Henk van Straten: 'Ik denk dat onze samenleving nog door een diep dal moet'

Dat de Duitse soldaten bij hebben gedragen aan een vrije seksuele moraal in Nederland vindt schrijver Henk van Straten eigenlijk wel goed. 'Het roept ook wel een geestig beeld op: van de strenge nazi-commandant die na werktijd een beetje klungelig een condoom om staat te doen.'

Schrijver Henk van Straten Beeld Titia Hahne
Schrijver Henk van StratenBeeld Titia Hahne

Om te beginnen: met welk nieuws stond u op vanochtend?

'Eigenlijk met een bepaald soort onrust. Het gevoel dat ik niet echt op de hoogte ben. Ik kreeg de afgelopen dagen maar half mee wat die hashtag 'zeg het' allemaal inhield. Maar de verhalen die ik in mijn Twitter-tijdlijn voorbij zag komen waren heftig, dus wilde dat graag uitzoeken.'

Is dat gelukt?

'Een beetje. Dit heb ik wel vaker met nieuws. Dat een kop of een tweet me aanspreekt, maar als ik dan thuis kom en met mijn kinderen ben, ik ook niet echt de tijd neem om me daar dan verder in te verdiepen.

'Die hashtag is in het leven geroepen om aandacht te vragen voor het grote aantal vrouwen dat te maken krijgt met aanranding en verkrachting. En als ik die hoofdlijnen dan eenmaal een beetje weet, komen de opiniestukken. Dan gaat mijn eigen mening over dit soort zaken van links naar rechts. Ik vind het moeilijk om een duidelijk kompas voor mezelf te vormen in dit soort zaken.'

Laten we het nieuws van vandaag bespreken. Zo ontmoeten de Chinese en Taiwanese presidenten elkaar voor het eerst sinds het einde van de burgeroorlog in 1949. Ook een keer goed wereldnieuws.

'Jazeker. En er is denk ik altijd goed nieuws en vooruitgang, ook als het nieuws gedomineerd wordt door verschrikkelijke verhalen. Alleen is de verhouding volledig zoek. 80 procent is slecht nieuws en slechts 20 procent gaat over de goede verhalen, is mijn grove schatting. Het is ook mens eigen om te denken dat de wereld in brand staat. De wereld staat namelijk altijd in brand.

'Het gaat de laatste tijd heel erg over het gevoel dat we in het Westen iets kwijt raken. Of het nou de vluchtelingen zijn die hele nare gevoelens oproepen bij bepaalde delen van de samenleving, of het verlies van de economische wereldmacht aan landen zoals China en India. Daar komen ook nog de klimaatproblemen bovenop. Gelukkig zal er altijd een moment komen dat de boel kantelt.'

Ziet u die kanteling in de nabije toekomst gebeuren?

'Eigenlijk niet. Volgens mij moet onze samenleving nog door een veel dieper dal voordat we er weer uit gaan kruipen.'

Dat is wel een erg zwartgallig wereldbeeld.

'Dat is het zeker. Maar ja, er is ook de andere kant. Als ik een mooie film kijk of een goede plaat opzet of met goede vrienden in de kroeg zit, dan ben er helemaal niet mee bezig. Dat maakt het wel leefbaar.'

In San Francisco zijn bewoners van de stad het hoofdkantoor van Airbnb binnen gevallen. De huizenverhuursite zou de prijzen te hard opdrijven. Dat zal in Eindhoven wel meevallen, toch?

'Haha, ik weet niet eens zeker of er hier wel huizen te huur zijn. Ik snap de inwoners van San Francisco natuurlijk ergens wel. Alleen is het tegen te houden? Net als met Uber, de taxi-app, is het denk ik een trend die niet te stoppen is. Die frictie tussen vrije markt en reguleren blijf je houden. Alleen moet het dan wel goed geregeld zijn. Dus duidelijke veiligheids- en belastingregels. Binnenvallen heeft dan niet zo'n zin. Ik denk dat je als overheid heel pragmatisch moet zijn.'

Protesten tegen Airbnb in New York Beeld anp
Protesten tegen Airbnb in New YorkBeeld anp

Zelf wel eens iets gehuurd via Airbnb?

'Nee, ik neem het me wel altijd voor. En zou er ook gebruik van maken, zelfs nu die regels nog niet helemaal juist zijn vastgelegd.'

Een beetje hypocriet.

'Hypocriet vind ik te negatief. Grillig of irrationeel is beter. De mens is nou eenmaal irrationeel. Ik bedoel, ik kijk ook illegaal naar films, terwijl ik eigenlijk vind dat ik daar voor moet betalen. Daarin ben ik niet streng voor mezelf; als mens handel je nou eenmaal vaak anders tegen je principes in. Dat opportunistische kan ook wel mooi zijn, vind ik.'

Duitse soldaten zouden bij hebben gedragen bij aan de modernisering van de seksuele moraal in Nederland. Condooms behoorden tot de standaarduitrusting van de Duitsers, blijkt uit een proefschrift dat deze week uitkomt.

'Eigenlijk kun je hier niet veel op tegen hebben, toch? Bij mij komt gelijk de vergelijking met de snelwegen op. Het roept ook wel een geestig beeld op: van de strenge nazi-commandant die na werktijd een beetje klungelig een condoom om staat te doen.'

Duitse soldaten met Nederlandse meisjes in het zwembad van Doorn Beeld Collectie Gerard Groeneveld
Duitse soldaten met Nederlandse meisjes in het zwembad van DoornBeeld Collectie Gerard Groeneveld

Ondertussen is muziekrecensent Gijsbert Kamer bezig met een marathonluistersessie: 21 uur Bob Dylan uit de periode '65-'66. Ook alle mislukte studio-opnames. Naar welke muziek zou u 21 uur kunnen luisteren?

'21 uur naar muziek luisteren, dat is gekkenwerk toch?'

null Beeld Albumhoes
Beeld Albumhoes

Maar als u moest kiezen?

'Dan Tupac. Dat vind ik een intrigerende muzikant. Hij is heel zacht, een gevoelige jongen. Maar ook iemand die zowel in zijn muziek als buiten de studio zeer agressief kon zijn. Ik zou wel eens willen weten hoe dat er tijdens het opnemen aan toe ging.'

Tupac Beeld AP
TupacBeeld AP

Je boek Bidden en vallen is net uit. Zijn de eerste recensies al binnen?

'Nee, nog niet. Dit is eigenlijk de stressvolste tijd van het schrijver-zijn. Schrijven is leuk, het kunnen presenteren van je boek is leuk, maar daarna bekruipt me een zeer onrustig gevoel. Ik weet ook helemaal niet wat ik eigenlijk wil. Wat ik verwacht. Wil ik goede reacties? Wil ik goede recensies? Of wil ik goede verkoopcijfers'

null Beeld Boekcover
Beeld Boekcover

Alle drie, toch? Kun je kort beschrijven waar het over gaat?

'Als ik een overkoepelend thema moet noemen is het twijfel. Twijfel aan het verhaal dat je je hele leven aan jezelf vertelt. Daar komen bij de vijf hoofdpersonen uit mijn boek barsten in. Dat kun je omarmen, gebruiken als aanleiding om je leven om te gooien, maar het kan je ook breken.'

Bij u zelf ook barstjes te ontdekken?

'Altijd. Maar daar verzet ik me niet tegen. Het hoort er nou eenmaal bij dat je niet altijd weet wie je bent. Dat voorkomt ook dat je radicaal wordt, of andere mensen te veel de maat neemt. Ik kan iedereen aanraden om altijd een zekere identiteitscrisis met zich mee te dragen.'

Dit is aflevering 599 van de dagelijkse 4 Uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we met een interessant persoon het nieuws van de dag door.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden