Henk Koning (1933-2016) trapte nogal eens op tenen van paarse ministers

Hij was vooral de man van de tweeverdienerswet die in 1983 een gelijke fiscale behandeling van mannen en vrouwen mogelijk moest maken. Tevens werden daarbij ongehuwd samenwonenden gelijk gesteld aan gehuwden. Maar door talrijke amandementen, toeslagen en uitzonderingen werd de wet zo ingewikkeld dat Henk Koning twee jaar later besloot de Belastingtelefoon in het leven te roepen die antwoorden moest geven op de vele vragen.

Minister President Kok (l) in gesprek met de vertrekkende president van de Algemene Rekenkamer Henk Koning, 18 maart 1999.Beeld anp

Later gaf Koning ook toe dat zijn tweeverdienerswet bijna onuitvoerbaar was geworden. Maar hij deed er laconiek over: 'Welke bezwaren er ook aan ons stelsel kleven, dit land wordt in vergelijking met andere landen niet slecht bestuurd'.

Henk Koning, die Oudjaarsdag op 83-jarige leeftijd overleed, was tussen 1967 en 1991 afwisselend drie keer Kamerlid en staatssecretaris. 'Een heer van stand' werd hij genoemd. Hij was lid van de Vrijmetselaars en bleef zijn hele leven vrijgezel. 'Het zit in de familie, mijn zus is ongetrouwd en mijn opa trouwde pas op zijn 55ste', merkte hij daarover op.

In 1991 werd hij president van de Rekenkamer, hetgeen hij tot 1999 zou blijven. In die periode trapte hij nogal eens op de tenen van de paarse ministers. Zo joeg hij minister Wijers van Economische Zaken op de kast in wat de zogenoemde technolease-affaire ging heten. Fokker en Philips hadden met Wijers een afspraak gemaakt om hun technologie te verkopen aan de Rabobank en vervolgens weer terug te huren wat een flink fiscaal voordeel opleverde. Koning vond dat die constructies gemeld hadden moeten worden aan de Tweede Kamer en de Europese Commissie.

Ook was premier Kok woedend over een negatief oordeel van de Rekenkamer over een schenking van 110 miljoen gulden voor de aankoop van Mondriaans Boogie Woogie door De Nederlandsche Bank. 'Veel bewindslieden uit het vorige en huidige kabinet kunnen niet tegen kritiek. Zeg maar: Paars kan niet tegen kritiek. CDA'ers wel, die begrijpen door hun lange regeerervaring dat ieder zijn rol heeft', reageerde Koning.

Koning werd in het Drentse dorp Beilen geboren. Na het gymnasium in Groningen ging hij studeren aan de Rijksbelastingacademie in Rotterdam. In 1958 werd hij inspecteur bij de Rijksbelastingen. Nadat hij voor de VVD in de gemeenteraad van Rotterdam en de Provinciale Staten van Zuid-Holland had gezeten, werd hij in 1967 kamerlid. In 1977 werd hij in het kabinet Van Agt 1 voor het eerst staatssecretaris op het departement van Binnenlandse Zaken. Daarna keerde hij weer terug in de Kamer om in 1982 opnieuw staatssecretaris te worden in de kabinetten Lubbers I en II. Hierbij kwam hij tot een ingrijpende herziening van de belastingwetgeving, de zogenoemde operatie Oort.

In 1985 was Koning het middelpunt van een politieke rel toen bleek dat hij de televisiejournalist Wibo van der Linde had geholpen met de verlaging van de aanslag die als pijnlijk onrechtvaardig werd gezien. Koning verdedigde zich met succes door te verwijzen naar de positie van de belastinginspecteur als manus ministra (de hand van de knecht). 'Mijn positie zie ik als die van manus domina (de hand van de baas)'. Een 'wibootje' heet sindsdien een dergelijke vriendendienst in Den Haag.

Een van de uitzonderingen op de tweeverdienersregeling waren kloosterlingen, hetgeen een groot financieel voordeel opleverde. Twee dames uit Emmen stichtten daarop de orde van Sinte Pecunia. Koning werd ongewild de beschermheilige van slimme geestelijken. Hij was de eerste om toe te geven dat niemand onfeilbaar is. In de Volkskrant 'onthulde' Koning dat hij, nota bene in zijn jaren bij de Rekenkamer, per abuis zijn OV-jaarkaart voor een heel jaar als aftrekpost had aangemeld, terwijl hij de kaart pas in augustus had aangeschaft.

Henk Koning.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden