Hem voelen en meeluisteren met kunstenaars

Jeanne Prisser bericht over wat zich afspeelt in de voorhoede van de beeldende kunst. Deze week: voelt u Hem of voelt u Hem niet en de kunst van het geïnterviewd worden.

Mozes, de kudde en het brandende braambos (2015) Beeld Gijs Frieling

Den Haag, 13 december

Een jood, een christen en een moslim...' Wacht even, is dit het begin van een heel foute mop? Nee hoor, no worries, dit is een politiek correct exemplaar, want deze zin gaat als volgt verder: 'maakten een tentoonstelling'. Nieuwsgierig naar hoe die mop afliep, ging ik naar tentoonstellingsruimte Nest in Den Haag. Kunstenaars Chaim van Luit, Gijs Frieling en Hamid El Kanbouhi waren uitgenodigd daar 'iets' met hun geloof te doen. Goed getimed met Kerst voor de deur.

Resultaat is een kijk-en-vergelijk-show: wie deed wat met zijn geloof en waarom?

De clou kwam ik meteen tegen, dat is de titel van de tentoonstelling: I am closer to you than your very self. Dat is de overeenkomst dus: Hij, hoe je Hem ook noemt, is altijd heel dichtbij. Dat kun je prettig vinden, bijvoorbeeld als je Frieling bent. Of beklemmend, zoals Van Luit het in de begeleidende introductievideo beschrijft: 'Het gevoel dat iemand misschien met je meekijkt, dat gaat er nooit meer uit.'

Sowieso verschillen deze heren niet alleen qua geloof, maar ook qua geloofsbeleving. Waar Frieling God zelf vond, hebben Van Luit en El Kanbouhi een soort knipperlichtrelatie met Jahweh en Allah. Dat ze een heel verschillend soort kunst maken is evident en dat kon ik nu deels in religieus verband zien, met dank aan die verhelderende video. Want aangezien het bestuderen van de Bijbel, Thora en Koran er toch een beetje bij ingeschoten is, viel me niet meteen op dat Van Luit geen mensfiguren in zijn kunst toont (want dat is afgoderij) en dat El Kanbouhi als achtergrond bij zijn grote schilderijen mozaïekvormen toont (de islamitische oplossing van hetzelfde probleem).

Het was verder een beetje zoeken naar de heilige verhalen die me bekend zijn. De herder met vrolijke schaapjes van Frieling kon ik thuisbrengen, maar ook de Adam en Eva van El Kanbouhi en zijn ark van Noeh (de islamistische Noach).

Verder bleek zowel Frieling als Van Luit een brandende braamstruik te hebben gemaakt, maar dat ontging me, omdat die van Van Luit zo abstract is (bonuspunten voor wie dat herkent in deze rode neonbuizen). In dat gezoek naar vertrouwde verhalen en het ge-kijk-en-vergelijk ging de clou voor mij verloren. Ik voelde Hem niet. Het kerstgevoel wilde nog niet loskomen. Buiten stak ik een sigaret op en liep naar de tramhalte. Niemand keek met mij mee, gelukkig maar. Of ach, u een beetje.

Beeld Hamid El Kanbouhi

Thuis, 14 december

Het gevoel dat er iemand met je meekijkt - hadden meer kunstenaars daar maar last van. Of specifieker: het gevoel dat iemand met ze meeluistert.

Het was een verzuchting die ik vaak deed de afgelopen weken, sinds de lancering van het radioprogramma Kunst is lang. Elke maandagavond interviewt Luuk Heezen een beeldend kunstenaar uit de hoofdstad. Je kunt ernaartoe, op de eerste verdieping van de Openbare Bibliotheek aldaar. Je kunt het via de radio volgen. En je kunt het de volgende dag online beluisteren op Mr. Motley Radio, de nieuwste spin-off van het brutaaltje onder de kunstwebzines.

Eén gesprek, één uur, één kunstenaar. Ongefilterd. En live. Dat is het concept van Kunst is lang (naar: ars longa, vita brevis). Een sympathiek uitgangspunt, in tijden dat hedendaagse beeldende kunst op radio of tv alleen nog met hulp van een drugshond te vinden is. Zo'n Uur Kunstenaar kan memorabele gesprekken opleveren.

Maar honestly: meestal lukt het niet. God weet hoe vaak ik, plaatsvervangend angstzwetend, tijdens Zomergasten onbetamelijkheden heb gesist richting weinig kritische interviewers en hakkelende of orakelende kunstenaars. Lul niet zo stroef!

Mister Motley Radio ging dat vast anders aanpakken. Het prettig onaangepaste tijdschrift-op-internet zou ongemakkelijke maar onvermijdelijke vragen stellen. Mocht de spanningsboog verslappen, dan kon de luisteraar wegdrijven naar bijgeleverde linkjes, filmpjes en foto's. De selectie kunstenaars: veelbelovend.

Maar daar had ik me toch lelijk in vergist. De linkjes bleken obligaat. Interviewer Luuk Heezen was van de eerbiedige soort. Kunst is lang deed zijn naam eer aan: de meeste gesprekken (vijf tot nu toe) waren zo onderhoudend als een oudoom op een verjaardagsfeestje.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden