'Helpers crimineel zijn ondermijnend'

Naast de boeven gaat de politie ook de helpers, de 'faciliteerders', aanpakken. 'Hun rol wordt vaak onderschat.'

Tijdens een huiszoeking vond de politie een rekening van een 'vooraanstaand hotel'. De verdachte had er voor meer dan 10 duizend euro gefeest. 'Onder aan de rekening stond: u kunt ook cash afrekenen bij de balie van ons hotel', vertelt Wilbert Paulissen, de hoogste baas van de Landelijke Recherche. 'Dan denk ik: dat gebeurt mij nou nooit.'


Ook die keer dat een van zijn teams ontdekte dat de verdachte voor tienduizenden euro's aan reizen boekte bij een reisbureau, fronste hij zijn wenkbrauwen. 'De verdachte reisde op de pof. Bij tijd en wijle kwam hij cash afrekenen. Je kunt zelf bedenken dat het bij zulke grote contante bedragen om crimineel geld gaat.'


Als het aan de politie ligt, worden deze voorbeelden zeldzamer. Woensdag kondigde de Nationale Politie aan zogeheten faciliteerders scherper in de gaten te houden. Eigenlijk, zegt Paulissen, 'is het best sneu om crimineel te zijn. Want je kunt heel veel geld verdienen, maar het wordt steeds ingewikkelder om het uit te geven. Zo'n reisbureau bijvoorbeeld maakte zich schuldig aan witwassen.'


Faciliteerders zijn mensen en bedrijven, zoals het reisbureau. Maar ook de transporteur die drugs in zijn vrachtwagen verstopt. Of de notaris die een dubieuze vastgoeddeal mogelijk maakt.

Zo'n faciliteerder is vergeleken met de echte crimineel maar een kleine jongen.

'Hun rol wordt vaak onderschat. Ze zijn de link tussen de onder- en bovenwereld en van groot belang voor criminelen. Daardoor zijn ze gevaarlijk en ondermijnend. Men zegt weleens: het zijn maar degenen die het spul uit de vrachtwagen halen. Maar als zij dat niet deden, kan het hele proces niet lopen.


'Het reisbureau faciliteerde reizen die noodzakelijk waren voor de criminele handel van de verdachte. Want in deze wereld pakken criminelen niet graag de telefoon om afspraken te maken, uit angst te worden afgeluisterd. Ze reizen voor redelijk korte afspraken de hele wereld over, om één op één gesprekken te kunnen voeren.'

Sommigen zijn zich er niet bewust van dat ze criminelen helpen. Wat doet de politie dan?

'Die grens tussen bewust en onbewust faciliteren is niet zomaar te trekken. We zien bijvoorbeeld in opsporingsonderzoeken dat er speciale glasbollen worden gebruikt voor synthetische drugs. Deze worden geleverd door gewone, legale glasblazersbedrijven. We hebben hen bestempeld als onbewuste faciliteerder. We willen hen vervolgens bewust maken door in gesprek te gaan of een waarschuwingsbrief te sturen.


'De glasblazers vertelden dat iemand bij hen was gekomen met een geloofwaardig verhaal over waarom hij bollen wilde hebben met twee uitgangen. We hebben uitgelegd: die bollen van jou worden gebruikt voor de productie van drugs. Vanaf nu weet je dat. Dus als je ermee doorgaat, maak je je schuldig aan het medeplegen van de productie van drugs. '

Kunnen ze altijd stoppen?

'Sommigen voelen zich niet altijd vrij om 'nee' te zeggen tegen dit soort lieden. Na het gesprek met de politie kunnen ze echter tegen de criminelen zeggen: 'Ik krijg last van de politie, ik stop ermee.' Dat kan helpen.


'Soms hebben ze expliciet onze hulp nodig, je ziet soms dat mensen afgeperst worden. Faciliteren en afpersen kan heel dicht bij elkaar liggen. Een bekend voorbeeld is natuurlijk Willem Endstra. De vastgoedondernemer begon als financieel faciliteerder van een of meerdere criminele groepen. Endstra was iemand die van oudsher niet in die criminele branche zat en dus ook niet met die gewoontes en spelregels is opgegroeid, maar op een gegeven moment diep in de problemen is gekomen.'

Waar moeten ondernemers op letten?

'Op branchevreemd gedrag. Als ik voor een langere tijd auto's lease en cash betaal, bijvoorbeeld. En al helemaal als ik tegen zo'n leasebedrijf zeg: Frank rijdt erin, maar zet hem maar op mijn naam.


'Het liefst zien we dat zo'n branche zelf zegt: we zien dat dit een probleem is en willen er zelf ook van af. Dat gebeurde in de hotelbranche en in de autoverhuur. Het is verdacht als iemand voor een meisje een hotelkamer huurt, als ze vaak vraagt om handdoeken en als het kamermeisje in de vuilnisbak veel condooms vindt. Inmiddels zie je dat hotels zulke klanten weigeren. Ze gaan het gesprek aan, of bellen ons.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden