Helpt bidden voor een ander?

Van mormonen tot boeddhisten en van christenen tot baptisten verklaart Max Pam de beleving, de folklore en de uitvoering van religieuze rituelen. Helpt bidden voor een ander?

Een bisschop bidt in Vietnam. Beeld reuters

Een maand geleden heeft Richard Dawkins een kleine beroerte gehad. De strijdvaardige evolutiebioloog en atheïst, die met zijn bestseller The God Delusion - God als misvatting - heel wat gelovigen op de kast heeft gejaagd, was overigens snel uit het ziekenhuis. Hij twittert alweer en hoopt met fysiotherapie spoedig in staat te zijn ook langere stukken te schrijven.

De beroerte leidde, zoals bijna alles wat Dawkins treft en betreft, tot ophef. Zo verstuurde de Church of England een tweet met de oproep: 'Prayers for Prof Dawkins and his family', oftewel laten wij bidden voor Dawkins. De tweet bracht een lawine van andere tweets teweeg. Veel gelovigen zeiden dat zij met hun gebeden meteen aan de slag gingen, maar Dawkins medestanders proefden vooral in dat woordje 'prof' leedvermaak en sarcasme. Verder beschouwde men de tweet als een commentaar op de affiche die Dawkins na de aanslagen in Parijs had laten maken. Daarop staat: 'Don't pray for Paris. Fight against hateful religious ideology.'

Mogen wij niet voor Parijs bidden? Dan bidden wij lekker wel voor Dawkins. Zoiets. De Kerk van Engeland hield echter vol slechts uit een oprecht mededogen te hebben gehandeld. Bidden doen wij voor iedereen in nood, aldus haar woordvoerder Arun Arora. Toch is daarmee nog niet de kwestie van tafel in hoeverre het ethisch is om te bidden voor een atheïst, die helemaal niet gelooft in de heilzame werking van bidden.

Kortom, helpt bidden voor een ander?

Daar is nogal wat wetenschappelijk onderzoek naar gedaan, waarvan dat van Herbert Benson uit 2006 ongetwijfeld het belangrijkste is. Benson zelf was, voor hij aan zijn onderzoek begon, overtuigd van de helende kracht van bidden en meditatie. Ook de sponsor van het onderzoek, de filantropische Templeton Foundation, is een instelling die de religie goedgezind is, zodat niet gezegd kan worden dat het onderzoek met antigodsdienstige vooroordelen is uitgevoerd. Des te verrassender waren de uitkomsten.

Het onderzoek werd uitgevoerd bij 1.802 patiënten die zojuist een bypassoperatie hadden ondergaan. Zij werden onderverdeeld in drie groepen. Zo was er een groep voor wie door onbekenden werd gebeden en die dat te horen kregen. Er was een groep voor wie door onbekenden werd gebeden en die daarover niets te horen kregen. En er was een controlegroep, die verstoken bleef van elk gebed.

De twee groepen die niets te horen kregen, genazen even snel. Bidden bracht hier dus geen voordeel. Daarentegen hadden de patiënten voor wie gebeden werd en die dat ook te horen hadden gekregen, het juist moeilijker. Ze begonnen te tobben over al die spirituele aandacht, wat uiteindelijk de kans op complicaties bij de genezing alleen maar deed toenemen. Hier bleek bidden dus eerder contraproductief te werken.

Deze uitkomst werd door Hans van Maanen, destijds wetenschapsjournalist van deze krant, aldus samengevat: 'Vertel een hartpatiënt nooit dat je voor hem bidt, dat wordt zijn dood.'

Dawkins is geen hartpatiënt, maar een beroerte heeft meestal wel te maken met te hoge bloeddruk. Zo bezien is dat bidden voor Dawkins een gemene streek van de Church of England. Misschien niet het bidden zelf, maar wel het publiekelijk bekendmaken ervan.

Toch weet je maar nooit of God misschien toch iets te maken heeft met het snelle herstel na de beroerte. Al na paar dagen retweette Dawkins met zijn oude strijdvaardigheid: 'Als God Daw-kins kanker had willen geven, had hij Dawkins kanker gegeven.'

Richard Dawkins. Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden