Nieuws Lateratoriummuizen

Help, de laboratoriummuis is te schoon

Laboratoriummuizen zijn van groot belang om menselijke reacties op medicijnen en ziekten te voorspellen. Maar er is een probleem: ze zijn te schoon. Een groep internationale onderzoekers heeft nu een nieuwe manier gevonden om labmuizen wat meer op mensen te laten lijken. 

Een labmuis in China. Beeld Getty Images

De laboratoriummuis is de held van het medische onderzoek: talloze medicijnen die ons leven redden of draaglijk maken, vinden hun oorsprong in een eerste test bij die knaagdieren. Toch is de labmuis verre van perfect: de dieren worden zo gefokt dat ze genetisch identiek zijn, wat van grote waarde is om secuur effecten te kunnen aantonen. Maar buiten het lab, in de mensenwereld, blijken de onderzoeksresultaten nogal eens te verwaaien. Goed nieuws voor de muis blijft erg vaak beperkt tot de muis.

Logisch, de muis is kleiner, leeft veel korter en heeft een andere stofwisseling dan mensen. Maar er is nog iets aan de hand: muizen in het lab zijn veel te schoon. Ze groeien op in zo’n propere omgeving dat ze in hun darmen, longen en op hun huid heel veel bacteriën missen die ze in een natuurlijke omgeving wel zouden hebben. En doordat het microbioom, het geheel aan micro-organismen dat in en op ons leeft, het immuunsysteem vormt en stimuleert, kan een stofje in een schone muis weleens een heel ander effect hebben dan in een mensenlijf.

Wilde soortgenoten

Een internationale groep onderzoekers heeft nu een nieuwe manier gevonden om muizen wat meer op mensen te laten lijken. In het vakblad Science bewijzen ze aan de hand van twee geflopte medicijnen meteen hoe effectief die methode is. Ze implanteerden embryo’s van labmuizen in een aantal wilde muizen, zodat de nakomelingen hetzelfde microbioom ontwikkelden als de wilde soortgenoot, maar wel genetisch identiek bleven, dus bruikbaar voor onderzoek. 

Een proef voor tuberculosemedicijnen in Rusland. Beeld Getty Images

Bij die muizen testten ze een potentieel geneesmiddel tegen auto-immuunziekten en een medicijn tegen septische shock (het gevolg van een bloedvergiftiging), twee veelbelovende middelen die eerder bij de schone muizen effectief waren gebleken terwijl ze daarna bij mensen faalden. De nieuwe, minder schone muizen, reageerden als mensen: de beide medicijnen deden niets. Daarmee hadden dure klinische onderzoeken kunnen worden voorkomen, aldus de onderzoekers.

Genetisch diverser 

Jan-Bas Prins, hoogleraar proefdierwetenschappen aan het LUMC, is overtuigd en denkt dat de nieuwe, minder schone labmuis de toekomst heeft. Drie jaar geleden toonden Amerikaanse wetenschappers al aan dat het microbioom van labmuizen erg eenzijdig is en dat hun immuunsysteem te vergelijken valt met dat van een pasgeboren baby. Ze veranderden het microbioom van labmuizen door ze te huisvesten met wilde soortgenoten zodat bacteriën konden overspringen. Het nieuwe onderzoek toont voor het eerst aan hoe groot de gevolgen daarvan kunnen zijn voor geneesmiddelenstudies. 

In zijn eigen lab, in het Francis Crick Instituut in Londen, brengt Prins muizen in aanraking met specifieke combinaties van bacteriën. ‘De vraag is of je het hele microbioom van de dieren moet veranderen, wij proberen uit te zoeken welke soorten en combinaties van soorten bacteriën belangrijk zijn.’ Elders zijn wetenschappers bezig om muizen ook genetisch diverser te maken. 

Al die inspanningen kunnen ertoe leiden, zegt Prins, dat goed nieuws voor de muis in de toekomst wat vaker ook goed nieuws voor de mens zal betekenen.

In het muizenlab 
Bij muizen blijkt de werking van veelgebruikte geneesmiddelen te worden beïnvloed door bacteriën in de darmen, en dat is zo opmerkelijk dat wetenschappers die effecten ook bij mensen willen onderzoeken. De Volkskrant liep een jaar mee in een Rotterdams lab, waar de oudste muis 113 werd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden