Herdenkingsschilden

Berichten over de betere ideeën uit het buitenland. In Groot-Brittannië kun je zien in welke huizen historische beroemdheden hebben gewoond.

Brook Street kan buigen op een unieke muziekgeschiedenis. Op nummer 25 van deze winkelstraat in de Londense binnenstad woonde en stierf Georg Händel, de grootheid uit de Barok die de wereld onder meer heeft verrijkt met de Messiah. Een deur verder resideerde, aan het einde van de Swinging Sixties, Jimi Hendrix, de man die volgens sommigen de Messias met een elektronische gitaar was. De blauwe gevelstenen met de namen van deze twee 'buren' toveren een lach op het gezicht van toevallige voorbijgangers. Sterker, ze zijn een attractie geworden.

'The Blue Plaques' zijn niet meer weg te denken uit het Londense straatbeeld. Er hangen ongeveer 850 herdenkingsstenen, gemaakt van zelfreinigend keramiek, op huizen waar schrijvers, staatslieden en andere beroemdheden hebben gewoond. De politicus William Ewart, stelde in 1863 het Lagerhuis voor om fameuze landgenoten op deze wijze te herdenken. Vier jaar later werd de eerste steen geplaatst, aan het inmiddels gesloopte huis in Marylebone waar Lord Byron was geboren. Ewart zelf heeft ook zo'n eerbetoon gekregen.

De plakken geven de stedelijke woestenij een menselijk gezicht. Elke bus-, fiets- of wandeltocht kan ontdekkingen opleveren. Zelfs gewone woningen in de buitenwijken kunnen opeens iets magisch krijgen. Liefhebbers van De Vijf zullen bijvoorbeeld worden overvallen door een vleugje jeugdsentiment wanneer ze aan het Zuid-Londense Lordship Lane, boven een gereedschapswinkel, het bordje met de naam Enid Blyton ontwaren. Of die van George Orwell in Hampstead, Peter Kropotkin in Bromley, Italo Svevo in de arbeidersbuurt Charlton.

Bij de selectie maakt English Heritage, dat de taak ooit van de gemeente heeft overgenomen, gebruik van een commissie met onder anderen acteur en schrijver Stephen Fry. Kandidaten moeten in principe twintig jaar dood zijn. Deze manier van herdenken heeft zelfs invloed op de prijzen van de uitverkoren huizen. Sommige huiseigenaren hangen een eigen blauw bordje op, zoals de bewoners in het geboortehuis van Michael Caine te Rotherhite. Drie Nederlanders worden door gevelstenen 'levend gehouden' in Londen: Vincent van Gogh, Piet Mondriaan en koningin Wilhelmina.

In Nederland zelf, waar men beroemdheden liever pleegt te eren door straten naar hen te vernoemen, is het plaatsen van zulke plakken hobbyisme. Soms met verdienstelijke resultaten, zoals de herdenkingssteen met beeltenis die het Genootschap Amstelodamum in 1912 heeft laten ophangen voor Jan van der Heijden aan de Amsterdamse Koestraat, de plaquette op Eerste Helmersstraat 208 waar W.F. Hermans is opgegroeid en Gerard Reves gedicht 'Roeping' op een pand aan de Nieuwe Markt in Weert, een van de vele locaties waar de volksschrijver heeft gewoond.

Bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed is weinig enthousiasme te bespeuren om het Engelse voorbeeld te volgen. De gemeente Amsterdam, op haar beurt, verwijst naar Amsterdam Marketing, dat de stad inderdaad verrijkt met gevelborden. Het blijkt echter te gaan om het herdenken van belangrijke momenten uit de stadsgeschiedenis. 'Een bordje met de naam van majoor Bosshardt zegt toeristen niet zoveel', legt een medewerkster uit. 'Wel lagen er plannen voor een bordje bij het woonatelier van Piet Mondriaan aan het Sarpathipark, maar die is afgevallen.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden