Column

Helikoptergeld van ECB is sluipend gif

Het grenst aan het ongelooflijke. Ruim 35 jaar na komisch duo Jacobse en Van Es doemt de slogan van hun Tegenpartij, 'geen gezeik, iedereen rijk', op in de Europese Centrale Bank (ECB). De ECB broedt op plannen om burgers duizenden euro's over te maken op hun bankrekening. In vakkringen: 'helikoptergeld'. Veel echte tegenpartijen die Europa intussen rijk is, juichen monetaire manna uit de hemel toe; evenals grote banken en politici in mediterrane landen. Helikoptergeld is echter opium voor het volk.

ECB-voorzitter Mario Draghi. Beeld epa
ECB-voorzitter Mario Draghi.Beeld epa

De ECB verruimt maandelijks de geldhoeveelheid met 80 miljard euro. Het levert weinig groei op. Banken potten het op of beleggen het op overgewaardeerde aandelenbeurzen. Het ultieme redmiddel is nu: geld overmaken aan burgers. In 1969 noemde Nobelprijswinnaar Milton Friedman dit in een denkoefening 'helikoptergeld'.

Mario Draghi, voorzitter van de ECB, is de grootste gelddrukker uit de Europese geschiedenis. In het Europees Parlement was ik vijf jaar lid van de 'Monetaire Dialoog' met de ECB-voorzitter. Tijdens een bijeenkomst omschreef ik hem als de 'James Bond van de eurozone'. Bond heeft een 'licence to kill'; Draghi een 'licence to print'. Hij kon de vergelijking niet waarderen.

Zijn hoofdeconoom, Peter Praet, zat op de praatstoel bij het Italiaanse dagblad La Repubblica. Hij noemde helikoptergeld 'geen illusie'. De Italiaanse pers juichte en rekende alvast. Stel de ECB verdeelt de jaarlijks bijgedrukte 960 miljard euro rechtstreeks onder de 336 miljoen burgers in de eurozone. Voor elke burger: 2.857 euro. Voor een gezin met twee kinderen: 11.420 euro.

Aan voorstanders geen gebrek. Willem Buiter, hoofdeconoom van Citigroup, is zelfverklaard profeet van helikoptergeld. De Deutsche Bank omschrijft het als 'mooiste geschenk voor Europa'. Scepsis is gepast. Grote banken zijn altijd voor gelddrukken. Zij beleggen het om vlak voordat de bubbel barst het hazenpad te kiezen. Belastingbetalers draaien op voor de verliezen. De leider van de Britse Labour Party, Jeremy Corbyn, is ook voor. Hij spreekt over 'geld voor het volk'. Marine Le Pen, leider van het Nationaal Front in Frankrijk, eist eveneens een drukpers in hoogste versnelling.

Helikoptergeld is sluipend gif. Welvaartcreatie ontstaat uit werk gebaseerd op goed onderwijs, innovatie, ondernemerschap, open markten en prikkels tot prestatie. Gelddrukken brengt geen welvaart. Helikoptergeld is verslavend als ooit het opium in China. Waarom niet 10 duizend euro voor iedereen of een basisinkomen? Otmar Issing, ex-hoofdeconoom van de ECB, waarschuwt in Die Welt: 'Als deze zondeval eenmaal is opgetreden, is er geen houden meer aan'.

Japan overweegt, met een staatsschuld van 250 procent van het bruto nationaal product, ook helikoptergeld. In 2011 lanceerde premier Shinzo Abe zijn 'drie pijlenbeleid': meer overheidsinvesteringen, de geldhoeveelheid verdubbelen en structurele hervormingen. De eerste twee lukken wel, maar structurele hervormingen lopen stuk in de verkavelde Japanse economie met belangengroepen. Extra gelddrukken is moeilijk te stoppen. In 1934 probeerde minister van Financiën Korekiyo Takahashi dat, maar hij werd vermoord door legerofficieren, toen een machtige lobby.

Helikoptergeld moet inflatie aanjagen. Hoeveel? Als inflatie ontspoort, verdrukt de schuldenberg Japan.

Japan is een cultureel homogeen land met een hechte sociologische structuur. Dat is anders in de eurozone met 19 lidstaten, culturele verschillen, politieke instabiliteit en machtige pressiegroepen.

Mediterraan Europa ziet verlangend uit naar helikoptergeld. Volgend jaar houdt Frankrijk presidentsverkiezingen. Helaas heeft het zijn concurrentiekracht afgebroken met een 35-urige werkweek. Het cadeau van 2.857 euro komt gelegen.

Er ontstaat een 'cargo cult' waarin Fransen speciale platformen bouwen voor ECB-helikopters. Vakbonden organiseren stakingen onder de leus: 'meer helikoptergeld nu!' Wat komt er nog terecht van structurele hervormingen in een land waarvan de laatste begroting in evenwicht dateert uit 1973?

Wat voor Frankrijk geldt, geldt voor mediterraan Europa. Burgers in Duitsland en Nederland zien hun spaar- en pensioentegoeden nog sneller verdampen. Na decennia monetaire verruiming in Japan kan het grootste pensioenfonds GPIF er zijn leden nog maar 40 procent van hun gemiddeld verdiend salaris uitkeren. Ziet u helikopters met eurotekens overvliegen, besef dan: 'Groot alarm, oud wordt arm'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden