ReportageHerdenking Decembermoorden

Herdenking in Paramaribo van de 15 moorden: eindelijk begint na de ‘gerechtigheid’ het helen

Jarenlang stond hun herdenking vooral in het teken van rouw. Dit jaar kwamen nabestaanden en vrienden van de slachtoffers van de Decembermoorden voor het eerst bijeen om hun gevoel van ‘gerechtigheid’ te uiten. De daders zijn immers eind vorige maand veroordeeld.

Herdenking op Fort Zeelandia.Beeld Kees Broere

Op deze dag, op deze plek is het allemaal gebeurd, zo memoreerde een van de sprekers. De herdenking was immers op 8 december, precies 37 jaar nadat vijftien vooraanstaande Surinamers door het militair regime onder leiding van Desi Bouterse werden vermoord. En de plek was de plaats delict: Fort Zeelandia.

Zo’n honderd mensen kwamen naar de herdenking. Op het binnenplein van het vroegere militaire fort was een grote tent opgezet. Langs de wanden daarvan stonden, meer dan levensgroot, de artistiek bewerkte foto’s van de vijftien slachtoffers. Er klonken gebeden, gezangen en verschillende toespraken.

Sommige aanwezigen hadden kort voor het begin van de plechtigheid via hun mobieltje nog videocontact met familie en vrienden in Nederland. Daar, in de Amsterdamse Amstelkerk, vond vrijwel tegelijkertijd ook een herdenking plaats. Het onderstreepte de nog altijd zeer nauwe betrekkingen tussen Suriname en het vroegere koloniale ‘moederland’.

Bij Fort Zeelandia bleek dat ook op een andere manier. Een van de mensen die een krans legden bij het monument voor de slachtoffers, op de exacte plek waar de moorden zijn voltrokken, was de Nederlandse tijdelijk zaakgelastigde Jaap Frederiks. Hij is de hoogste Nederlandse diplomatieke vertegenwoordiger, nu de regering van president Bouterse al meer dan twee jaar weigert haar goedkeuring te verlenen aan de komst van een nieuwe ambassadeur.

Krans namens het Nederlands koninkrijk.Beeld Kees Broere

‘Van groot belang’

Vrijwel onmiddellijk nadat op vrijdag 29 november de rechters van de Surinaamse Krijgsraad twintig jaar cel hadden gevonnist tegen ‘hoofdverdachte’ Bouterse, gaf een aantal landen, waaronder Nederland en de Verenigde Staten, een verklaring uit waarin zij het ‘van groot belang’ noemen dat het vonnis ook kan worden uitgevoerd. Zo ver is het nog niet. En daarover ging het tijdens de herdenking van zondag ook slechts indirect.

Een christelijke dominee, een hindoeïstische pandit: zij spraken in algemene termen over goed en kwaad, over licht en duisternis. Pas met de toespraak van Sunil Oemrawsingh, neef van een van de slachtoffers en voorzitter van de stichting 8 december 1982, kwam het vonnis tegen Bouterse en anderen aan de orde.

‘De moordenaars misten hun doel’, zei Oemrawsingh, zonder overigens president Bouterse of een van de andere veroordeelden bij naam te noemen. De spreker ging niet in op de vraag naar de uitvoering van het vonnis. Wel maakte hij duidelijk hoe met de veroordelingen eindelijk, na 37 jaar, voor de nabestaanden een proces van heling op gang kan komen.

Aan het slot van de bijeenkomst in Fort Zeelandia gingen de aanwezigen naar boven, naar het zogeheten Bastion Veere, de plaats waar een gedenkteken en de kogelgaten in de muren nog altijd herinneren aan de moorden van 37 jaar geleden. Nabestaanden legden bloemen. Zij die niets bij zich hadden, kregen van een vrouw desgewenst een takje uitgereikt met de populairste bloem van Suriname; de fajalobi: vurige liefde.

Aanvullingen & verbeteringen

In een eerdere versie van dit artikel stond dat de Nederlandse herdenking van de Decembermoorden in de Amsterdamse Mozes en Aäronkerk plaatsvond. Dit is onjuist: de herdenking was in de Amstelkerk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden