nieuws

Herdenking Tiananmenprotest verboden in Hongkong: zelfs een kaarsje branden kan al strafbaar zijn

In Hongkong is het dit jaar moeilijker dan ooit om het neergeslagen Tiananmenprotest van 4 juni 1989 te herdenken. Een wake houden in het Victoriapark is verboden, het 4 juni-museum is gesloten en de vertoning van een documentaire is geannuleerd.

De wake in het Victoriapark was dertig jaar lang de grootste herdenking van het ‘4 juni incident’.  Beeld AP
De wake in het Victoriapark was dertig jaar lang de grootste herdenking van het ‘4 juni incident’.Beeld AP

Veel Hongkongers zijn vastbesloten om het bloedbad op het Plein van de Hemelse Vrede in Beijing op de een of andere manier te gedenken. Maar ze zijn voorzichtig: zelfs in je eentje een kaars aansteken kan strafbaar zijn. Voor het tweede achtereenvolgende jaar gaf de Hongkongse politie geen toestemming voor een kaarslichtwake in het Victoriapark, officieel vanwege de coronamaatregelen.

Volgens veel Hongkongers is de ware reden van politieke aard. Weliswaar geldt er een verbod op bijeenkomsten van meer dan vier personen, maar voor een kunstbeurs en muziekfestival werden uitzonderingen gemaakt. De afgelopen 28 dagen werd in Hongkong één lokale besmetting vastgesteld.

De autoriteiten hebben aangekondigd streng te zullen optreden. Vrijdagavond zullen rond het park drieduizend agenten patrouilleren. Wie in het zwart gekleed en met een kaars in de buurt komt, kan worden opgepakt voor deelname aan een verboden bijeenkomst, de straf kan 5 jaar cel bedragen. Wie reclame maakt voor de wake, riskeert 12 maanden cel. Een vrouw die afgelopen weekend kaarsen uitdeelde, kreeg 530 euro boete.

‘Geschiedenis niet vergeten’

De herinnering aan het Tiananmenbloedbad lijkt op meer plaatsen uit Hongkong te worden geweerd. Het net gerenoveerde en heropende 4 juni-museum sloot woensdag tijdelijk de deuren, nadat de autoriteiten hadden verklaard dat het niet de vereiste vergunningen had. Een herdenkingsmis in zeven kerken gaat door, maar wordt op posters cryptisch aangekondigd: ‘Om verschillende redenen kunnen we er niet over uitweiden, maar laten we de geschiedenis niet vergeten’.

De wake in het Victoriapark was dertig jaar lang de grootste herdenking van het ‘4-juni-incident’. Op die datum maakte het Chinese leger in 1989 een einde aan een maandenlange studentenopstand in Beijing, waarbij honderden, mogelijk duizenden vreedzame betogers omkwamen. De Chinese Communistische Partij weigert openheid over het bloedbad. De Hongkongse wake vormde een herdenking van de slachtoffers, maar ook een aanklacht tegen het Chinese eenpartijregime.

De editie van 2019, waaraan 180 duizend mensen deelnamen, gold als opmaat naar de protestbeweging in Hongkong tegen politieke inmenging uit Beijing. Na maanden van betogingen, die soms gepaard gingen met geweld, sloeg de Chinese overheid terug met een Nationale Veiligheidswet. Daarmee worden nu de politieke vrijheden in Hongkong beperkt. Media en onderwijs in Hongkong moeten zich voegen naar Chinese normen en een groot deel van de oppositie zit achter de tralies.

Creatief herdenken

Verwacht wordt dat ook na de coronapandemie de wake verboden zal blijven. Pro-Beijingpolitici pleiten ervoor om op grond van de Nationale Veiligheidswet de organisatie achter de wake aan te klagen, omdat zij oproept tot ‘een einde aan de één-partijdictatuur’. Verscheidene leden van de organisatie zitten in de gevangenis voor deelname aan eerdere protesten.

Ook vorig jaar werd de wake in het Victoriapark al verboden met een beroep op covid-19, maar toen negeerden duizenden mensen dat verbod. Van de aanwezigen werden er 24 later aangeklaagd. Vier kregen celstraffen van 4 tot 10 maanden, wat Amnesty International ‘een karikatuur van de rechtspraak’ noemde. De twintig anderen komen later deze maand voor de rechter.

Gezien de hogere strafmaat zullen dit jaar weinig mensen zich in het park begeven, maar onder Hongkongers wordt volop nagedacht over creatieve manieren om het bloedbad toch te herdenken. Op sociale media zijn oproepen geplaatst om een brandende kaars voor het raam zetten, of foto’s met de cijfers ‘64’ en ‘89’ online te plaatsen. ‘We hopen dat Hongkongers elk op hun eigen manier gedenken, zodat de waarheid niet vergeten wordt’, aldus de organisatoren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden