Helpen paddenstoelen tegen kanker en hart- en vaatziekten?

Over de invloed van voeding op onze gezondheid. Deze week: helpt het om paddenstoelen te eten tegen kanker en hart- en vaatziekten?

Beeld Eline van Strien

Lang leve de herfst, denken de enthousiaste wildplukkers onder ons, terwijl ze met mandjes het bos intrekken op strooptocht naar eetbare schimmels en zwammen. Het is trouwens niet alleen hun opvallende smaak die paddenstoelen geliefd maakt, hele volksstammen geloven in de medicinale werking ervan. En dan niet zozeer bij een verkoudheidje, maar bij kanker of aandoeningen aan hart en vaten.

Onzin of niet? Het zijn vragen die Ellen Kampman, hoogleraar voeding en kanker aan de Wageningen Universiteit vaak kreeg. Daarop begon ze met enkele andere wetenschappers een site. Op voedingenkankerinfo.nl gaan ze op basis van de huidige stand van de wetenschap op dergelijke vragen in. Ook de paddenstoel komt aan bod.

'Hoewel er aanwijzingen zijn dat sommige paddenstoelen kankercellen kunnen doden en gevoeliger maken voor chemotherapie en bestraling, is het onderzoek grotendeels uitgevoerd in reageerbuisjes of bij proefdieren', zegt Kampman.

Beide varianten van onderzoeksresultaten kunnen niet zomaar naar de mens worden vertaald. Ze verwijst nog naar een veelbelovende Amerikaanse studie uit 2008 die in het International Journal of Oncology verscheen.

De onderzoekers bekeken het effect van extracten van de portobello, de shiitake, de enoki en de oesterzwam op menselijke borstkankercellen en darmkankercellen in reageerbuisjes. Het oesterzwamextract leek een gunstig effect te hebben op kankercellen. De celdeling en groei werden geremd.

'Ook dat zegt helaas helemaal niets over het eten van oesterzwammen door mensen met kanker', benadrukt Kampman.

Als wetenschapper zou ze paddenstoelen daarom niet aan-, maar ook niet afraden. 'Ze bevatten veel mineralen en vitamines en passen in een gezond dieet, maar ik ken er geen medicinale werking aan toe.'

'Er is geen bewijs dat oesterzwammen een medicinale werking hebben voor mensen.' Beeld X

Ook de Cochrane Collaboration, een soort internationale hoge raad voor medische vraagstukken, analyseerde de afgelopen jaren de wetenschappelijke studies over de relatie tussen paddenstoelen en kanker. In 2012 evalueerden Cochrane-onderzoekers vijf Chinese studies naar de mogelijke werkzaamheid van de paddenstoel Ganoderma lucidum (ook wel bekend als de reishi paddenstoel of lighzhi), die in de traditionele Chinese geneeskunde bij kanker wordt gebruikt.

Het positieve verband dat de Chinese studies leggen, nemen de Cochrane-onderzoekers niet over, omdat de studies bij zeer kleine groepen mensen werden uitgevoerd en ze van onvoldoende kwaliteit waren (geen controlegroep, te korte periode, en dergelijke).

Als je iets over eetbare paddenstoelen wilt weten, kom je bij Johan Baars uit, onderzoeker aan de Wageningen Universiteit. Hij weet dat een groep Amerikaanse en Australische collega's bezig is met een onderzoek naar de mogelijke therapeutische werking van paddenstoelen. Niet alleen bij kanker, maar ook bij hart-en vaatziektes, en diverse uitingen van metabool syndroom (verhoogd cholesterolgehalte, diabetes type II, hoge bloeddruk).'Ze kijken naar extracten en naar losse werkzame stoffen zoals polysachariden en bèta-glucanen.'

Baars raadt iedereen paddenstoelen aan. 'Ze zitten vol voedingsvezels, selenium en vitamine B-mineralen, zoals kalium, fosfor, koper en ijzer. Maar een medicinale werking? Nee, dat kunnen we echt nog niet claimen.'

Ook hij wijst op het feit dat de meeste studies bij dieren en op celkweken zijn gedaan. Maar waarom dan niet bij mensen? 'Dat is ontzettend lastig. Kanker ontwikkelt zich over een periode van jaren en het is vrijwel onmogelijk om gedurende die periode de voedingsgewoontes van mensen nauwgezet te volgen.'

Ook zijn mensen die veel paddenstoelen eten vaak mensen met een bewuste en gezonde leefstijl, zegt hij. Probeer dan maar eens te bewijzen dat het de paddenstoelen waren die hun gezondheid hebben beïnvloed.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden