Helft wethouders verliest functie

Eens wethouder, nu werkloos. Dat scenario dreigt voor circa zevenhonderd wethouders die door de opvallende verkiezingsuitslag hun functie verliezen. Dat meldt Henk Boumans, die voor kennisplatform de Collegetafel onderzoek doet naar openbaar bestuur. Nederland telt bijna 1.400 wethouders, de helft moet dus op zoek naar een nieuwe baan.

AMSTERDAM - 'Dat zijn er meer dan ons lief is', zegt Ton Roerig, directeur van de Wethoudersvereniging. 'Met name de PvdA en de VVD hebben grote verliezen geleden. Zij zullen minder wethouders leveren dan voorheen. Waarschijnlijk kloppen al die mensen aan bij hun partij voor een nieuwe baan, maar gaat het voor hen erg lastig worden allemaal verder te gaan in de politiek.'


Ze moeten het pluche dus verruilen voor een zoektocht op de arbeidsmarkt. 'Juist bij grote politieke schommelingen zoals nu zijn de meesten daar niet op voorbereid. Daarnaast is de gemiddelde leeftijd van wethouders bijna 56 jaar als zij stoppen. De arbeidsmarkt voor vijftigplussers is belabberd', aldus Roerig.


Het gaat om wethouders die door de verkiezingsuitslag niet meer in de coalitie komen, door hun partij al laag op de kieslijst waren geplaatst of zelf besluiten dat ze na de ambtsperiode stoppen. Tijdens de vorige periode vertrok 40 procent van de wethouders al tijdens hun ambt, de helft van hen vanwege een politiek conflict, blijkt uit cijfers van de Collegetafel.


De druk op wethouders om snel weer een baan te vinden is de afgelopen jaren toegenomen. Ooit kregen wethouders zes jaar wachtgeld, nu is dat drie jaar en twee maanden. Ook moeten wethouders solliciteren om recht te hebben op het wachtgeld.


Netwerk

Dat terwijl het voor veel werkloze wethouders moeilijk is om weer een passende baan te vinden. 'Het probleem is dat ze jaren niet investeren in zichzelf', zegt Rendert Algra, die ex-politici begeleidt bij hun loopbaan. 'Ze denken dat ze een prachtig cv hebben, maar bedrijven weten helemaal niet hoe het wethoudersprofiel binnen hun organisatie past.'


Volgens Algra vertrouwen wethouders vaak blind op het netwerk uit hun politieke carrière. Een 'haalnetwerk', dat vooral veel van de politici vraagt in plaats van dat het naderhand voor werk zorgt.


Oud-CDA-wethouder Jan van Doorn (zie interview onder) ondervond dit aan den lijve: 'Als wethouder zat ik continu om de tafel met onderwijsinstellingen voor beleid en subsidies. Als je later langs gaat voor een netwerkgesprek, blijken ze niet op zoek naar een voormalig wethouder met bestuurlijke kennis van zaken, maar meer naar specialistische kennis.'


'Het bedrijfsleven weet niet zo goed wat je kunt'

Age Hartsuiker (57) was van 2010 tot december 2013 wethouder voor Gemeentebelangen Heerenveen. Hij trad af na een motie van wantrouwen vanwege een interne mail van een gemeentesecretaris die hij doorstuurde naar zijn partijleden.


'Voor een wethouder is het lastig schakelen naar een ander soort functie. Het bedrijfsleven weet ook niet zo goed wat je kunt. Ze zijn bang dat je meteen weer op de stoel van de bestuurder gaat zitten.


'Als wethouder deed ik veel in de jeugdzorg, een van de nieuwe taken voor gemeenten. Ik ben nu op zoek naar klussen in die sector. Ook ben ik een galerie aan het opzetten vanuit huis.


'Toen ik eruit raakte was het wel even lastig in een ander ritme te komen. Ik ben meteen weer gaan schilderen en tekenen. Dat deed ik voor mijn ambtsperiode ook. Ik ken wethouders die nog steeds met de handen in het haar zitten, maar dat is niets voor mij. Ik heb mijzelf altijd bedropen met een klusbedrijf, als kunstschilder en met bijbanen.


'Ik ben nu beschikbaar als bestuurder, voor mijn eigen partij of een andere lokale partij die het goed doet bij de verkiezingen. Als wethouder voor een lokale partij is het lastiger om terug te keren in de politiek dan wanneer je bij een landelijke club hoort. Wethouders van landelijke partijen laten soms miljoenen door hun vingers glippen en kunnen zo weer ergens aan de slag als burgemeester.'


'Omdat ik voor mezelf begin, hoef ik niet te solliciteren'

Jan Lammers (58) was van 2010 tot afgelopen woensdag wethouder voor het CDA bij gemeente Achtkarspelen. Vanwege een conflict met het partijbestuur was hij niet verkiesbaar voor een tweede termijn.


'Ik kom uit de bank- en verzekeringswereld. Welke bank zit nu nog te wachten op een 58-jarige Jan Lammers? Toch tref je bij mij geen wethouder in een hoekje. Het waren vier mooie jaren en ik was graag doorgegaan, maar blijkbaar is dat me niet gegund.


'Mensen hebben geen goed beeld van wethouders. Ze zien ons als profiteurs van het wachtgeld. Wachtgeld is terecht, want het kan iedere dag gebeurd zijn. In mijn geval was het mijn eigen partij, maar ook bij het kleinste foutje kun je vertrekken met een motie van wantrouwen aan je broek.


'Ik ben wel blij met drie jaar wachtgeld. Ik ben bezig met het opzetten van mijn eigen bedrijf in mediation, een interesse die ik heb ontwikkeld tijdens mijn wethouderschap. Omdat ik voor mezelf begin, hoef ik niet te solliciteren, mits mijn plan goed is. De komende jaren heb ik tijd om een inkomen op te bouwen waarvan ik rond kan komen. Dat gaat zeker lukken.


'Misschien zie ik de toekomst te rooskleurig in, maar dat zien we later wel weer. Ik zei ook al tegen mijn vrouw: ik ben mijn baan kwijt. Ik kom niet thuis met een enge ziekte.'


'Politici krijgen het imago dat je ze niet kunt vertrouwen'

Jan van Doorn (58) was van 2006 tot december 2012 wethouder voor het CDA, eerst in Bernisse, daarna in Middelharnis. Hij verloor zijn baan toen Middelharnis werd opgenomen in Goeree-Overflakkee.


'Het afgelopen jaar heb ik al meer dan zeventig sollicitaties en tientallen netwerkgesprekken gedaan. Het wethouderschap is niet bepaald een aanbeveling op je cv.


'Je leest vaak dat lokale politici aftreden vanwege integriteitsproblemen. Daardoor krijgen politici het imago dat ze niet te vertrouwen zijn; hun ja is geen ja, hun nee is geen nee. Je hebt aanzien zolang je wethouder bent en mensen je nodig hebben. Daarna richt je professionele netwerk zich op degene die nu op jouw plaats zit.


'Ik had uiteenlopende portefeuilles in het sociale domein: onderwijs, jeugdzorg, werk en inkomen. Het bedrijfsleven zoekt mensen met specifieke werkervaring, maar door die verschillende werkterreinen mis ik de gevraagde inhoudelijke bagage.


'Voor mijn wethouderschap had ik diverse bestuursfuncties in het onderwijs. Laatst solliciteerde ik bij een koepelorganisatie voor het mbo. Van de honderd sollicitanten komen er acht op gesprek, degenen met meer hands-on-ervaring. Zij zijn jonger en komen rechtstreeks uit de praktijk.


'Mijn leeftijd ervaar ik zelf niet als een probleem, al hoor ik vaak dat ik te zwaar ben voor een functie. Ik kan soms niet zitten van al die veren in mijn achterste tijdens een afwijzing, maar een kruiwagen vol complimenten brengt me geen baan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden