de hedendaagse kunst? Of wordt de kloof met het publiek zo alleen maar groter?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden