Hermans' rode Saab was kobaltblauw

Dit voorjaar verscheen De aardigste man ter wereld, waarin Freddy de Vree uitpakt over zijn jarenlange vriendschap met Willem Frederik Hermans, die stierf op 27 april 1995....

Tot op het allerlaatst was Hermans niet te spreken over de blaadjes die zich wijden aan leven en werken van WFH. Niet verwonderlijk, want de hardnekkigheid waarmee zowel de WFH-Verzamelkrant als het Hermans-magazine hun idool trachten te betrappen op foutjes en onhebbelijkheden, is tamelijk ongebruikelijk voor een fanzine. De nietsvermoedende hermansiaan moet niet rekenen op analyses en interpretaties. Daar wagen de redacteuren zich niet aan. Wel weten ze met verbazingwekkende bezetenheid afleveringen te vullen met anekdotes en details.

Het Hermans-magazine bijvoorbeeld, kwam deze zomer met nummer 43. In de openingsrubriek 'Hermansiana' wordt onder het kopje 'Huisvriend houdt huis' zakelijk meegedeeld dat De Vree's boek is verschenen. Achterin hetzelfde nummer echter gaat redacteur Bob Polak er onder de kop 'Huisvriend loopt leeg' vol tegenaan: hermansiaans pesterig somt hij alle verschrijvingen en fouten op. Zo bericht De Vree dat Hermans indertijd in Groningen aan de Spilsluizen 17 heeft gewoond. Dit dient te zijn: Spilsluizen 17a! Belangrijker is dat Hermans nimmer een proces tegen het Hermans-magazine heeft gevoerd. Dat ging nu juist tegen de maker van dat ándere blaadje.

Fotograaf Philip Mechanicus schrijft een ingezonden brief, waarin De Vree andermaal wordt gecorrigeerd. In zijn Groningse tijd reed Hermans in een rode Saab, schrijft De Vree. Maar Mechanicus heeft in 1962 een keer in die auto gezeten: 'Ik was toen zeer onder de indruk, want ik had nog nooit een auto van dat merk gezien. Daarom herinner ik me de kleur ook nog zo goed: blauw, kobaltblauw.'

Verder in dit nummer herinneringen van Aart Nugteren, in de jaren dertig de benedenbuurjongen van de Hermansen in de Amsterdamse Eerste Helmersstraat. Als Wim Hermans op driehoog telkens maar hetzelfde deuntje op de piano speelde, riep Aart in de tuin naar boven: 'Kent u ook een ánder wijsje?' Verderop vult de redactie aan: 'Direct achter de schuifdeuren in de achterkamer stond de piano van WFH's moeder. Zij speelde er werken van Liszt en Beethoven, wat WFH maar''weinig zei''. Hij zelf kreeg al op zijn vijfde pianoles, maar hij had er niet veel gevoel voor. Wat er later met het instrument is gebeurd is ons onbekend.'

Hoewel ik me kan verplaatsen in degenen die de muggenzifterij en het querulantisme van dit magazine verfoeien, is zo'n laatste zin toch werkelijk vertederend. Niemand die zich ooit heeft afgevraagd wat er in 's hemelsnaam is gebeurd met de piano van de moeder van Willem Frederik Hermans - maar deze redactie doet dat publiekelijk, en moet vervolgens het antwoord schuldig blijven.

Mandy Smit levert knap speurwerk: de klokkenmaker in de Spuistraat, die Hermans zich later als Hellwig herinnerde (inspiratiebron voor Een heilige van de horlogerie, de roman uit 1987), heette in werkelijkheid Helwes. Smit maakt één fout: de 'Albertingk' Thijmstraat bestaat niet. Ik bedoel maar: muggenziften kunnen we allemaal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden