Helpt de ramadan om slank te worden?

Over de invloed van voeding op onze gezondheid. Deze week: Wat doet de ramadan voor je gewicht?

Beeld Eline van Strien

De ramadan is de heilige maand waarin moslims door te vasten, te bidden en af te zien van seks hun vroomheid tonen aan Allah. Het vasten - tussen het aanbreken van de dageraad en het ondergaan van de zon - zuivert de geest. Het vergroot de discipline, het uithoudingsvermogen en de zelfbeheersing, is de gedachte.

Volgens Nordin Dahhan, kinderarts in het AMC en in een kinderkliniek in Marokko en zelf van Marokkaanse afkomst, is de basis van ramadan dat je sober leeft en denkt aan de armen. Nou ja, in theorie dan. 'Maar het is alles behalve dát!' roept hij uit. 'Sommige mensen eten drie keer zoveel als normaal! In Nederland, maar ook in landen als Marokko.'

Heeft hij gelijk? Wetenschappers zijn over het algemeen meer geïnteresseerd in de invloed van de ramadan op ziekten als diabetes en hartfalen. Er zijn veel minder goede studies beschikbaar over ramadan en het effect op lichaamsgewicht. Een onderzoek in Djedda - in grootte de tweede stad in Saoedi-Arabië - laat zien dat moslims tijdens de ramadan circa 50 procent meer eten dan anders. Het resultaat: 59 procent van de onderzochte vrouwen kwam aan tijdens de ramadan, tegen 25 procent van de mannen. Er waren ook moslims die gewicht verloren, maar alleen mannen onder de 35 jaar. En terwijl de buik- en heupomtrek van jonge mannen in centimeters afnam, gebeurde dat allerminst bij vrouwen tussen de 36 en 70 jaar.

Andere studies rapporteren dat deelnemers aan de ramadan vooral afvallen in plaats van aankomen. Een meta-analyse met 35 studies van de Canadese wetenschapper Behnam Sadeghirad toonde aan dat deelnemers aan de ramadan na een maand gemiddeld 1,24 kilo lichter waren geworden. Dat zat er trouwens, volgens diezelfde meta-analyse, binnen twee weken weer aan.

Bezinning

Of je aankomt of juist afvalt, heeft niet alleen met sekse en leeftijd te maken, maar ook met culturele verschillen. Mary Nicolaou, senior onderzoeker sociale geneeskunde in het AMC en gespecialiseerd in voedingspatronen van etnische minderheden, denkt dat het er maar net van afhangt hoe je de ramadan beleeft. 'Zie je het als een periode van bezinning, dan zul je eerder gewicht verliezen. Als je de vastenperiode als een feestelijke tijd ziet waarbij lekker eten en samenzijn belangrijk is, dan is aankomen waarschijnlijker.'

In ons land ziet het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) eerst een geringe daling van het gewicht ontstaan. Door uitdroging, trouwens, niet door vetverlies. En vervolgens ontstaat er een (lichte) toename van het gewicht. Dat komt vooral doordat er na zonsondergang veel vette en suikerrijke voeding wordt gegeten. Bijkomend euvel volgens het NHG: het lichaam probeert overdag het gebrek aan externe energiebronnen te compenseren door de stofwisseling op een lager pitje te zetten.

Toch, zegt Dahhan, kun je gewichtstoename tijdens de ramadan niet alleen daaraan wijten. In Marokko maar ook in Nederland wordt vaak het dagnachtritme anders door de ramadan: 'Dat komt doordat mensen vaak tot twee of drie uur 's nachts blijven eten. En dan gaat het niet om stengels bleekselderij. 'Er is meestal een hartige soep, maar zeker bij het breken van het vastem bij zonsondergang zijn het vooral dadels, pannenkoeken, producten met veel honing, koekjes en andere snel verteerbare suikers.'

Tips van de experts om de gewichtstoename tijdens de ramadan binnen te perken te houden: stop met eten na 12 uur 's nachts. Probeer zoveel mogelijk het normale ritme aan te houden. En eet vooral groenten en eiwitten als eerste bron van voeding. En, zegt Dahhan, laat de kinderen met de ramadan niet met het ritme van de volwassenen meedraaien. 'Die horen van de islam ook niet mee te doen. Zij moeten gewoon eten en drinken, net als anders.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden