'Henk & Ingrid hebben dit land in hun greep; kinderen worden daar de dupe van'

Bibliotheekfilialen worden gesloten en ook het voortbestaan van het Tropenmuseum Junior is in gevaar gekomen. Sluiting van deze instellingen ontneemt veel kinderen belangrijke kansen kennis te nemen van andere culturen. Dat stelt kinderboekenschrijver Rindert Kromhout.

Interieur van het Tropenmuseum donderdag in Amsterdam. Het ministerie van Buitenlandse Zaken draait de subsidiekraan voor het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT) dicht. Hierdoor dreigt het Tropenmuseum, en de bijbehorende bibliotheek en het Tropentheater, te moeten sluiten.Beeld anp

Henk en Ingrid hebben dit land in hun greep en het zijn vooral de kinderen in onze multiculturele samenleving die daar de dupe van worden.

Bibliotheekfilialen in onder andere de oude wijken van grote steden worden gesloten en door een dreigende subsidiestop is ook het voortbestaan van het Tropenmuseum Junior in gevaar gekomen.
Is dat erg, een paar bibliotheken minder en zo'n kindermuseum dat ermee ophoudt? Ja, dat is erg, heel erg. Want sluiting van deze instellingen ontneemt veel kinderen belangrijke kansen kennis te nemen van andere culturen. Kennis hebben van andere culturen leidt tot begrip, en begrip leidt tot verdraagzaamheid. Juist in deze tijd, waarin veel volwassenen alles wat afwijkt van 'het echte Nederland' met de nek aankijken, lijkt het me van groot belang kinderen te laten zien dat al die verschillende culturen in ons land niet eng of bedreigend zijn, maar juist kleurrijk. Buurtbibliotheken en het Tropenmuseum Junior spelen hierin een belangrijke rol.

Lezen in sociaal zwakke buurt
Eerst iets over de bibliotheken in de oude wijken. Een voorbeeld. Een van de filialen die sluiting boven het hoofd hangt is die in de Schilderswijk in Den Haag, een sociaal zwakke buurt met veel allochtone inwoners van niet-westerse afkomst. Basisschoolkinderen in deze buurt worden thuis nauwelijks gestimuleerd boeken te gaan lezen. Hun beheersing van de Nederlandse taal was jarenlang veel minder dan die van kinderen in wittere wijken.

De bibliotheek en het onderwijs hebben de handen ineen geslagen om hier iets aan te doen. Sinds een aantal jaren organiseren zij schrijversbezoeken. Twee weken lang komen er dagelijks kinderboekenschrijvers naar de bibliotheek voor gesprekken met jonge lezers.

De bibliothecaris kent haar buurt en weet precies welke boeken en schrijvers geschikt zijn voor de kinderen om wie het gaat.
De leerlingen weten welke schrijver er komt. Ze hebben boeken van deze schrijver gelezen, er is op school uit voorgelezen, en er zijn vragen voorbereid.
Die schrijversbezoeken zijn stimulerend. Kinderen gaan na zo'n bezoek dóór met het lezen van boeken van deze schrijver en als ze alle boeken uit hebben, pakken ze boeken van andere schrijvers. Ongemerkt ontwikkelen deze lezertjes hun taal en fantasie en maken ze kennis met personages in andere situaties, landen, culturen, religies.

Daarbij komt dat ze hebben ontdekt dat de wijkbibliotheek méér is dan alleen een plek waar je boeken kunt lenen. Je ontmoet er buurtgenoten met allerlei verschillende achtergronden. Je kunt er na school naartoe gaan om je huiswerk te maken, een spreekbeurt voor te bereiden of een computerspelletje te doen, of om rond te hangen in de striphoek omdat je nog niet naar huis mag of wilt. Je vertelt er aan het personeel of aan de buurtvader wat je die dag hebt meegemaakt, je maakt er een praatje met die oude, witte meneer van om de hoek die aan de leestafel de krant zit te lezen. Zowel in als buiten de boeken ontmoet je er andere mensen.

Ander deel van de wereld
Dan het Tropenmuseum Junior. Wie daar over de drempel stapt, stapt een ander deel van de wereld binnen. Bezoekers maken er kennis met het leven van kinderen uit voor hen onbekende culturen, bijvoorbeeld uit de cultuur van klasgenoten. Of ze vinden in zo'n tentoonstelling hun eigen achtergrond terug, of de achtergrond van mensen die sinds kort in hun buurt wonen of waar ze op een andere manier mee te maken kunnen krijgen. Zo waren er in de afgelopen jaren tentoonstellingen met daaraan gekoppelde educatieve projecten over het leven van mensen in China, India, Ghana en Iran.

Elk jaar wordt dit museum door tienduizenden kinderen bezocht (in 2010 waren het er 35.000), niet alleen uit Amsterdam, maar uit heel Nederland. Die bezoeken vinden vaak in schoolverband plaats.
De bezoekers kijken, luisteren, proeven, spelen als ze deze 'doe-tentoonstellingen' bezoeken, ze wisselen meningen uit en krijgen een schat aan lesmateriaal mee naar school.

Een bezoek aan het Tropenmuseum Junior is zonder enige twijfel van groot belang voor de multiculturele ontwikkeling van kinderen, of die nu in Nederland zijn geboren of elders. Veel kinderen zijn zo enthousiast over dit museum dat ze binnen de kortste keren nog een keer gaan, maar dan niet met hun leerkracht, maar met hun ouders.

Tot hier en niet verder
Buurtbibliotheken en het Tropenmuseum Junior sluiten, betekent dat we weer een paar stappen zetten richting een samenleving waarin we zo min mogelijk van elkaar willen weten en waarin we allemaal langs elkaar heen leven: iedere bevolkingsroep fijn op zijn eigen eilandje. En met de mensen op de andere eilandjes willen wij niets te maken hebben, want die vinden we eng of stom of gevaarlijk - ook al weten we nauwelijks iets van ze af. Is dat werkelijk waar we met Nederland naartoe willen? Zijn dat echt de normen waarmee we onze kinderen willen grootbrengen? Of zeggen we tegen Henk en Ingrid: 'tot hier en niet verder'?

Rindert Kromhout is kinderboekenschrijver.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden