nieuws Turkse vluchtelingen

Helft migranten aan Griekse grens vlucht voor Erdogan: ‘We hebben geen leven meer’

Afghaanse minderjarigen in het Griekse gesloten opvangkamp Fylakio. Beeld Joris van Gennip

Het aantal migranten dat de landsgrens tussen Turkije en Griekenland bij de Evros-rivier oversteekt, is vorig jaar verdrievoudigd. De toename is grotendeels te danken aan Turkse politieke vluchtelingen. Naar schatting de helft van de achttienduizend migranten die op rubberen bootjes de rivier zijn overgestoken, is op de vlucht vanwege de politieke zuiveringen van de Turkse president Recep Tayyip Erdoğan na de mislukte staatsgreep in juli 2016.

Circa 6.500 Turken hebben politiek asiel aangevraagd in Griekenland. In de hele Europese Unie hebben 51.225 Turken sinds de coup bescherming gezocht, waarvan bijna de helft het afgelopen jaar, blijkt uit woensdag  vrijgegeven cijfers van het Europees asielagentschap EASO. Turken zijn na Syriërs, Afghanen en Irakezen de grootste groep asielzoekers in de EU. Een onbekend aantal Turken is bovendien op geldige visa in Europa gekomen en heeft bijvoorbeeld wegens werk of studie een verblijfsstatus.

Beeld de Volkskrant

Dinsdag vaardigde de Turkse regering nog een arrestatiebevel uit voor 1.100 politieke tegenstanders. Het gaat vooral om aanhangers van de islamitische geestelijke Fethullah Gülen, die door Erdogan wordt gezien als de aanstichter van de militaire coup, maar ook om academici, militairen, rechters, Koerden en andere leden van de oppositie in Turkije.

In het Griekse opvangkamp Fylakio aan de grens, waar migranten naar toe worden gebracht als ze bij de oversteek zijn betrapt door de politie, zijn Turkse vluchtelingen de afgelopen maanden veruit in de meerderheid. Dit bevestigt kampmanager Rania Varsamidou aan de Volkskrant tijdens een bezoek aan het kamp. ‘Gisteren werden 55 nieuwe migranten binnengebracht, dertig daarvan hadden de Turkse nationaliteit.’

‘We zijn alles kwijt’

Turkse politieke vluchtelinge met haar zoon in het kamp Fylakio Beeld Joris van Gennip

‘Ja, we zijn Gülenisten’, zegt een Turkse vrouw (geanonimiseerd op bovenstaande foto, red.) trots, terwijl ze met haar zoontje buiten speelt tussen de containers in het kamp. Zij en haar man zijn een week geleden met hun zoon overgestoken, omdat ze bang waren te worden opgepakt door de Turkse regering. Ze zijn beiden hun baan als arts in een ziekenhuis kwijt geraakt en haar man heeft al een jaar vast gezeten. Toen hij vrij kwam, zijn ze meteen gevlucht. ‘De overtocht was vreselijk eng, maar in Turkije was het nog erger. We hebben geen leven meer. We hebben zo hard gewerkt voor onze carrière, maar nu zijn we alles kwijt. Zelfs onze vrienden willen niets meer met ons te maken hebben.’

In de container waar het gezin verblijft, zitten meer Turkse politieke vluchtelingen. De besnorde mannen lijken het bijna naar hun zin te hebben op de matrassen op de grond, de bezoekers krijgen pinda’s en andere Turkse lekkernijen aangeboden. De vrouw zegt zich er bij neer te hebben gelegd een nieuw leven in Griekenland te beginnen. ‘Ik heb alles moeten achterlaten, mijn familie vaarwel gezegd. Wat moeten we anders? Als we maar niet van elkaar gescheiden worden’, zegt ze als ze haar zoontje knuffelt.

Veel Turken proberen vanuit Griekenland illegaal verder Europa in te komen, vooral richting Duitsland. In Nederland hebben vorig jaar 1.300 Turken asiel aangevraagd, vijf keer zoveel als in 2016.  Woensdag oordeelde de Raad van State in een zaak die tegen de IND was aangespannen door een afgewezen Turkse asielzoeker dat alle Gülenisten gevaar lopen in Turkije te worden vervolgd. ‘Een belangrijke uitspraak‘, zegt advocaat Wil Eikelboom van Prakken D‘Oliveira. ‘De IND liet Turkse asielaanvragen lang op de plank liggen en gaf alleen vergunningen af als er keiharde bewijzen waren dat mensen werden vervolgd of gemarteld. Nu zegt de rechter dat ook Gülenisten die zijn ontslagen in gevaar zijn. Dat betekent dat meer aanvragen zullen worden toegekend.‘ 

Op de bodem van de Griekse grensrivier de Evros ligt een kerkhof dat niemand ziet: verdronken migranten die recentelijk vanuit Turkije de oversteek hebben gewaagd. Niemand heeft het over hen, want volgens de EU-Turkijedeal bestaan ze niet.

Migranten in het zelfgebouwde tentenkamp aan de spoorweg in Thessaloniki krijgen medische hulp van vrijwilligers. Beeld Joris van Gennip

De stroom politieke vluchtelingen naar Griekenland zet de al van oudsher moeizame relatie tussen beide landen onder hoogspanning. Vorige week heeft Turkije voor aanvang van een bezoek van de Griekse premier Alexis Tsipras 700 duizend euro op het hoofd van de acht militairen gezet, die ervan worden verdacht achter de staatsgreep te zitten en naar Griekenland zijn gevlucht.

Erdogan verwijt Griekenland bescherming te bieden aan wat hij ‘terroristen’ noemt en dreigt met regelmaat de grens weer open te gooien. In maart 2016 spraken de EU en Turkije af dat Turkije zou helpen vluchtelingen tegen te houden die naar de Griekse eilanden overstaken, in ruil voor 6 miljard euro aan steun om de opvang in Turkije te verbeteren. De landsgrens bij de Evros valt buiten deze deal.

Ruim twee jaar na een mislukte staatsgreep is de Turkse president Erdogan nog niet klaar het land te ‘zuiveren’ van zijn vermeende politieke tegenstanders. Dit schreven we eerder over de gevolgen van de tegenreactie, binnen Turkije en ver daarbuiten.

Journalist en parlementariër Enis Berberoglu werd vervolgd voor het ‘onthullen van staatsgeheimen’ na een geruchtmakende publicatie. De Volkskrant sprak Berberoglu over de ‘wraak van Erdogan’.

Na de mislukte coup in Turkije werden duizenden kritische universiteitsmedewerkers ontslagen. Met openbare colleges in parken houden ze de fakkel van de academische vrijheid brandend.

Turkse Nederlanders vertellen (anoniem) over de spanningen in de Turkse gemeenschap die de couppoging teweeg heeft gebracht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden