Helft van de Polen wil niet meer terug

De meeste Polen in Nederland zijn tevreden over hun leven hier en de helft wil niet meer weg. Ook de meeste laagopgeleide Bulgaren willen blijven.

VAN ONZE VERSLAGGEEFSTERCHARLOTTE HUISMAN

UTRECHT - De helft van de Polen die zich onlangs hebben ingeschreven in Nederland verwacht hier te blijven. Van de Bulgaarse nieuwkomers is een kwart van plan zich hier te vestigen. Van de Bulgaren zonder opleiding zegt bijna 60 procent dat ze hun toekomst in Nederland zien.

Dit blijkt uit de studie 'Nieuw in Nederland, Het leven van recent gemigreerde Bulgaren en Polen' van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). De rijksoverheid gaat ervan uit dat de meeste arbeidsmigranten uit Oost-Europa na verloop van tijd weer naar huis gaan. Uit studies als deze blijkt dat een aanzienlijk deel van de nieuwkomers daar anders over denkt.

De grootste groep Oost-Europeanen in Nederland komt uit Polen. Bulgarije staat op de tweede plaats. Er zijn naar schatting 170 duizend Polen in Nederland en 40 duizend Bulgaren; vorig jaar kwamen er 18 duizend Polen en 4.400 Bulgaren naar Nederland. Lang niet allemaal schrijven zij zich in bij de gemeentelijke basisadministratie. Het onderzoek is uitgevoerd onder degenen die dit recentelijk wel hebben gedaan.

De Bulgaren in Nederland zijn te verdelen in twee groepen. Een kwart van de Bulgaarse migranten komt om te studeren; zij zijn hoogopgeleid en meestal afkomstig uit de hoofdstad Sofia. Ze keren in de regel terug na hun opleiding. De rest bestaat voor het overgrote deel uit laagopgeleide Turkse Bulgaren, een minderheid in eigen land. Zij spreken Turks. Eenderde van hen heeft niet meer opleiding dan de basisschool.

Hun positie is zorgelijk, constateert het SCP. Zij spreken niet alleen geen Nederlands, maar ook geen Engels of Duits, talen waarin veel Polen zich in Nederland verstaanbaar kunnen maken. De helft van de Turkse Bulgaren heeft geen werk. Vermoed wordt dat veel van hen inkomsten hebben in het informele circuit waarin zij zwart worden uitbetaald. Zij doen vaak schoonmaakwerk of ze werken in de bouw.

In de helft van de gevallen werken ze voor Turks-Nederlandse werkgevers, met wie ze de taal delen. Het SCP vermoedt dat de aanwezigheid van Turken in Nederland een aanzuigende werking heeft op de Turkse Bulgaren. Het is jammer dat de Nederlandse inburgeringscursussen niet openstaan voor deze groep, menen de onderzoekers.

Ondanks hun slechte positie in Nederland zijn de laagopgeleide Turkse Bulgaren zeer tevreden in Nederland. Zij ervaren hun leven hier als een enorme verbetering in vergelijking tot de armoedige situatie op het Bulgaarse platteland dat zij achter zich hebben gelaten.

De Polen in Nederland zijn aanzienlijk beter opgeleid; 70 procent heeft minimaal mbo-niveau, wat ongeveer vergelijkbaar is met de Nederlandse bevolking. 84 procent van hen heeft werk. Ze werken meestal ver onder hun niveau. Het SCP vindt dat de kwalificaties van deze migranten niet goed worden benut.

Al zijn bijna alle Polen aan het werk, ook hun economische positie in Nederland is zwak, constateren de onderzoekers. Bijna geen Pool heeft een vast arbeidscontract. Ze werken in sectoren die gevoelig zijn voor de conjunctuur. Toch is 80 procent van de Polen tevreden over het leven in Nederland.

Wel zegt de helft van de Polen dat ze worden gediscrimineerd; hun worden woningen geweigerd, ze worden slecht behandeld door instanties of op straat. Dit weerhoudt de helft van de ingeschreven Polen er niet van om te dromen van een toekomst in Nederland.

Het zijn vooral degenen die hier met partner en kinderen wonen, die willen blijven. De helft van de Polen en eenderde van de Bulgaren is niet alleen in Nederland, maar met partner en/of kinderen. Tweederde van de Poolse gezinnen in Nederland wil hier blijven wonen. Hun kinderen gaan hier naar school en vaak leren ze Nederlands. De banden met het land van herkomst zijn sterk: 60 procent van de Polen stuurt maandelijks geld naar verwanten.

POOLSE WORST EN ZURE SOEP IN HET SCHAP

De komst van Oost-Europeanen heeft invloed op het Nederlandse winkelaanbod: op steeds meer plaatsen openen Poolse, Bulgaarse of Russische winkels hun deuren. Hoe graag de Oost-Europeanen ook in Nederland willen blijven, ze eten liever hun eigen kostje. De helft van de Polen in Nederland eet dagelijks Pools. Van de Bulgaren in Nederland eet driekwart alleen de eigen gerechten, blijkt uit het SCP-rapport naar de leefomstandigheden van Oost-Europeanen in Nederland.

Eerder dit jaar ging een Polski Sklep, een Poolse winkel, open in de Steenstraat in Arnhem. De eigenaar is een Nederlander, Cees van Velsen. Hij had al een Poolse winkel in Tiel. 'Dit is een groeimarkt, aangezien er steeds meer Polen in Nederland wonen', meent de Nederlandse ondernemer.

In zijn winkel werken Poolse kassamedewerkers. Het regent enthousiaste reacties op de Facebookpagina van de winkel, veelal in het Pools. Ze halen er hun zure soep en worsten. 'Het brood en het gebak zijn erg in trek', zegt Van Velsen. 'En veel Polen hechten erg aan hun Poolse biermerken.' Wie heimwee heeft naar een bepaald product dat er nog niet is te krijgen, kan het aan de kassa melden: dan gaan ze het halen uit Polen.

Van Velsen opende eerder een Poolse winkel in Tiel waar veel Polen in de omgeving seizoensarbeid verrichten in de fruitteelt. Omdat dat goed beviel, besloot hij een tweede winkel te beginnen in Arnhem. 'De ongeveer zevenhonderd Polen die in Arnhem wonen, zijn volgens mij blijvers.'

Daarnaast richt hij zich op Polen die over de Duitse grens wonen. Er komen ook steeds meer Nederlanders, merkt Van Velsen. 'Die zijn nieuwsgierig naar de Poolse delicatessen.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden