NieuwsAntarctica

Helft ijsplaten Antarctica gevoelig voor afbreken

Meer dan de helft van de in zee drijvende Antarctische ijsplaten loopt het risico  gedeeltelijk af te breken. Als dit gebeurt, kan het landijs sneller naar zee stromen en zal de zeespiegel stijgen. Dit blijkt uit internationaal onderzoek waaraan ook een Nederlandse wetenschapper heeft meegewerkt.

Een penguin staat op een ijsschots.Beeld REUTERS

Door grote aantallen satellietbeelden te combineren met slimme algoritmen brachten de onderzoekers nauwkeurig in kaart waar zich spleten in het ijs bevinden. Als zich daarin genoeg smeltwater verzamelt, kan dit leiden tot verdieping van de scheuren en uiteindelijk tot het afbreken van de ijsplaten. Deze platen remmen het naar zee stromen van het landijs af. Als ze wegdrijven of in kleine stukken uiteenvallen verdwijnt hun remmende werking en kan het landijs sneller naar zee stromen. Als meer landijs de zee instroomt leidt dit tot verhoging van de zeespiegel. 

‘We weten nu dat 60 procent van de ijsplaten kwetsbaar is en als gevolg van de opwarming van de aarde op de lange termijn een grotere kans heeft om te verdwijnen’, zegt Melchior van Wessem, klimaatonderzoeker bij de Universiteit Utrecht en een van de auteurs van de in het tijdschrift Nature gepubliceerde studie. Hij onderstreept dat nog niet duidelijk is in hoeverre ijsplaten op dit moment al aan het smelten zijn.

Hoeveel smeltwater op de ijsplaten ligt, wordt nog onderzocht. Het lijkt te gaan om een klein percentage van het oppervlak, aldus Van Wessem. In het oostelijk, koudere deel van Antarctica is dat 0,6 procent, bleek  uit eerder onderzoek. Hij gaat ervan uit dat dit meer zal zijn in het westelijk deel van het continent, dat gevoeliger is voor opwarming van oceaan en atmosfeer.

Om de spleten, die vanuit de ruimte vaak moeilijk zijn te identificeren, goed in kaart te kunnen brengen werkte Van Wessem samen met onderzoekers die gebruik maakten van machine learning – computerprogramma’s die zichzelf verbeteren. De data die dit opleverde combineerden de auteurs met duizenden satellietbeelden.

Van Wessem onderstreept dat de studie een beeld geeft van de huidige situatie en geen voorspelling doet over de toekomst van de ijskappen en de zeespiegelstijging. ‘Dit is een gezondheidscheck van de ijsplaten’, reageert Michiel van den Broeke, hoogleraar polaire meteorologie aan de Universiteit Utrecht. ‘Nu hebben we een indicatie welke ijsplaten kwetsbaar zijn en waar we onze aandacht op moeten richten.’ Dat de auteurs zich niet aan voorspellingen wagen, vindt hij begrijpelijk. ‘Dan introduceer je onzekerheden in het onderzoek. De toekomst van de ijsplaten is afhankelijk van het klimaatpad dat we gaan volgen. Welk pad dat is weet niemand.’

Meer over Antarctica

Utrechtse onderzoekers nemen kijkje in Antarctische grond. Gigantische ijsberg dobbert rond.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden