Hennis eist opheldering van bondgenoten Srebrenica

Minister van Defensie Jeanine Hennis gaat de VS, Frankrijk en Groot-Brittannië om opheldering vragen over de geheime deal die zij sloten omtrent Srebrenica in 1995. De gesprekken met de drie landen vinden deze zomer plaats. De NAVO-grootmachten besloten anderhalve maand voor de val van Srebrenica dat zij geen bombardementen zouden uitvoeren op Bosnisch-Servische doelen. Eerder was Dutchbat gegarandeerd dat zij luchtsteun zou krijgen wanneer daar om gevraagd zou worden. Over de deal werd bewust niet met Nederland gecommuniceerd, bleek uit een VPRO-documentaire.

Minister van Defensie Jeanine Hennis. Beeld anp

Hennis noemt de onthullingen die maandagavond werden gedaan in de documentaire van Humans/VPRO 'opmerkelijk'. De documentaire onthulde Amerikaanse documenten die het bewijs leverden voor deze geheime deal. Hennis wil de zaak nader onderzoeken. 'Ik wil en moet dit bespreken met de bondgenoten. Ik kan niet negeren wat ik gisteren gezien heb.' De minister verwacht een open houding van de Verenigde Staten, Frankrijk en Groot-Brittannië.

Joris Voorhoeve, die tijdens het conflict in Bosnië minister van Defensie was, zegt in een interview met de Volkskrant dat de beloofde luchtsteun het Nederlandse parlement destijds juist over de streep trok om in te stemmen met de Dutchbat-missie. Hij zegt daarover: 'Mijn indruk is dat die beloften van 1994, laat ik het vriendelijk zeggen, door VN-secretaris-generaal Boutros Ghali zijn vergeten.'

In een interview met Trouw zegt Geert-Jan Knoops, de advocaat van de veteranen van Dutchbat III en hun oud-commandant Thom Karremans, dat hij excuses van de overheid aan de Nederlandse VN-soldaten op zijn plaats vindt.

Wel moeten de excuses zo worden geformuleerd dat de Amerikanen er geen aanstoot aan nemen. 'De Verenigde Staten reageren ongemakkelijk wanneer de schuld hun in de schoenen geschoven wordt', zegt Knoops. Ze moeten niet op de vingers getrapt worden, omdat de Nederlandse Staat hen nog nodig heeft. Nog niet alle documenten omtrent de besluitvorming rond Srebrenica zijn vrijgegeven, en hiervoor moet de Amerikaanse overheid toestemming geven.

Vorig jaar juli werden 175 nieuw geïdentificeerde lichamen van de moord in Srebrenica begraven. Beeld reuters
Bosnische moslims vertrekken in een VN-konvooi uit de enclave Srebrenica in 1993 Beeld afp

Betwiste genocide

Ondertussen bekvechten Westerse staten en Rusland over de VN-resolutie die ze eventueel zullen aannemen omtrent de moord op minstens 8.000 moslimmannen in de dagen na de val van Srebrenica. De Veiligheidsraad bespreekt de resolutie op 7 juli. Groot-Brittannië heeft een conceptversie van de resolutie geformuleerd waarin ze de 'genocide in Srebrenica expliciet veroordelen'. Dat meldt persbureau AP die de conceptversie dinsdag in handen kreeg.

Rusland, dat historisch gezien religieuze banden heeft met Servië en in het conflict vaak de kant van de Serven koos, kan zich niet vinden in het Britse concept en heeft als reactie een andere versie ingestuurd. Hierin wordt de genocide in Srebrenica niet genoemd. Wel worden 'de ernstige misdaden die tijdens het conflict in Joegoslavië werden gepleegd tegen personen van verschillende etnische en religieuze achtergronden' veroordeeld.

Volgens Petr Iliichev, de Russische plaatsvervangend ambassadeur aan de Verenigde Naties, veroorzaakt de Britse versie verdeeldheid omdat het slechts één kant van het conflict belicht. De Britse ambassadeur Matthew Rycroft zegt dat alle slachtoffers in het conflict worden herdacht en dat de Britse resolutie juist een stap kan zijn in het creëren van eenheid in het nog altijd zeer verdeelde Bosnië. Rusland heeft een veto in de VN-Veiligheidsraad en kan de Britse resolutie dus tegenhouden.

Tijdens het conflict in Bosnië van 1992 tot 1995 hebben zowel de Bosnische Serviërs als de Kroaten en de Bosniakken zich schuldig gemaakt aan etnische zuivering. De moord op de moslimmannen in Srebrenica staat symbool voor de etnische zuivering van Bosnische moslims. Woensdag herdenken de Verenigde Naties de massamoord.

De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties Beeld afp

De val van Srebrenica

In de zomer van 1995 werden ruim 8.000 moslimmannen vermoord in en rond Srebrenica, een gebied dat tijdens de Bosnische burgeroorlog werd omgedoopt tot 'veilig gebied'. Dutchbat, de Nederlandse legereenheid die daar namens de Verenigde Naties toezicht hield, verzette zich niet toen de troepen van generaal Ratko Mladic de enclave binnenvielen. De vrouwen en kinderen werden met bussen naar moslimgebied gedeporteerd, de meeste mannen vermoord bij massale executies.

Tijdens de inval vluchtte een groot deel van de moslimbevolking de bossen in uit angst voor de aanstaande massamoord. Bij die groep vielen de meeste slachtoffers. De rest van de bevolking, een groep van ruim 25 duizend personen, trok naar de Nederlandse basis in Potocari, 6 kilometer verderop. 5.000 van hen, onder wie 320 mannen, werden toegelaten tot het kamp van Dutchbat. De andere 20 duizend, van wie 1.500 mannen, bleven noodgedwongen buiten de hekken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden