Helft moeders op werk gediscrimineerd

Bijna de helft van de werkende vrouwen die de afgelopen vier jaar zwanger werden of al een gezin hadden, zijn ongelijk behandeld door hun werkgever. Discriminatie van deze groep werknemers vormt een groot obstakel voor volwaardige arbeidsparticipatie en economische zelfstandigheid van vrouwen. Dat concludeert de Commissie Gelijke Behandeling (CGB) in een onderzoek dat vandaag wordt gepresenteerd.

Marjon Bolwijn
© Foto An-Sofie Kesteleyn. Diana Jansen met haar zoontje. Woningcorporatie SCW ontkent haar niet te hebben aangenomen vanwege haar zwangerschap. Beeld
© Foto An-Sofie Kesteleyn. Diana Jansen met haar zoontje. Woningcorporatie SCW ontkent haar niet te hebben aangenomen vanwege haar zwangerschap.

Discriminatie van zwangeren en moeders op de werkvloer is een 'alledaagse werkelijkheid'. De CGB besloot tot het onderzoek nadat de commissie had geconstateerd dat het aantal klachten van vrouwen over discriminatie op het werk de afgelopen jaren niet is afgenomen, terwijl moeders op de werkvloer een normaal verschijnsel zijn geworden. 80 procent van de vrouwen met een kind tot 1 jaar heeft een betaalde baan. Hun positie is juridisch stevig verankerd. Zo is het verboden een tijdelijk arbeidscontract niet te verlengen vanwege zwangerschap.

Lager en middelbaar opgeleide vrouwen lopen het meeste risico op discriminatie vanwege moederschap. Uit de duizend interviews die zijn afgenomen onder vrouwen met een baan die de afgelopen jaren een kind hebben gebaard, blijkt dat veel vrouwen de onwettige manier waarop ze zijn behandeld, zoals uitblijven van verlenging van een contract wegens zwangerschap, niet als discriminatie herkennen. Zowel werknemers als werkgevers blijken slecht op de hoogte van de wetgeving hieromtrent.

Hoewel een zwangere vrouw bij een sollicitatie niet verplicht is melding van haar aanstaande kind te maken, blijken werkgevers het een schending van het vertrouwen te vinden als ze erover zwijgt. De meeste vrouwen delen die visie, maar tegelijk betekent openheid dat ze een groot risico lopen de begeerde baan niet te krijgen. Dat blijkt in 38 procent van de gevallen te gebeuren.

Een veelgehoorde klacht van vrouwen is ook dat zij bij terugkeer na hun bevallingsverlof ander, minder uitdagend werk krijgen en minder kans maken op promotie.

3 vrouwen vertellen over ongelijke behandeling vanwege zwangerschap.

'ZE LIETEN DE BESTE KANDIDAAT LOPEN OMDAT IK ZWANGER WAS'

Naam:
Diana Jansen (42) uit Tiel Opleiding mbo toeristisch management
Kinderen: zoon van 3 weken oud
Werk: geen

'Ik heb sinds mijn afstuderen gewerkt in het toerisme en als officemanager bij een bierbrouwerij. Mijn laatste vaste baan verloor ik in 2010 omdat het hotel zijn deuren sloot. Daarna vond ik tijdelijk werk op een school. Maar ik wilde een vaste baan voor 32 uur en solliciteerde via het uitzendbureau op een administratieve functie bij woningcorporatie SCW in Tiel.

'Ik bleef in de laatste ronde over met nog één kandidaat. We moesten een uitgebreide IQ- en persoonlijkheidstest doen. De corporatie belde mij dat ik als beste uit de bus was gekomen en de baan voor mij was. Ik zou nog één gesprek hebben met personeelszaken over de arbeidsvoorwaarden. Ik was zwanger en besloot dit de personeelsmanager te vertellen, dat vond ik wel zo netjes. Ze feliciteerde mij. Alles leek in kannen en kruiken. Na het weekeinde belde ze mij met de mededeling dat de directeur had besloten vanwege mijn zwangerschap de functie toch aan de andere kandidaat te geven.

'Ik vind dit een heel kortzichtige manier van doen. Ze lieten de beste kandidaat lopen. Alsof alleen jonge vrouwen tijdelijk uit de roulatie kunnen zijn.

'Sinds oktober ben ik werkloos en solliciteer ik, nog zonder resultaat. Drie weken geleden is mijn zoon geboren. Ik voel een enorme druk op mijn schouders om een baan te vinden, we hebben twee inkomens nodig om rond te komen. Bovendien is de hele dag thuis zijn niks voor mij. Ook al weet ik dat je bij een sollicitatie niet hoeft te vertellen dat je zwanger bent, toch vind ik het netjes het wel te doen. Anders verstoor je de werkrelatie en het is niet iets om je voor te schamen.'

De naam Jansen is gefingeerd.

De werkgever: 'Mevrouw was een goede kandidaat. We besloten haar niet aan te nemen toen we ontdekten dat ze via een uitzendbureau had gesolliciteerd. Haar aannemen betekende dat we een paar duizend euro commissie aan het uitzendbureau moesten betalen. Daarom kozen we voor de andere goede kandidaat. We hebben ervan geleerd eerder na te gaan of een sollicitant via het uitzendbureau komt. De meerderheid van ons personeel bestaat uit vrouwen. Zwangerschap en verlof zijn hier een normaal verschijnsel. Ik heb ook zwangere sollicitanten aangenomen, daar doen wij niet moeilijk over.'

'HET HEEFT MIJ VEEL PIJN GEDAAN ZO BEHANDELD TE WORDEN'

Naam: Johanna Vermeer (25) uit Friesland
Opleiding: mbo toerisme
Kinderen: zoon van 2 jaar, dochter van 6 maanden
Werk: geen

'Na mijn opleiding werkte ik een tijd bij een reisbureau. Ik wilde wat anders en solliciteerde in het voorjaar van 2010 bij een winkel. Ik werd aangenomen met een jaarcontract voor 22 uur per week. Tijdens het sollicitatiegesprek kwam ter sprake dat ik een baby had en werd mij gevraagd of ik meer kinderen wilde. Ik antwoordde dat het op dat moment niet aan de orde was.

'Ik werkte hard, draaide een hoge omzet en had het enorm naar mijn zin. Het eerste beoordelingsgesprek na een half jaar, in oktober, was lovend. Na afloop vertelde ik dat mijn man en ik overwogen een huis te gaan kopen. Ik vroeg of ik er op kon rekenen na het eerste jaar in dienst te kunnen blijven. O ja, geen probleem, was het antwoord van mijn baas.

'In december bleek ik zwanger te zijn. Ik vertelde het meteen en mijn collega's feliciteerden mij. De mede-eigenaar van de winkel zei korte tijd later dat mijn verlof in een drukke periode viel en dus niet goed uitkwam. Daarom zou mijn contract niet worden verlengd. Ik was enorm teleurgesteld in mijn werkgever en voelde een woede opkomen. Maar ik bleef rustig. Ik wist dat de baas in strijd met de wet handelde en verzamelde informatie hierover. Die gaf ik bij een volgend gesprek. 'Ik heb geen tijd om die stukken te lezen, je mag lekker de WW in', was het antwoord.

'Ik besloot rustig te blijven en door te werken tot het einde van mijn contract. Maar er volgden allerlei pesterijen van de baas, die mij ten overstaan van klanten vernederde. Door de stress kreeg ik een harde buik waarop mijn verloskundige adviseerde mij de laatste drie weken ziek te melden. Ik zit nu een jaar zonder baan. Al die tijd ben ik doorgegaan met solliciteren, maar het is moeilijk in deze crisistijd aan het werk te komen.

'Ik snap dat het vervelend is voor een werkgever als een werknemer er een paar maanden uit is. Maar er kan vervanging worden geregeld, werkzoekenden genoeg. Het is niet eerlijk als er zo met zwangere vrouwen wordt omgegaan, mij heeft het veel pijn gedaan zo behandeld te worden. '

De naam Johanna Vermeer is om privacyredenen gefingeerd.


De werkgever:
'Zwangerschap was niet de reden het contract van deze mevrouw niet te verlengen. Van acht personeelsleden heb ik het contract niet verlengd omdat het economisch slecht gaat. Ik run mijn twee winkels nu met familieleden. Kleine ondernemers zijn niet blij als werkneemsters zwanger worden. Ik neem iemand aan om te werken, niet om zwanger te raken.'

'DE COMMISSIE GELIJKE BEHANDELING GAF MIJ GELIJK'

Naam: Carla de Rooij (36) uit Apeldoorn
Opleiding: middelbare hotelschool
Kinderen: dochter van 3 jaar, zoon van 2 maanden
Werk: eigen winkel

'Na veel baantjes in restaurants kwam ik eind 2007 in dienst van restaurantketen Humphrey's. Ik werd vestigingsmanager van het filiaal in Apeldoorn. Ik werkte op jaarcontracten en die werden twee keer verlengd. Bij het derde jaar ging het mis. In de zomer van 2009 bleek ik zwanger. Ongepland maar van harte welkom.

Mijn dochter werd in januari geboren, twee maanden te vroeg. In mei ging ik weer aan de slag, heerlijk want hele dagen thuis zijn is niks voor mij. Net zoals voorheen weer fulltime. In juni liep mijn contract af. De rayonmanager zei dat verlenging geen probleem zou zijn.

'Diezelfde middag vroeg hij mij weer langs te komen. Hij vertelde dat de baas mijn contract niet wilde verlengen. Toen ik naar de reden vroeg, zei hij: omdat je een kind hebt. Woest was ik!

'Ik heb de FNV gebeld en die verwees mij door naar de Commissie Gelijke Behandeling. Het werd een zaak en ik kreeg gelijk: je mag een werknemer niet op straat zetten omdat ze een kind heeft. Tijdens de zitting voerde Rob Adriaanse, de baas van Humphrey's, aan dat bedrijfseconomische omstandigheden ten grondslag lagen aan het niet verlengen van mijn contract. Tijdens mijn zwangerschapsverlof was de omzet gestegen. Mijn vriend is econoom en heeft de bedrijfsresultaten bestudeerd. Hij is erachter gekomen dat dit verhaal niet klopte. Je ziet dat nog heel veel mannen aan de top van bedrijven vinden dat vrouwen thuis horen te zitten zodra ze moeder worden.

'Na een jaar lang thuis zitten en wel honderd sollicitatiebrieven schrijven heb ik het roer omgegooid. Ik ben een winkel begonnen in antiek en curiosa. Nu ben ik dus eigen baas en dat kan ik iedereen aanraden.'

De werkgever:
Dit verhaal is totale onzin. Ik kan mij voorstellen dat mevrouw De Rooij teleurgesteld is dat haar contract niet werd verlengd, maar de ware reden was dat ze niet goed functioneerde. De bedrijfsresultaten waren onder haar leiding niet hoog genoeg. Haar opvolger boekt betere resultaten, dat bewijzen de cijfers. Ik heb totaal geen problemen met werknemers met kinderen. 60 procent van mijn werknemers is vrouw, onder wie velen met een gezin en in een leidinggevende functie. Discrimineren doen wij niet.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden