Help de Duisenbergologie vooruit

De Greenspanologie, die volgens de definitie van de gerenommeerde Bankers Bible bestaat uit 'de studie en minutieuze uitleg van uitspraken en daden van de zittende voorzitter van de Fed' is een exacte wetenschap waarmee duizenden bankiers en analisten hun dagelijks brood verdienen....

FRANK KALSHOVEN

Vandaar dat de sensationele renteverlaging van donderdagmiddag 3 december 1998 14.00 uur (Duitsland) en 14.01 (de rest van euroland) vooralsnog op twee manieren kan worden uitgelegd: als een meesterzet van 'onze andere Wim', of als een schadelijke dwaling die Europa op lange termijn banen gaat kosten.

Duisenberg zelf toonde zich bepaald tevreden. In een vraaggesprek met de Financial Times van vrijdag noemde hij de beslissing, waartoe dinsdag al werd besloten tijdens een ECB-bijeenkomst onder zijn voorzitterschap in Frankfurt, nogal sensationeel; om exact te zijn: 'I am very happy that we came to this decision. It is a unique decision. I expect it to be received rather sensationally.' De voordelen van een renteverlaging typeerde hij als 'mainly of a psychological nature'.

En alsof dat nog niet genoeg stof voor studie is, ging Duisenberg ook nog in op de politieke druk die op de centrale bankiers is uitgeoefend door sociaal-democratische politici, voorop Oskar Lafontaine, de Duitse minister van Financiën.

Europa's centrale bankiers, parafraseert de FT Duisenbergs woorden, hadden al langer in de gaten dat een renteverlaging wenselijk was. De moeilijkheid was de timing en de presentatie. Zegt Duisenberg: 'The political pressure that arose in the meantime only made it more difficult to actually do something. And we had long discussions about that, because it does create a certain stubbornness in the minds of central bankers. We have consciously decided to demonstrate our independence.'

Dit zijn de feiten. Maar wat is hun betekenis? Specifieker: Is de ECB nu ja of nee onafhankelijk? En: was het nu een goed of een slecht idee om de rente te verlagen? De antwoorden op deze twee vragen leveren vier mogelijke combinaties op, in de matrix aangegeven als A, B, C en D.

Om de Duisenbergologie vooruit te helpen wordt u vriendelijk doch dringend verzocht uw antwoord - liefst voorzien van een toelichting - op te sturen naar Het Spel & De Knikkers, Postbus 1002, 1000 BA, Amsterdam. Wel een beetje snel graag.

In dit stadium van de ontwikkeling van de Duisenbergologie zijn de antwoorden op de twee kernvragen zeer voorlopig.

Ter overweging: De renteverlaging was een goed idee. De groei van de Europese economie stagneert, vooral door buitenlandse ontwikkelingen. De inflatie is laag en dalende. De mogelijkheden voor een expansief budgettair beleid zijn beperkt als gevolg van het stabiliteitspact en de relatief hoge financieringstekorten van grote Europese landen.

Nee, de renteverlaging was een slecht idee. Duisenberg zegt zelf dat het effect ervan vooral 'psychologisch' is. De achterliggende redenering moet wezen dat de renteverlaging het vertrouwen van producenten, consumenten, huizenkopers en beleggers een opkikkertje geeft, wat de consumptie bevordert, en de aandelen- en huizenprijzen hoog houdt. Dit is een uiterst dubieuze redenering, die aangeeft dat aan Duisenberg geen groot psycholoog verloren is gegaan. Ten eerste omdat huizen en aandelen al overgewaardeerd zijn - we leven in een luchtbeleconomie. Ten tweede omdat 'vertrouwen' in de groei van de reële economie geen doelstelling kan en mag zijn van monetair beleid.

De Europese Centrale Bank heeft met de renteverlaging haar onafhankelijkheid voor eens en altijd aangetoond. Duisenberg zegt het zelf: 'We have consciously decided to demonstrate our independence.' Wim II is toch zeker geen jokkebrok?

Tot uw dienst, maar dezelfde Duisenberg zegt dat de centrale bankiers 'koppig' werden van de politieke druk en bovendien dat de politici het 'moeilijker' hebben gemaakt om tot een besluit te komen. Wie echt onafhankelijk is, trekt zich van die politici niets aan. Duisenberg spreekt dus met twee tongen en laadt daarmee de verdenking op zich niet onafhankelijk tot een keuze te zijn gekomen.

De keuze tussen de vier alternatieven is moeilijk, niet in de laatste plaats vanwege de consequenties van de keuze. Als een groot deel van de lezers van de Volkskrant kiest voor alternatief A - onafhankelijk, goede beleidskeus - dan is er vertrouwen in Duisenberg en de ECB. De inflatieverwachtingen zijn dan laag, wat impliceert dat de centrale bank de inflatie onder controle kan houden zonder al te draconische rentestappen.

Maar kiest u voor D, dan hebben we een probleem. Een politiek afhankelijke bank die beroerd beleid voert zweept de inflatieverwachtingen op. De ECB zal die verwachtingen uit de economie moeten slaan, en dat kan alleen met renteverhogingen. Dat kost groei. Dat kost banen.

Dat wordt een zwaar weekeinde. Denk na. Spreek erover met uw geliefde. Bel uw huiseconoom. En stuur even een kaartje.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden