Herinnering als wapen

'Het is gevaarlijk om van vijandschappen te leven', zegt Golo Mann. Om zich heen heeft hij zeer velen gezien, die zichzelf vergiftigden met haat....

Golo Mann? Ja, het zoveelste schrijvende kind uit de amazing family. Klaus Mann, zijn broer, Erika, zijn zuster, ze schreven en manifesteerden zich tegen de klippen op, vooral tegen de klippen van de alomtegenwoordige vader Thomas. Uit de schaduw van zijn broer en zuster kwam na 1945 schuchter en bedeesd Golo. In de kring van magiërs met de naam Mann moest hij een plaats vinden.

Wonderbaarlijk hoe hem dat gelukt is, bescheiden, verlegen, langzaam maar zeker. De charme van zijn tastende denken wordt voelbaar in zijn memoires In de schaduw van de tovenaar. Het is het eerste deel en beslaat vooral zijn jeugd. Maar het gaat verder dan die jeugd. Zijn herinnering is het instrument om de ramp Duits land te doorgronden. De herinnering aan alles wat hem vormde, aan alles wat hem strijdbaar maak te, aan alles wat hem krenkte en in de hoek dreef.

Herinnering als wapen. In alle egodocumenten die de familie Mann heeft voortgebracht, is de worsteling met het handelen en de wandaden van Duitsland een dieprode lijn. Bij Thomas, bij diens broer Heinrich, bij Klaus, bij Erika en bij Golo is Duitsland, het Duits-zijn een vloek, een ban, een verbanning. Zij proberen greep te krijgen op een verleden dat uit afgronden is opgebouwd.

Golo Mann beschrijft de storm die opstak in de jaren dertig in zijn vaderland, en hoe hij een geestelijke zuidwester opzette. Schrij vers, filosofen, historici, hij vertelt over hen als de pijlers van het huis waarin hij wilde wonen. Hij zou die jeugd wel willen 'wegdenken', zoals hij Hitler wilde 'wegdenken'. De onvermijdelijkheid van de geschiedenis onder ogen gezien met de ernstige toewijding van het geheugen; dat heeft een prachtig boek opgeleverd, een niet weg te denken bijdrage aan de erfenis van de familie Mann.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden