Herman te kijk

Nauwelijks is het publieke debat over voedsel met vreemde genen begonnen, of er is nieuws over de stier Herman, hét symbool van de moderne biotechnologie in Nederland....

De transgene stier gaat wonen in de tuin van het museum. Daar wordt voor drie ton een speciale stal voor hem gebouwd, een ontwerp van architect Fons Verheijen die ook tekende voor het gebouw van Naturalis zelf. Belle en Holly, twee gekloonde koeien, zullen Herman gezelschap houden.

Niet dat hij veel plezier zal beleven aan deze collega's. Herman is namelijk geen echte stier meer, maar een os. Gecastreerd dus. Dat lijkt zielig, maar is het minste van twee kwaden. Zonder castratie had hij niet meer geleefd.

Al vanaf zijn geboorte, op 16 december 1990, was Herman onderwerp van flinke discussies. Als eerste rund ter wereld draagt hij namelijk in al zijn lichaamscellen menselijk erfelijk materiaal met zich mee dat de aanmaak van het eiwit lactoferrine bewerkstelligt. Dat is een stof die infecties tegengaat. Komt het in koemelk terecht dan kan het als medicijn worden gebruikt, onder meer om te vroeg geboren baby's te helpen beschermen.

Maar Herman geeft geen melk, dus was het wachten op vrouwelijk nageslacht. Pas begin 1996 gaven vijf van zijn dochters melk met menselijk lactoferrine erin. Herman had zijn plicht gedaan en moest sterven, want dat was overeengekomen tussen het rijk en Hermans eigenaar, het Leidse bedrijf Pharming.

Maar ach, hoe wreed zou zijn dood toch zijn, vond menig betrokkene. Herman had toch niets misdaan en was toch geen echt gevaar? Na enig gelobby streken Kamer en minister met de hand over het hart. De stier mocht blijven leven, mits hij zou worden gecastreerd en in zijn stal zou blijven, zodat het risico op ongecontroleerde verspreiding van zijn afwijkende genenpakket tot nul werd teruggebracht. Sindsdien slijt Herman, met de door Pharming gekloonde koeien Belle en Holly, zijn dagen op een boerderij in Polsbroek.

Mogen wij hem opzetten en tentoonstellen als hij dood is, had Naturalis al aan Pharming gevraagd toen er nog sprake was van afmaken. Nu hij bleef leven, kon het nog weleens lang duren voordat een dode Herman geëxposeerd zou kunnen worden, want een beetje stier kan wel twintig jaar worden. Waarom zouden we het beest niet levend aan het publiek tonen, bedachten de directeuren van Pharming en Naturalis dan ook, begin 1999.

Maar dan moet de os wel onderdeel zijn van een permanente tentoonstelling over biotechnologie, was Naturalis' uitgangspunt. 'Die expositie moet duidelijk maken waar het in de biotechnologie om draait', legt Naturalis-directeur drs. Wim van der Weiden uit. 'Wij hebben de publieke taak om over dit thema onafhankelijke informatie te geven. Herman is de aandachttrekker daarvoor.'

Ter wille van de onafhankelijkheid heeft het rijk nu toegezegd het geld voor de tentoonstelling (die in februari opengaat) en de stal te fourneren. De bouwvergunning is verleend, het bestemmingsplan aangepast - de laatste vergunning die nog nodig is, wordt in augustus verwacht.

Maar alle medewerking ten spijt, ook in Leiden zal Herman zijn stal niet uit mogen, in tegenstelling tot Belle en Holly. Van der Weiden: 'Het is een sympathiek beest, dat het leuk vindt als er mensen komen. Het publiek zal hem echter niet kunnen aanraken: er komt een fors hek voor Herman te staan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden