analyse Subsidies elektrische auto’s

Helft subsidies elektrisch rijden in 2018 naar ‘rijke’ Tesla- en Jaguar-rijders

Een groot deel van de belastingkortingen voor elektrische auto’s is beland bij vermogende Nederlanders. Bovendien leidt de run op deze subsidie tot een tegenvaller van honderden miljoenen euro’s. 

De achterkant van een Tesla Model 3 elektrische auto. Hoe duurder de auto en hoe hoger het inkomen van de zakelijk rijder, hoe groter de belastingkorting. Beeld REUTERS

De 700 miljoen euro belastingkorting die de overheid in 2018 heeft verstrekt aan kopers van elektrische auto’s zijn grotendeels bij vermogende automobilisten terecht gekomen. Bijna de helft van de ruim 25.000 volledig elektrische auto’s die vorig jaar in Nederland verkocht zijn waren Tesla’s en Jaguars met een cataloguswaarde van 80.000 tot 120.000 euro. De verkoop van Tesla’s steeg vorig jaar met 260 procent. Deze run op autosubsidies leidt tot een begrotingstegenvaller van een paar honderd miljoen euro, die nog niet formeel aan de Tweede Kamer is gemeld.

Dit valt op te maken uit de antwoorden die staatssecretaris Menno Snel dinsdagavond heeft gegeven op Kamervragen van CDA-parlementariër Pieter Omtzigt. CDA-leider Sybrand Buma’s bewering dat vooral ‘prosecco drinkende Tesla-rijders’ profiteren van subsidies voor elektrische auto’s en dat dit ‘ten koste gaat van de gewone man’ is in 2018 dus bewaarheid geworden. De subsidies voor elektrische auto’s worden namelijk gefinancierd door de hogere autobelastingen die alle rijders van benzine- en dieselauto’s betalen.

Het is de zoveelste keer dat het kabinet onderschat hoe gevoelig Nederlandse automobilisten zijn voor fiscale prikkels. De overheid ging ervan uit dat er in 2018 in Nederland 11.000 elektrische auto’s verkocht zouden worden. Dat werden er – met dank aan de riante belastingvoordelen – meer dan twee keer zoveel. Dat heeft ook een positieve kant, want het kabinet wil elektrisch rijden stimuleren om de klimaatdoelen te halen. In 2030 moeten alle verkochte nieuwe auto’s 100 procent elektrisch zijn.

Hoogste prijsklasse

Dat zo’n groot deel van de subsidie terecht zou komen bij de beter gesitueerden zal echter niet de bedoeling zijn geweest. Er zijn namelijk veel meer elektrische auto’s uit de hoogste prijsklasse verkocht dan voorzien. Het kabinet ging uit van een gemiddelde cataloguswaarde van 43.000 euro. De elektrische auto’s die vorig jaar in Nederland de toonzaal van de dealer verlieten, kostten echter gemiddeld circa 63.000 euro. Dat zijn geen middenklassers. 

Degenen die erin rijden zijn goed verdienende werknemers en ondernemers met ‘een auto van de zaak’, die een elektrische auto hebben vanwege de lage fiscale bijtelling. Een zakelijk rijder betaalt de eerste vijf jaar na aanschaf maar 4 procent bijtelling voor een volledig elektrische auto, terwijl de bijtelling op benzine- en dieselauto’s 22 procent is.

Hoe duurder de auto en hoe hoger het inkomen van de zakelijk rijder, hoe groter de belastingkorting. Naast een lage bijtelling profiteren elektrische rijders ook van een lagere aanschaf- en wegenbelasting en kunnen ze aanspraak maken op (soms tienduizenden euro's) milieu-investeringsaftrek. De subsidie op een zakelijk gereden Tesla Model S (aanschafprijs minimaal 92.000 euro), vorig jaar de best verkochte elektrische auto, kan volgens Omtzigts berekeningen oplopen tot 73.120 euro. 

Oversubsidiëring

Deze excessen zijn nu niet meer mogelijk, want de 4 procent bijtelling geldt vanaf dit jaar nog maar tot 50.000 euro. Over de meerwaarde moeten zakelijk rijders nu de ‘normale’ bijtelling van 22 procent betalen. Omtzigt waarschuwt desondanks nog steeds voor ‘oversubsidiëring’. Volgens hem zijn ook de subsidies op goedkopere elektrische modellen als de Kia e-Niro en de Hyundai Kona (cataloguswaarde 40.000 - 45.000 euro) onnodig hoog.

De misrekening van het kabinet doet denken aan het debacle rond de Mitsubishi Outlander PHEV in de jaren 2013-2015. De Outlander PHEV is een hybride (een auto met zowel een benzine- als een elektrische motor), waarvan de Nederlandse verkopen in 2013 plotseling verveelvoudigden. Oorzaak: riante subsidies. Door een stapeling van aftrekposten, waaronder nul procent bijtelling, kostte deze SUV met een cataloguswaarde van 48.000 euro de zakelijk rijder netto nog geen 9.000 euro. Ook die verkoopexplosie had het toenmalige kabinet niet voorzien. De Algemene Rekenkamer publiceerde achteraf een vernietigend rapport over deze kwestie en concludeerde dat de subsidies voor elektrisch rijden ondoelmatig werden besteed.

De overheid heeft daar blijkbaar weinig van geleerd. Ook in 2015 en 2016 lag het werkelijke aantal verkochte elektrische auto’s, en daarmee de verstrekte subsidie, veel hoger dan geraamd. Het gevolg waren kostenoverschrijdingen met respectievelijk 614- en 526 miljoen euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden